Ел үкіметі 2026 жылғы суару маусымына «қара» сценарий әзірлеп жатыр. Сырдария алабында су 3,2 млрд текше метрге дейін кеміп, оңтүстіктегі егін мен қала қажеттілігі қысымға түсуі мүмкін.
Негізгі көрсеткіштер
13 қаңтарда өткен Үкімет отырысында Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов пессимистік болжамды таныстырды. Министр мәліметінше, Сырдарияның жоғарғы ағысында, көрші елдер аумағындағы су қоймаларында жинақталған су көлемі өткен жылдың осы уақытымен салыстырғанда 3,2 млрд м³ аз тұр. Қазақстанның оңтүстік өңірлеріндегі қоймаларда да су 1,9 млрд м³ төмен тұр (12 қаңтар 2026 жылғы дерек бойынша).
Алдағы вегетациялық кезеңде оңтүстіктегі өзендерге келетін су ағыны айтарлықтай қысқарады деп күтіледі, деп хабарлады министрлік.
Себебі неде?
Күз-қыс маусымында жауын-шашын азайды, мұздықтардан келетін ағын төмендеді, ал климаттың өзгеруі үрдісті күшейтті. Бұл – бір маусымның емес, ұзақ мерзімнің белгісі, сондықтан бейімделу шараларын жүйелі түрде күшейту қажет деді министрлік.
Үкіметтің жоспары қандай?
2026 жылғы суару маусымына дайындық басталды. Орошение арналары мен гидротехникалық нысандарда жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатыр, аграрийлермен кездесулер өтіп жатыр. Фермерлерге су үнемдеу тәсілдерін енгізу және суға талабы төмен дақылдарға біртіндеп көшу ұсынылып жатыр.
Ақпанда су ресурстары ведомствосы су келімі ең төмен сценариймен есептелген су пайдалану лимиттерін нақтылап шығарады. Наурызда Ауыл шаруашылығы министрлігі су жағдайына қарай егіс құрылымын түзетеді.
Бақылау және заңсыз су алуға тосқауыл
Суды рұқсатсыз бұруға және ысырапқа жол бермеу үшін Бас прокуратурамен бірлескен жоспар әзірленді. Құқық қорғау және өзге де мемлекеттік органдар кіретін республикалық ведомствоаралық жұмыс тобы құрылмақ.
Контекст: өткен жаздың сабағы
Түркістан облысының Созақ ауданында өткен жазда қуаңшылық салдарынан шаруалар жаппай мал жоғалтты, жем-шөп бағасы шарықтады. Мұндай қуаңшылықты жергілікті жұрт соңғы 35 жылда көрмегенін айтты.
2025 жылы Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев Қостанайдың оңтүстігі, Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Қызылорда, Алматы, Жамбыл, Қарағанды және Ақтөбе, Атырау, Абай, Түркістан облыстарының кей аумақтарында қуаңшылық қаупі жоғары екенін ескерткен. «Қазгидромет» температура өсуі мен жауын-шашын сипатының өзгеруі салдарынан, әсіресе оңтүстік пен батыста қуаң құбылыстар жиілейтінін мәлімдеген.
Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
