Таяу Шығыстағы Иранға қатысты соғыс алғашында Украина үшін тек теріс фактор сияқты көрінді. Алайда соңғы айларда жағдай күрт өзгеріп, Владимир Зеленский басқаратын Киев бұл геосаяси дағдарысты өз пайдасына бұра бастады.
Геосаяси дағдарыс – жаңа мүмкіндік
Соғыс басталғанда негізгі қауіп – АҚШ-тың назарын Украинадан Таяу Шығысқа бұру еді. Дональд Трамп әкімшілігінің ресурстары мен саяси фокусы өзгеріп, Ресейге қысым әлсіреуі мүмкін болды.
Сонымен қатар мұнай бағасының өсуі Владимир Путин басқаратын Ресей экономикасына қосымша табыс әкелді. Бұл, теориялық тұрғыда, соғысты ұзартуға мүмкіндік береді.
Бірақ Украина бұл жағдайды пассив қабылдамай, белсенді стратегия таңдады.
Дрон технологиясы – Украина капиталы
Украина соңғы жылдары соғыс алаңында дрон қолдану бойынша айтарлықтай тәжірибе жинады. Осы артықшылықты Киев жаңа дипломатиялық құралға айналдырды.
Сауд Арабиясы, БАӘ және Катар сияқты елдер Иран шабуылдарына ұшырағаннан кейін, Украина олармен әскери-технологиялық серіктестік орната бастады.
Бұл екі мақсатқа қызмет етеді:
Қаржылық пайда және қорғаныс келісімдері
Украинаға жаңа стратегиялық одақтастар табу
Зеленский бұл елдерге: «Біз сіздерге қорғануға көмектесеміз» деген ашық сигнал берді.
Энергетикалық соғыс: Ресейге соққы
Украина тағы бір маңызды сабақ алды — қарсыластың энергетикалық инфрақұрылымын нысанаға алу.
Ұзақ қашықтықтағы дрондар арқылы Ресейдің мұнай объектілеріне соққы беріліп, оның табысына тікелей әсер етілді. Кейбір кезеңдерде Ресейдің табысы миллиардтаған долларға төмендегені айтылуда.
Бұл – соғыстың жаңа кезеңі:
экономикалық әлсірету және технологиялық дәл соққылар
Еуропа факторы және қаржылық қолдау
Иран соғысының жанама әсері ретінде Еуропада да өзгерістер болды. Венгриядағы саяси өзгерістерден кейін Украинаға €90 млрд көлеміндегі несие мақұлданды.
Сонымен қатар:
Норвегиямен $8.6 млрд келісім
Германиямен $4.7 млрд қорғаныс пакеті
Бұл Киевтің позициясын күшейтті.
АҚШ рөлі әлсіреп бара ма?
Сонымен бірге, АҚШ-тың рөлі әлсіреп бара жатқаны байқалады. Трамп әкімшілігі Украинаға нақты кепілдіктер беруге асықпай отыр.
Украина тарапынан АҚШ делегациясының Киевке келмеуі «құрметсіздік» ретінде бағаланды. Бұл Вашингтонның басымдықтары өзгергенін көрсетеді.
Бейбіт келісім жақындай ма?
Трамп «жақын арада шешім болуы мүмкін» деп мәлімдегенімен, нақты нәтижелер жоқ.
Басты мәселе:
Ресей соғысты тоқтатуға дайын ба?
Украина қандай қауіпсіздік кепілдіктерін алады?
Сарапшылардың пікірінше, Ресей экономикасы қысымға ұшырағанымен, толық күйреген жоқ. Ал Путиннің саяси амбициясы келіссөздерді қиындатады.
Қорытынды
Ирандағы соғыс Украина үшін бастапқыда қауіп болса да, бүгін ол жаңа мүмкіндіктерге айналды:
жаңа одақтастар
технологиялық артықшылық
экономикалық қысым құралдары
Зеленскийдің стратегиясы анық:
әлсіз позициядан – келіссөз алдындағы мықты позицияға көшу.
Бірақ "Бұл артықшылықтар нақты бейбіт келісімге әкеле ме, әлде соғыс жаңа деңгейге көтеріле ме?" деген басты сұрақ ашық күйінде қалып отыр.
