Қазақстан электр энергиясының жетіспеушілігін қалай шеше алады?

    Әсел Болатқызы
    Қазақстан электр энергиясының жетіспеушілігін қалай шеше алады? Фото: Әбілқасым Есентаев

    Экономиканың өсіп келе жатқан қажеттіліктері аясында елге жаңа электр станцияларын салу ғана емес, сонымен қатар желілерді жаңғырту, энергия жинақтағыштарды дамыту және өз генерациясын тиімдірек пайдалану қажет, деп есептейді сарапшы. 

    Қазақстан электр энергиясын өндірудегі күн және жел энергетикасының үлесін 2035 жылға қарай 20-25% - ға дейін арттыра алады. Қазақстанның жаңартылатын энергетика қауымдастығының, CEO SUNEL Energy Kazakhstan Бас директоры Арман Қашқынбеков жаңартылатын энергия көздерін дамыту перспективалары және бұл үшін елдің энергетикалық жүйесіндегі қажетті өзгерістер туралы айтып берді.

    Бұған дейін Қасым-Жомарт Тоқаев жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында электр энергиясын өндірудің қазіргі көлемі өнеркәсіптің, құрылыстың және экономиканы цифрландырудың өсіп келе жатқан қажеттіліктері үшін жеткіліксіз екенін айтқан болатын. Президенттің айтуынша, жасанды интеллектті дамыту және деректер орталықтарын салу қосымша энергетикалық ресурстарды қажет етеді, сондықтан 2029 жылға қарай тұрақты энергетикалық профицитке қол жеткізу елдің стратегиялық міндеттерінің бірі болып қала береді.

    Мемлекет басшысы сондай-ақ жаңа электр станциялары мен электр беру желілерін салуды және жаңғыртуды, көмір өндірісін дамытуды және жаңартылатын энергия көздеріне, ең алдымен күн электр станцияларына ерекше назар аударуды тапсырды. Бұдан басқа, Үкімет Қазақстанның 2035 жылға дейінгі бірыңғай ұзақ мерзімді энергетикалық балансын өзектендіруі тиіс.

    Сарапшы бұл міндеттер электр энергиясын өндіру көлемінің ұлғаюымен ғана емес, сонымен қатар елдің экономикалық қауіпсіздігімен, өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігімен және халықтың өмір сүру сапасымен де байланысты деп санайды.

    "Қазақстан үшін энергетиканы дамыту мәселесі жаңа электр станцияларын салу мәселесі ғана емес. Бұл экономикалық қауіпсіздік, біздің өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілігі және халықтың өмір сүру сапасы мәселесі. Біз қарапайым нәрсені түсінуіміз керек: қол жетімді және сенімді электр қуатынсыз жаңа зауыттар, цифрландыру, жасанды интеллект, заманауи қалалар болмайды", - деді ол.

    Күн мен жел электр энергиясының қанша бөлігін қамтамасыз ете алады?

    Сарапшының айтуынша, Қазақстанның еліміздің әртүрлі өңірлерінің табиғи жағдайларына байланысты күн және жел генерациясын дамыту үшін айтарлықтай әлеуеті бар. Бұл ретте жаңартылатын энергетика эксперименттік бағыт болуды тоқтатты және әлемдік электр энергетикасының толыққанды бөлігіне айналды.

    "Мен бұл бағытпен көп жылдар бойы айналысып келемін және сенімді түрде айта аламын: Қазақстан біздің өңірдегі күн және жел ресурстарының ең жақсы үйлесіміне ие. Бізде үлкен аумақтар, елдің оңтүстігі мен батысында күн белсенділігі жоғары, Жоңғар қақпасында, Шелек дәлізінде, орталық және солтүстік өңірлерде желдің тамаша жағдайлары бар", - деді Арман Қашқынбеков.

    "Мен бұл бағытпен көп жылдар бойы айналысып келемін және сенімді түрде айта аламын: Қазақстан біздің өңірдегі күн және жел ресурстарының ең жақсы үйлесіміне ие. Бізде үлкен аумақтар, елдің оңтүстігі мен батысында күн белсенділігі жоғары, Жоңғар қақпасында, Шелек дәлізінде, орталық және солтүстік өңірлерде желдің тамаша жағдайлары бар", - деді Арман Қашқынбеков.

    Қазақстанның жаңартылатын энергетика қауымдастығының бас директоры Қазақстандағы саланың дамуы туралы деректер келтірді.

    "2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда жалпы қуаты шамамен 3,5 ГВт болатын 162 ЖЭК объектісі жұмыс істеді. Олардың электр энергиясын өндірудегі үлесі 7% - ға жетті. 2026 жылдың тоғыз айының қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 8,5% - ға дейін өсті. Салыстыру үшін, 10-15 жыл бұрын ешкім жаңартылатын энергетиканы Қазақстан үшін электр энергиясының маңызды көзі ретінде қарастырған жоқ", - деп атап өтті Арман Қашқынбеков.

    Саланың болашағын бағалай отырып, сарапшы 2035 жылға қарай 20-25% үлеске қол жеткізу мүмкін екенін, алайда бұл үшін тиісті техникалық және экономикалық жағдайлар жасау қажет екенін атап өтті.

    "Мен 2035 жылға қарай күн және жел станциялары елдің барлық электр энергиясын өндірудің шамамен 20-25% қамтамасыз ете алатын эталонды нақты деп санаймын. Бұл бекітілген мемлекеттік болжам емес, менің сараптамалық бағалауым екенін атап өткім келеді. Оған қол жеткізу үшін инвестициялар, желілерді, жинақтауыштарды дамыту және реттеудегі тиісті өзгерістер қажет", - деп түсіндірді ол.

    Бұл ретте, сарапшының пікірінше, саланы дамыту ірі электр станцияларын салумен шектелмеуі тиіс.

    "Біз тек жүздеген мегаватт үлкен электр станцияларын талқылауға дағдыланғанбыз. Сонымен қатар, үлкен әлеует тікелей тұтынушыларда. Бүгін SUNEL Energy Kazakhstan - да жұмыс істей отырып, біз университеттерге, өнеркәсіптік кәсіпорындарға, коммерциялық және басқа да нысандарға арналған күн электр станцияларын орнату бойынша практикалық шешімдерді қарастырамыз", - деді Арман Қашқынбеков.

    Сонымен қатар, сарапшы кәсіпорындар мен мекемелер қажетті электр энергиясының бір бөлігін өздері өндіре алатын кезде бөлінген генерацияның әлеуетіне назар аударды. Мысалы, оқу ғимараттары мен жатақханалардың шатырларындағы күн панельдері университеттерге зертханалар, Компьютерлер және кондиционерлеу жүйелері жұмыс істейтін күндізгі уақытта өндірілген энергияны өз қажеттіліктері үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

    Қатысты тегтер :

    Қатысты Мақалалар