Қазіргі қарқынды дамыған әлемде ұлттық бірегейлікті сақтап қалу – кез келген мемлекеттің басты сынағы. «Қазақстан патриотын қалай тәрбиелейміз?» деген сұрақ бүгінде тек педагогика немесе әлеуметтану саласының ғана емес, бүкіл қоғамның көкейінде тұрған өзекті мәселе. Патриотизм дегеніміз – тек көк байрақты желбіретіп, әнұранды шырқау ғана ма, әлде одан да терең, күнделікті іс-әрекетпен өлшенетін азаматтық ұстаным ба?
Бұл сұрақтың жауабын табу үшін қоғамдағы бірнеше негізгі бағытқа назар аударуымыз қажет.
Отбасы – Отанның алғашқы іргетасы
Кез келген үлкен бастаманың тамыры отбасынан басталады. Баланың санасына Отанға деген сүйіспеншілікті сіңіру үшін жасанды дәрістердің қажеті жоқ. Ол ата-ананың туған жерге, тілге, үлкенге деген құрметінен, кішіге деген қамқорлығынан көрініс табады.
Өнегелі тәрбие: Бала үйдегі әңгімелерден, ата-ананың еңбекке деген көзқарасынан елге деген сүйіспеншілікті үйренеді.
Тарихи жад: Отбасылық әңгімелерде ата-бабалардың ерлігі, еңбек жолы мен өмірлік ұстанымдары айтылуы маңызды.
Білім беру жүйесі: Жадағай ұраннан – сыни ойлауға
Мектеп пен жоғары оқу орындары патриот тәрбиелеуде шешуші рөл атқарады. Алайда, патриотизмді тек формальды шаралармен немесе жаттанды баяндамалармен шектеу жеткіліксіз.
Бүгінгі оқушы мен студентке ауадай қажет қасиеттер:
· Медиасауаттылық және сыни тұрғыдан ойлау: Ақпарат ағыны мол заманда фейк пен шынайыны ажырата білу, елінің мүддесін ақпараттық майданда қорғай алу.
· Бәсекеге қабілеттілік: Өз тарихын құрметтеумен қатар, ғылым мен технологияны меңгеріп, әлемдік деңгейде елдің абыройын асқақтату.
Мемлекеттік тіл және ұлттық код
Патриотизмнің рухани тірегі – ана тілі. Қазақ тілі – тек қарым-қатынас құралы ғана емес, бұл ұлттың жаны, тарихы мен болашағы.
Әрбір азаматтың мемлекеттік тілді меңгеруі – оның Отан алдындағы рухани парызы әрі жауапкершілігі.
Ұлттық мәдениетті, салт-дәстүрді заман талабына сай жаңғырта отырып, жас ұрпақтың бойына сіңіру – рухани тәуелсіздіктің кепілі.
Нақты іс пен азаматтық белсенділік
Нағыз патриотизм құр сөзбен емес, нақты іспен өлшенеді. Қазіргі жастардың экологиялық мәдениеті, еріктілер (волонтерлік) қозғалысына қатысуы, қала тазалығы мен әлеуметтік жобаларға бей-жай қарамауы – шынайы отансүйгіштіктің айқын көрінісі.
Туған жерін абаттандыру, қоқыс тастамау, өз кәсібін адал атқару – күнделікті өмірде көрініс табатын кішігірім, бірақ үлкен маңызы бар патриотизм.
Мемлекеттің әрбір жетістігіне қуанып, сын сағатта бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығару – ұлттық тұтастықтың тірегі.
Қазақстан патриотын тәрбиелеу – бір күндік науқан емес, жүйелі де үздіксіз үрдіс. Ол үшін қоғамда әділдік, еңбекқорлық және өзара сыйластық құндылықтары жоғары тұруы тиіс. Ел болашағы – саналы, білімді, жауапкершілікті терең сезінетін әрі өз елінің тағдырына бей-жай қарамайтын жаңа буынның қолында.