Қазақстанда кедейлік қалай өлшенетінін Үкімет жаңартты. 16 қаңтардан бастап кім кедей саналады деген межелер басқаша есептеле бастайды.
Құжат қашан күшіне енеді және нені қамтиды
Жаңа әдістемені 2026 жылғы 5 қаңтарда Ұлттық статистика бюросының басшысы бекітті. Құжат 16 қаңтардан күшіне енеді.
Кедейліктің негізгі көрсеткіштері іріктемелі үй шаруашылықтары зерттеулерінің деректерімен есептеледі. Мұндай зерттеулерді Ұлттық статистика бюросы тұрақты түрде жүргізеді.
Абсолюттік шек: тіршілік минимумына қарап өлшенеді
Басты көрсеткіш бұрынғыдай абсолюттік кедейлік болып қалады. Ол тіршілік минимумымен өлшенеді. Адамның не отбасының тұтыну деңгейі осы межеден төмен түссе, олар кедей саналады.
Көрсеткіштер ел және өңірлер кесінісінде, қала мен ауылға бөліп, жыныс, жас және үй шаруашылығының көлемі бойынша дербес есептеледі. Кварталдық деректер маусымдық түзетусіз жарияланады.
Қатыстық кедейлік: медиандық табысқа байланады
Әдістеме қатыстық кедейлікті де енгізді. Ол медиандық табысқа сүйеніп анықталады. Медиана – халықтың жан басына шаққандағы табыстары реттелген кезде дәл ортасында тұрған шама.
Бюро екі шек бойынша үлесті есептейді: медиандық табыстың 50%-ына дейінгі бөлігі – Тұрақты даму мақсаттарын бақылауға, 60%-ына дейінгісі – халықаралық тәжірибеге сай мониторингке алынады. Алдымен халық жан басына шаққан табыс бойынша реттеледі, содан кейін медиана анықталып, белгіленген шектен төмен үлес есептеледі.
Сонымен бірге халықаралық кедейлік шегі сатып алу қабілетінің паритетін ескеріп есептеледі.
Субъективті және балалардың көпөлшемді кедейлігі
Құжатта субъективті кедейлік бөлек қарастырылды. Ол адамдардың өз тұрмысын қалай бағалайтынына және базалық қажеттіліктерге табысы жететініне қатысты жауаптармен өлшенеді. Бұл деректер «Халықтың өмір сапасы» сауалнамасынан алынады. Респонденттер өздерін қай деңгейдегі тұрмыстағы топқа жатқызатынын көрсетеді.
Балалардың көпөлшемді кедейлігіне арналған арнайы индекс енгізілді. Мұнда тек табыс емес, баланың өмір сүру жағдайлары да ескеріледі: білім мен медицинаға қолжетімділік және сапа, тұрғын үй ахуалы, тамақ пен киім, бос уақыт пен мектептегі шараларға қатысу, кітаптар мен дамытушы ойындардың болуы, отбасылық демалыс, сондай-ақ отбасының міндетті төлемдерді өтеу, базалық жиһазды алмастыру немесе көлікпен жүріп-тұру мүмкіндігі назарға алынады.
Ұлттық статистика бюросы көрсеткіштерді квартал және жыл қорытындысымен тұрақты түрде жариялайды.
Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
