Көрші Ресейде шағын және орта бизнес жаппай жабылып жатыр, ал салық пен пайыз қысымы күшейіп тұр. Бұл тренд Қазақстанмен шекарадағы логистикаға да соққы беріп, аймақтық нарықтың көңіл-күйін өзгертіп жатыр.
Сарапшылар 2026 жылды Ресей экономикасы үшін ең қиын кезең деп бағалап отыр. Негізін 2025 жылы қаланды бұл дағдарыс.
Неге 2026 бұрынғысынан ауыр болмақ
Кәсіпкерлермен үнемі сауалнама жүргізіп отыратын блогер Вячеслав Рюмин Ресейде бизнес «қатып» қалғанын айтады. Көп компания штат қысқартып, ұжымды төрт, тіпті үш күндік жұмыс аптасына көшіріп, ақысыз демалысқа жіберіп жатыр.
Импортты шектеу, каргоға тыйым және маркетплейстерге қысым күшейді. Соның салдарынан «Ұлы Жібек жолы» бағыты тұсауланып, Қазақстанмен шекарада ауыр жүк көліктерінің кезегі жиілеп кетті. Сатушылар табысын арттыра алмай қиналып жүр.
«Арнайы әскери операция» шығынды ұлғайтып тұр. Бюджеттік шығыстар көбейген сайын Ресей Орталық банкі негізгі мөлшерлемені айтарлықтай түсіре алмай отыр. 16% деңгейіндегі қымбат ақша бизнес жобаларды тоқтатуға мәжбүрлеп тұр.
Салық және пайыз: қысым қалай ұлғайды
ҚҚС 20%-дан 22%-ға көтерілді. Бұған қоса, жеңілдетілген режимдегі кәсіпорындарға қатысты НДС шегі 60 млн рубльден 20 млн рубльге түсті. Бұл шекті кесіп өтсе, өңірдегі шағын дүкен де орта-круппенің ережесімен салық төлеуге тиіс болады. Қазақстанда да ұқсас үрдіс болып, порог 43 млн теңгеге дейін түсірілген.
Алюминий қақпақ шығаратын Валентин Скуратовский осы өзгерістердің бағаға бірден әсер еткенін, кәсіпкерлер ҚҚС-ты тауар құнына қосып жіберуге мәжбүр болғанын айтады. Тұрмыстың қымбаттауы халықтың сатып алу қабілетін әлсіретіп тұр.
Soyuz Microphones компаниясының негізін қалаушы Павел Баздырев бюджет дефицитін жабу үшін мемлекет бизнестен көбірек алым сұрап жатқанын сынайды. Оның сөзінше, субсидия мен грант алғандардың өзі төлейтін салық арқылы бәрін кері қайтарып жатыр.
Лизинг пен металқұрылым өндірісін ұстап отырған Григорий Торшин жоғары мөлшерлеме салдарынан сұраныс түсіп кеткенін айтады. «2021 жылы 8,5% болған негізгі ставка 16%-ға жетті, мұндайда инвестиция тарту тиімсіз», – дейді ол. Көп кәсіпорында жылдық маржа 20–30%-дан аспайтындықтан, 16%-дан жоғары кредитті көтеру мүмкін болмай тұр. Осы себепті жаңа өндіріс алаңын салу жоспарын кәсіпкерлер тоқтатып жатыр.
Импорт, маркетплейс және шекаралық тығырық
Маркетплейстер комиссияны шұғыл көтеріп, ұсақ сатушыларды нарықтан ығыстырып жатыр деп жазады ресейлік баспасөз. Импорттық шектеулер мен каргоға тыйым транзитті қысып, Қазақстанмен шекарада көптонналы кезек қалыптасты. Бұл жеткізілім тізбегін қымбаттатып, бағаларды жоғары көтеріп тұр.
Еңбек нарығы: қысқарту, төрт күндік апта, күйзеліс
Компаниялар қатардағы өндіріс жұмысшыларын сақтауға тырысып, негізінен қосалқы бөлімдер мен менеджментті қысқартып жатыр. IT-бөлімдер инвестицияның тоқтауынан және жасанды интеллект құралдарының өнімділікті көтеруінен тарығып қалды: бір орынға мыңдаған адам таласатын кездер жиілеп кетті.
Кей фирма мүлде басқа тактикаға көшіп, бос орындарды жапты: бір адам үш адамның жұмысын атқарып жүр. Скуратовский табыс көлемі 2021 жылдан бері әр қызметкерге шаққанда құлдырап келе жатқанын, сондықтан бос қызметтерді орынбасарлар арасында бөлісуге мәжбүр болғанын айтады.
Сандар сөйлесін
2025 жылы жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер саны 2024 жылмен салыстырғанда 26%-ға азайды. «Ведомости» мәліметінше, 2025 жылы кемі 800 мың кәсіпкер ісін тоқтатып, жалдамалы жұмысқа кеткен.
Экономикалық шолушы Мария Соколова 2026 жылы рубль әлсіреуін жалғастыратынын, бірақ валюта нарығында үлкен күйзеліс күтілмейтінін айтады. Есесіне салықтар мен алымдардың өсуі тұрмысқа тікелей соққы бермек: ҚҚС – 22%, НДС шегі – 20 млн рубль, көлікке утилизациялық алым, жанармай мен бірқатар тауарға акциздер арты. Темекіге акциз 7%-ға, алкоголь мен сигареттерге 11%-ға, бензинге 5%-ға өседі.
Lender Invest негізін қалаған Дмитрий Исаков осы шаралар шынайы инфляцияны үдетіп, халықтың кірісін жұқартады деп ескертеді. Кәсіпкер шығыны көбейсе, инвестиция тежеліп, экономика стагнацияға ұрынады.
Росстат дерегінше, 2025 жылдың 11 айында өңдеуші өнеркәсіптің 92 саласының 70-інде өндіріс төмендеді. Бұл құлдыраудың «жекелеген оқиға» емес, жүйелі құбылысқа айналғанын көрсетіп тұр.
Қазақстанға әсері
Шекарадағы кезек пен транзиттің қиындауы отандық экспортер мен импортёр шығынын көбейтіп, жеткізілім мерзімін ұзартып жатыр. Ресей нарығындағы сұраныс әлсіресе, Қазақстан кәсіпорындары тапсырысты азайтатыны анық. Аймақ экономикасына көпвекторлы әсер етіп тұр бұл дағдарыс.
Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
