Соңғы күндері әлемдік мұнай нарығы күрт құбылып, геосаяси факторлардың ықпалы айқын сезілуде. Әсіресе Brent crude oil бағасының соңғы төрт жылдағы ең жоғары деңгейге көтерілуі нарықтағы алаңдаушылықтың күшейгенін көрсетті.

Бағаның өсуіне басты себеп – АҚШ-тың Иран-ға қарсы ықтимал әскери әрекеттері туралы ақпараттар.

Хабарларға сәйкес, АҚШ Орталық қолбасшылығы президент Дональд Трамп-қа Иранға қатысты әскери жоспарларды таныстыруға дайындалған.

Бұл жаңалық инвесторлар арасында үлкен алаңдаушылық туғызып, мұнай бағасын бірден жоғары итермеледі.

Нарықтағы тағы бір маңызды фактор – Ормуз бұғазы төңірегіндегі жағдай.

Әлемдік мұнай тасымалының шамамен 20 пайызы өтетін бұл стратегиялық бағыт қазіргі таңда іс жүзінде шектелген күйде. Сарапшылардың айтуынша, Иран экспортына енгізілген шектеулер мен теңіз блокадасы жеткізілім көлемін күрт азайтқан.

Мәселен, кейбір бағалаулар бойынша, бұғаз арқылы өтетін мұнай көлемі қалыпты деңгейдің небәрі 4 пайызына дейін төмендеген. Бұл жағдай ұсыныстың қысқаруына әкеліп, бағаның өсуін жеделдетуде.

Сарапшылар мұнай нарығы «артық оптимизмнен» нақты тапшылық кезеңіне өткенін айтады.

Энергетикалық шикізатқа сұраныс қысқа мерзімде өзгермегенімен, ұсыныстың бұзылуы бағаның өсуін жалғастыруы мүмкін. Тіпті кейбір инвестициялық қорлар мұнай бағасы барреліне 140–150 доллар аралығына дейін жетуі ықтимал деген болжам жасайды.

Алайда жоғары баға ұзақ уақыт сақталса, бұл өз кезегінде сұраныстың төмендеуіне алып келуі мүмкін, өйткені өндіріс пен тасымал шығындары күрт өседі.

Жалпы алғанда, қазіргі мұнай нарығы тек экономикалық емес, ең алдымен саяси факторларға тәуелді болып отыр.

АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердің тұйыққа тірелуі, әскери риториканың күшеюі және аймақтағы тұрақсыздық – мұнай бағасының басты драйверіне айналды.

Егер алдағы уақытта шиеленіс бәсеңдемесе, энергия тасымалдаушылар нарығында жаңа баға рекордтары орнауы әбден мүмкін