Қазақ халқындағы Наурыз ежелден жаңару мен бірліктің символы болып келеді. Соңғы жылдары мереке 10 күн бойы атап өтіледі, ал 16 наурыз мәдениет және ұлттық дәстүрлер күніне арналған.  Бұл күн қоғамдағы ұлттық мәдениеттің орнын қайта түсінуге және дәстүрлердің қазіргі өмірмен қаншалықты тығыз байланысты екенін бағалауға мүмкіндік береді.

Дәстүрлер – ұлттың мәдени коды

Мәдениеттанушы Әсел Никамбекованың айтуынша, дәстүрлер халықтың тарихи жадын сақтайтын және қоғамның рухани тұтастығын қалыптастыратын негізгі құндылықтардың бірі болып табылады.

- Қазақ халқының дәстүрлерін сақтау, ең алдымен, мемлекетіміздің тәуелсіздігінің кепілі болып табылады. Қазіргі уақытта ғалымдар тарапынан постколониялық дискурс, сананы отарсыздандыру мәселелері жиі көтеріледі. Ақселеу Сейдімбек Қазақ халқының мәдениеті үш бағытта дамығанын атап өтті. Олар: сөз өнері, Күй өнері және қолданбалы қолөнер. Адам өмір бойы бірге жүретін дәстүрлер-нәресте туылғаннан бастап мәңгілікке кеткенге дейін-ауызша халық шығармашылығы арқылы бүгінгі күнге дейін сақталды, дейді мәдениеттанушы.

Әсел Никамбекованың пікірінше, ұлттық құндылықтар халықтың қалыптасуының тарихи үдерісімен тікелей байланысты.

- Кез келген ұлттың қалыптасуы ұзақ тарихи кезеңдерден өтетіні белгілі. Ұлттың қалыптасуы-үздіксіз процесс. Әсіресе, бірнеше ғасырлар бойы отаршылдық езгіге ұшыраған біздікі сияқты халықтар үшін ұлттық бірегейлікке әрқашан қауіп төнеді. Сондықтан халқымыздың рухани қазынасы — ана тілі, салт — дәстүрлері — біріктіруші ықпалға ие, - деп атап өтті Әсел Никамбекова.

Ұлттық сипат және мәдени жады

Мәдениеттанушы Әсел Никамбекова ұлттық кодтың негізі тіл мен мәдени жадыда қаланғанын атап өтті.

- Мәдени жадын жоғалтқан ұлт ұзақ өмір сүре алмайды. Мәдени кодтың негізі ана тілінде. Тіл арқылы адамның мәні ашылады. Тіл-рухтың құндылығы. Бұл өмірді мағынамен толтыратын тіл. Ана тілінің күші халықты біріктіріп қана қоймай, өркениетті қоғам құра алады, — дейді ол.

Оның айтуынша, ұлттық сипат пен тәрбие күнделікті өмір дәстүрлері арқылы қалыптасады.

– Әлихан Бөкейхан айтқандай, "ұлтқа деген сүйіспеншілік БІЛІМНЕН ЕМЕС, МІНЕЗДЕН туады". Сондықтан ұлттық сипат ұлттық тәрбиеден басталады. Тіпті қарапайым сәлемдесу, дастархандағы мінез — құлық ережелері, бата (бата) және біздің күнделікті өміріміздегі көптеген белгілер мен тыйымдар ұлттың мінезін қалыптастырады. Адамның жеке басын қалыптастырудың келесі кезеңі шариғат білімі болып табылады, ол маңызды: басқалардың құқықтарына қол сұғу, өтірік айтпау, ұрлық жасамау және т.б., — дейді мәдениеттанушы.