Ас үйдегі ең «қиын» сүйек мәселесі шешіле жаздады: Қытай ғалымдары ұсақ сүйегі жоқ күміс мөңкені өсірді. Аквакультураға жаңа қарқын берілуі мүмкін, бірақ қауіпсіздікке қатысты сұрақтар ашық қалды.
Не және қалай өзгертілді
South China Morning Post дерегінше, қытай зерттеушілері CRISPR-Cas9 көмегімен сүйек өсуіне жауапты runx2b генін эмбрион сатысында нысанаға алды. Нәтижесінде қабырға мен омыртқа секілді негізгі қаңқа сақталды, ал ет арасындағы ондаған жұқа Y-тәрізді сүйектер жоғалды.
Жобаға қатысқан ғалымдар жұқа сүйектерді ғана қысқартуды мақсат етті, себебі барлық сүйекті алып тастаса, балық өмір сүре алмайды деді. Бұл шешім ас ішу кезінде тұтылып қалатын қауіпті сүйектерді азайтуы мүмкін деді зерттеушілер.
«Чжункэ №6»: алты жылдық зерттеудің жемісі
CGTN мәліметінше, Қытай ғылым академиясы «Дәл жобалау және селекция» бағдарламасы аясында күміс мөңкенің жаңа сұрпын алты жыл зерттеді. Нәтижесінде «Чжункэ №6» деп аталған түр ұсынылды. Ол дәстүрлі дәмі мен құрылымын сақтады, бірақ 80-нен астам ұсақ сүйектен құтылды.
Зерттеушілер бұл балықты өндірістік өсіруге бейімдеді: қоректі тиімді сіңіретін, иммунитеті берік, өсу қарқыны жоғары линия әзірленді. Өндірушілер сүйек ажырататын күрделі процестерден арылуы мүмкін, ал өңдеу құны арзандауы ықтимал деді мамандар.
Нарық пен тұтынушыға әсері
Қытайда карп пен мөңке дәмі үшін бағаланса да, мейрамханалар оларды сүйегіне бола сирек ұсынады. Уақыты тығыз қала тұрғындары ұсақ сүйекті тазартып отыруды қаламайды. Осы тосқауылды «сүйексіз» нұсқа әлсіретуі мүмкін.
Тұрмыстық тұрғыда да пайда аз емес: Interesting Engineering балық сүйегіне тұтылып қалу жедел жәрдемге жүгінуге жиі итермелейтін ахуал екенін жазды. Кейде сүйек өңешті жарақаттап, инфекция мен қан кетуге дейін жеткізуі мүмкін деді басылым.
Ғылым не дейді, тәуекел қайда тұр
SCMP және өзге БАҚ бұл жаңалықты аквакультурадағы ілгері қадам деп сипаттады. Дегенмен адам ағзасына ықпалына қатысты кешенді зерттеу ұсынылмады. Демек, азық-түлік қауіпсіздігіне байланысты тәуекелдер бар болып тұр.
Тәуелсіз сараптама, ұзақмерзімді клиникалық бақылау және ашық дерек қажет. Әйтпесе «табиғи» мен «жобаланғанның» арасындағы шекара жұқара түскен заманда тұтынушы сенімі әлсіреуі мүмкін.
Контекст: қарқынды өсім және дәстүрлі талғам
Карп пен мөңке ТМД мен Азияда кең таралған. Қолайлы жағдайда карп өте жылдам көбейеді: аналық бір маусымда 1,5 миллионға дейін уылдырық шашуы мүмкін. Тосқауыл – ұсақ сүйек. Дәл соны қытайлық ғалымдар гендік деңгейде айналып өтуге тырысты.
Енді өндірушілер жоғары ақуызды өнімді арзанырақ және ыңғайлы форматта ұсынуға ұмтылуы мүмкін. Ал қоғам қауіпсіздікке қатысты толыққанды жауап күтіп отыруы тиіс.
Дәл қазір «Чжункэ №6»-ны коммерцияға шығару мүмкіндігі талқыланып жатыр. Нарыққа қашан және қандай аяда ұсынылатынын реттеушілер мен ғалымдар айқындауы керек.
Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
