Тайқазанның Түркістанға қайта оралғанына отыз бес жылдан асты. 1989 жылы Петербургтен Әзірет Сұлтанға жеткізілген ұлы жәдігермен бірге тарихи әділет те елге қайтты.
Бұл шешімге бір құжаттың құны жетті, ал оны жолға салуға тұтас буын жанын салды.
Архивтен басталған оралу
Түркістанның көне тарихын зерттеген тарихшы Зікірия Жандарбек Эрмитажға екі мәрте барып, дерек іздеді. Сол сапарларда музей директоры, шығыстанушы Михаил Пиотровский қазақ зерттеушісіне Тайқазанды көрсетті. Мәселенің кілті мұрағатта жатқан қолхатты табуға тірелді, өйткені онда қазанның уақытша сақтауға алынғаны жазылған еді.
Құжат табылды. Содан кейін келіссөздер жүрді, 1989 жылы Тайқазанды Қазақстанға қайтару туралы тарихи шешім қабылданды.
Екі жүргізуші, он күндік сапар
Зәулім қазанды тасу міндеті сол кезде құрылыс мекемесінде жүргізуші болған Молдахан Жолымбетке жүктелді. Ол серігімен қыркүйекте жолға шықты. Петербургке олар 4 күнде жетті, ал ең ауыр кезең Тайқазанды тиеу кезінде туды.
Музей ауласындағы кран күшке шыдамады, салмағы 2 тоннаға жуық қазан көтерілмеді. Арнайы техника Финляндиядан күтілді, уақыт созылды. Қайтар жолға олар тек он күн дегенде шықты.
Сапарға қатысқан Шералы Беркінбаев бұл істі ел алдындағы борыш санады, ал бүгін ол күн отбасылары үшін ұрпаққа айтылатын мақтанышқа айналды.
Қайтарған қайсар қайраткерлер
Тайқазанды елге әкелу ісіне мемлекет және қоғам қайраткері Өзбекәлі Жәнібеков айрықша ықпал етті. Ол Эрмитаж басшылығымен бірнеше рет кездесіп, істің ілгерілеуіне жол ашты. Сол уақытта «Әзірет Сұлтан» музей-қорығын Нұрмахан Назаров басқарды, үлкен ұйымдастыру жұмысын осы ұжым атқарды.
Музей-қорықтың уақытша директоры Нұрлан Дүкенбаевтың айтуынша, қазан қазір кесененің қақ ортасына қойылды, оны жыл сайын шамамен 1 миллион адам көреді.
Неге Тайқазан маңызды?
Тайқазан – жай ғана мәдени мұра емес, береке, бірлік, ынтымақтың белгісі саналды. Тұтас түркі дүниесінің рухын танытқан осы реликвияның тарихи орнына қайтуы ұлт жадына дем берді, тәуелсіздікке бет алған тұста қазақ қоғамының еңсесін тіктеді.
Бұл туралы Qamshy.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
