Бір рет берілетін ақшалай көмек керек болған сәт көптің басына түседі. Қазақстанда мұндай төлемді кім ала алады және қай заңмен реттеледі деген сауалға нақты жауапты осы материалдан білесіз.

Біржолғы төлем деген не

Біржолғы төлем деп тұрақты төлемдерге жатпайтын, бір рет берілетін ақшаны атайды. Мұндай көмек мемлекеттік органдардан, әлеуметтік қорлардан не арнайы бағдарламалар аясында беріледі.

Барлық біржолғы төлемді бір ұғымға біріктіретін бірыңғай заң жоқ. Әр төлем түрін Әлеуметтік кодекс, Салық кодексі және тиісті қаулылар мен ережелер жеке-жеке реттейді.

ЕНПФ-тен берілетін біржолғы зейнетақы төлемі

Заңда ең нақтыланған түрі – жинақтан алынатын біржолғы зейнетақы төлемі. Бұл төлем Әлеуметтік кодекспен және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ/ЕНПФ) қызметін реттейтін актілермен белгіленеді.

Мәні – ЕНПФ-дегі жинақтың бір бөлігін бір рет шешіп алу мүмкіндігіне сай келеді. Бұл қаражат мақсатты түрде ғана жұмсалады.

Қаражатты мынадай мақсаттарға пайдалану керек:

– тұрғын үй жағдайын жақсарту;

– ем-дом ақысын төлеу.

Бұл төлем зейнетақының өзі болып есептелмейді және тұрақты зейнетақы төлемдерінің орнына жүрмейді.

Кім ала алады

Құқығы бар азаматтарға мыналар жатады:

– ЕНПФ-де жеткілікті мөлшерде жинағы бар тұлғалар;

– жеткіліктілік шегі және өзге талаптар Әлеуметтік кодекстегі және Үкімет бекіткен ережелердегі өлшемдерге сай келетін азаматтар.

Жекелеген жағдайларда жинақты біржолғы шешіп алу құқығы Қазақстаннан тұрақты тұруға кету кезінде немесе заңда тікелей көрсетілген өзге мән-жайлар туған кезде беріледі.

Әлеуметтік біржолғы төлемдер

Зейнетақы жинағынан бөлек, әлеуметтік қолдау аясында берілетін біржолғы төлемдер бар. Бұл төлемдер Үкіметтің, әкімдіктердің немесе мәслихаттардың шешімдерімен тағайындалады және тұрақты жәрдемақыларға жатпайды.

Әдетте мұндай көмек мына жағдайларда беріледі:

– қиын өмірлік жағдайға тап болған азаматтарға;

– төтенше жағдайдан зардап шеккендерге;

– әлеуметтік осал санаттағы тұрғындарға;

– мерейтойлы күндер мен мемлекеттік мейрамдар қарсаңында берілетін бір реткі материалдық көмек түрінде.

Кімге, қанша және қандай тәртіппен төленетінін сол сәтте қолданыста тұрған нақты нормативтік-құқықтық актілер анықтайды.

Салық қалай салынады

Салық салу тәртібін Салық кодексі реттейді. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан резиденттері үшін зейнетақы төлемдеріне, соның ішінде біржолғы зейнетақы төлеміне жеке табыс салығы салынбайды. Заңда көзделген жекелеген ерекшеліктер қолданылуы мүмкін.

Кімдер жиі алады

Біржолғы төлемдердің алушылары төлем түріне қарай өзгеріп отырады. Негізгі топтарға мыналар кіреді:

– ЕНПФ-де жинағы бар азаматтар;

– зейнеткерлер мен ардагерлер;

– әлеуметтік осал санаттағы тұрғындар;

– төтенше жағдайдан зардап шеккендер;

– өзге де санаттар, оларды нақты қаулылар мен ережелер анықтайды.

Қысқаша қорытынды

Қазақстандағы біржолғы төлем – заңмен немесе тиісті ережелермен белгіленетін разовый көмек. Ол тұрақты жәрдемақыны немесе зейнетақыны алмастырмайды. Шарттары мен сомасы бағдарламаның түріне және мемлекеттік органның шешіміне қарай белгіленеді.

Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.