Жақында ғана өткен жаңа Конституцияны қабылдау жөніндегі референдум мемлекеттің әлеуметтік саясатын одан әрі дамытуды көздеген маңызды саяси-құқықтық оқиғалардың біріне айналды. Жаңартылған негізгі заң балалар мен отбасы институтына және адам құқықтарын қорғауға баса назар аударды. Бізді қандай өзгерістер күтіп тұр? Балалар құқығын қорғау заңда қандай өзгерістер бар? Бұл туралы толығырақ мақаладан біле аласыздар.
Конституцияның жаңа редакциясында неке мен отбасы, ана болу, әке болу және балалық шақ мемлекет тарапынан қорғалады деген ереже сақталып, күшейтілді. Осылайша, баланың әлеуметтік қорғауға, отбасында тұруға, денсаулықты қорғауға, білім алуға және қауіпсіздікке құқықтарын қамтамасыз ету үшін мемлекеттің жауапкершілігі бекітіледі.
"Жаңа конституция жобасының 30-бабында неке мен отбасы, ана болу, әке болу және балалық шақ мемлекеттің қорғауында екендігі бекітілген. Бұл мемлекеттің баланың әлеуметтік қорғау, отбасы, денсаулық сақтау, білім беру және қауіпсіздік құқықтарын қамтамасыз ету үшін жауапкершілікті өз мойнына алатынын білдіреді", – деп атап өтті Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Закиева.
Оның айтуынша, өткен жылдың өзінде мемлекет тәуекелдерді уақтылы анықтап, қауіптердің алдын алып, баланы құқықтық қорғауды қамтамасыз еткен 51 мыңнан астам жағдай мен жағдайлар тіркелген. 2026 жылғы қаңтарда мемлекеттік қолдау шараларын бірыңғай жүйеге біріктіретін 2026-2030 жылдарға арналған "Қазақстан балалары" Тұжырымдамасы бекітілді. Құжат қауіпсіздік, білім беру, денсаулық сақтау және отбасылық саясат мәселелерін қамтиды, 158 іс-шараны қамтиды және өлшенетін тиімділік көрсеткіштерін енгізеді.
Балалардың қауіпсіздігін қалай күшейтеміз?
Бұдан бөлек тек ресми кепілдіктерге ғана емес, балаларды практикалық қорғауға баса назар аударылады. 2026 жылы психологиялық көмек орталықтары дамуда, "111" бірыңғай байланыс орталығы жұмыс істейді, зорлық-зомбылықтан және цифрлық қатерлерден қорғау бойынша шаралар енгізілуде, сондай-ақ балалардың ақпараттық қауіпсіздігіне бақылау күшейтілуде. Интернеттегі қорқыту мен қауіп-қатерді қоса алғанда, тәуекелдерді ерте анықтау бойынша жұмыс кеңеюде.
Өзгерістер балалар мен олардың отбасыларының өмірінің негізгі салаларына әсер етеді. Білім беру жүйесінде оқытудың қолжетімділігі мен сапасына, сондай-ақ қауіпсіз ортаны қалыптастыруға назар күшейтіледі. Денсаулық сақтауда профилактика мен ерте диагностиканың басымдығы сақталады. Әлеуметтік саясатта атаулы көмекті қоса алғанда, балалары бар отбасыларды қолдау шаралары кеңейтілуде.
