Nursultan Nazarbaev Aqordadaǵy keń zalda ornalasqan ústeldiń tórinde otyr. Mańaıynda ár salada jumys isteıtin 18 áıel jaıǵasqan. Kezdesýde Nazarbaev ádettegideı jyly sózder men ázilder aıtty. Áıelder prezıdenttiń quttyqtaýyna qol soǵyp, ár aıtqan áziline kúlip otyrdy.
Áıeldermen kezdesýde Nazarbaev bılik áleýmettik kómek úshin eki trıllıon teńge bóletinin, turmysy tómen otbasylardyń jaǵdaıyn jaqsartý úshin jumys jasalatynyn aıtty.
"Qazirgi qıyn shaqta álemde birde-bir memleket kóp balaly, turmysy tómen otbasylarǵa osyndaı syılyq jasap otyrǵan joq. Men muny senimmen aıta alamyn" dedi ol.
Qazaqstan prezıdenti 8 naýryz qarsańynda áıeldermen kezdesýdi dástúrge aınaldyrǵan. Bıylǵy kezdesýde Nursultan Nazarbaev keıbir sózin búkil halyqqa qarata aıtty.
"Kómekke muqtaj analar men balalarǵa kelesi aıdan [járdemaqy] beresińder dep keshe tapsyrma berdim. Kómek pen qamqorlyq árdaıym eselenip, arta beredi. Biraq qazirgi naryq zamanynda qol jaıyp, úkimetten kómek suraýǵa beıimdelmeýimiz kerek" dedi Nazarbaev.
Nazarbaev merekelik jıynda "bárin úkimet beredi" dep Sovet kezindegideı otyra berýge bolmaıtynyn da aıtty.
"Sol kezde (Sovet odaǵy kezinde – red.) bala týǵannan keıin tegin balabaqshaǵa alady, sodan keıin mektepke, oqýdy bitirgen soń jumys beredi. Qazir ondaı zaman joq. Ol kezde memleket eldiń tapqanyn jınap alyp, bárine bólip otyratyn. Qazir árkim óz tabysyn ózi paıdalanatyn kezde neshe bala bolatynyn, ony qalaı asyraý kerek ekenin, oqýy bar - sonyń bárin oılaný kerek" dedi prezıdent.
2013 jyly 8 naýryz qarsańyndaǵy áıeldermen kezdesýde Nazarbaev áıelderdi kóp bala tabýǵa, eldegi demografıalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa shaqyrǵan. Alty jyl burynǵy kezdesýde ol "kóp bala tapqan áıel – álemdegi eń ádemi áıel" degen edi.
"Táýelsizdik alǵaly Qazaqstanda 6 mıllıon bala dúnıege keldi. Bul – áıelderdiń 6 mıllıon erligi. Kóp balaly otbasylardyń kóbeıýi úırenshikti jaǵdaıǵa aınalyp ketti" degen Nazarbaev.
Bıylǵy kezdesýde Nazarbaev aýyldarda jumys oryndaryn kóbeıtýdi tapsyrǵanyn aıtty.
"Qalaǵa keledi, úıi ne jumysy joq. Qalanyń shetine kelip alady. Al onda túrli jaǵdaı bolady. Ýaqytsha baspanalarda, saıajaılarda turady. Árıne, kúnniń aıazynda úıdi jylytý úshin pesh jaǵady" dedi Nazarbaev Astanadaǵy bes balanyń ólimin meńzep.
4 aqpanǵa qaraǵan túni Astananyń Kóktal-1 shaǵyn aýdanynda jeke úıdiń aýlasyndaǵy ýaqytsha baspana órtenip, bir otbasyndaǵy 2006, 2008, 2013, 2015 jáne 2018 jyly týǵan bes qyz bala opat bolǵan edi. Bes balanyń ata-anasy jumysqa ketken. Osy oqıǵadan keıin elde analar narazylyǵy kúsheıip, Qazaqstanda kóp balaly otbasylarǵa memleket qamqorlyǵyn kúsheıtý týraly talaptar aıtyla bastady.
On balanyń anasy Ásıa Qadıeva prezıdenttiń aıtqanymen kelisedi. Onyń oıynsha, úkimetke qol jaımaý kerek, biraq turmysy tómen otbasylarǵa memleket kómektesýi tıis.
- Qınalǵanda kóp balaly otbasylar memleketten kómek suraýǵa quqyly. Kez kelgen adam kómekke muqtaj bolýy múmkin. Kóp balaly ana retinde kómek suraýǵa quqyǵym bar. Bul úshin qýanyshtymyn. Shamam kelgenshe tabys tabýǵa tyrysamyn. Qıyn jaǵdaıda qalǵandardy "kómek surap júredi" deýge bolmas. Eshkim qol jaıyp, kómek surap júrgisi kelmeıdi, - deıdi 37 jastaǵy kóp balaly ana.
Saıasattanýshy Tolǵanaı Úmbetálıevanyń oıynsha, halyq úkimetke qol jaımas úshin, bılik olarǵa jan-jaqty jaǵdaıy jasap, quqyǵyn qorǵaýy kerek.
- Qazir memleket adamdardyń ómiri úshin ózine jaýapkershilik alǵysy kelmeıdi. Áleýmettik kómekke bólingen aqsha eshteńege jetpeı qalady. Sebebi járdemaqy ósse, azyq-túlik, komýnaldyq qyzmetterdiń baǵasy da qymbattaıdy. Halyq bul kómekti sezbeı de qalady. Joǵarydaǵylar jarty jyldan keıin bári óz ornyna kelgennen keıin halyq qaıta narazy bolaryn túsinedi, - deıdi ol.
Aqpanda jáne naýryzdyń basynda Qazaqstannyń birneshe aımaǵynda kóp balaly analar ákimdikterge baryp, járdemaqy, baspana máselesin kótergen.Olardyń ishinde Nazarbaevtyń otstavkasyn talap etkender de bolǵan.
Usynǵan: Farıza Jomartqyzy
