Feısbýktyń lentasy janaza namazyna qatysty túrli pikirlerge tolyp, jurttyń ekige bólingenin, arty daý-damaıǵa ulasqanyn kórip eshkimniń atyn atamastan, jeke ómirin qazbalamastan din mamany retinde jeke pikirimdi emes, sharıǵattyń janazaǵa qatysty jalpy úkimin aıttym. Hanafı mázhabynda, tipti barlyq mázhabtarda janaza namazy ózin musylman sanaıtyn adamǵa ǵana shyǵarylady. Óıtkeni janaza namazy musylmannyń musylmanǵa arnap oqıtyn arnaıy dinı rásimi. Tirilerdiń atqaratyn qulshylyǵy. Musylmanǵa oqylatyn duǵa. Sondyqtan tirisinde musylmandyqty, Allany moıyndamaǵan adamǵa munyń eshqandaı qatysy joq. Tipti, oǵan degen qurmetsizdik.
Sharıǵatta Allany joqqa shyǵaryp, ıslamdy ashyqtan qabyldamaǵan adam jýyndyrylyp, kebindelip, jerlense de janazasy shyǵarylmaıdy. Hanafı mázhabynyń kez-kelgen fıqh kitabyn ashyp, janaza bólimin oqysańyzdar buǵan op-ońaı kóz jetkizesizder.
Ashyqtan ashyq «Qazaqtar adaspańdar, Alla joq», «Shirkin, barlyq qazaq Qurandy oqyp shyqsa ǵoı, ıslamnyń qazaqqa jat din ekenin túsinip, odan bas tartatyn edi» dep, Allany jáne ıslamdy moıyndamaǵan adam bul sózderimen dinnen shyqqan bolyp esepteledi. Mundaı jaǵdaıda jan tásilim etken adamnyń atalǵan kúpirlik sózderin keri alyp, táýbe etip-etpegendigi týǵan-týys, jaqyndarynan surastyrylyp anyqtalýy tıis. Janaza namazyn shyǵarýǵa resmı ımamdaryn jibermegenine qaraǵanda mýftıat jaǵdaıdy anyqtaǵan bolyp otyr. Keıbir kisiler úıinde, endi bireýler qabir basynda janazysy oqyldy dep jatyr. Demek janazasyn shyǵarǵan kisiler qaıtys bolǵan kisiniń ashyqtan ashyq aıtylǵan kúpirlik sózderinen táýbe etkendigin anyqtaǵan shyǵar. Olaı bolsa, buǵan biz tek qýanamyz. Ásilinde ımanmen ketý árqaısymyzdyń tilegimiz. Qaıtalap aıtamyn men janazasy shyǵarylmasyn dep qandaı da bir naqty adamǵa qatysty kesip úkim aıtqan emespin. Jurttyń pikir talastyryp, ekige jarylǵanyn kórgennen keıin ǵana janazanyń qandaı jaǵdaıda shyǵarylyp-shyǵarylmaıtyndyǵyna qatysty sharıǵattyń jalpy úkimin aıttym.
"Ýsýlýl-fıqhta" mynandaı qaǵıda bar «Biz syrtqy áreketterge qarap úkim beremiz, al jasyryny Allaǵa tapsyrylady». Bul qaǵıdany nege aıtyp otyrmyn? Qandaı da bir kisiniń ashyqtan ashyq aıtylǵan, basqasha joramaldaýǵa kelmeıtin anyq kúpirlik sózderi turǵan kezde, «júregimen ıman keltirgen shyǵar» degendeı eshkimge málim emes, kúmándi nársege negizdelip myna dúnıede sharıǵat úkimi oryndalmaıdy. Ábý Hanıfa boıynsha ıman júrekpen bekitilip, tilmen aıtylýy kerek. Olaı bolmaǵanda basqa dinge ótken barlyq qazaqtardyń janazasyn «júregimen ıman etken shyǵar» dep shyǵarýymyzǵa týra keledi. Óıtkeni janaza musylmannyń qazaq aldyndaǵy emes, ózin musylman sanaıtyn adam aldyndaǵy mindeti.
Bul myna dúnıedegi sharıǵattyń úkimi. Al aqyrette júregindegi shynaıy ımanyna qaraı Alladan qarymyn alady. Alla ádil!.
Sońǵy kezde áleýmettik jelide keıbir kisilerdiń sharıǵatta da, Quranda da anyq bar dúnıelerdi «arabshyldyq» - dep, dindi keleke etý úrdisi baıqalady. Bul árıne qaýipti qubylys.
Sharıǵat pen arabtyqty shatastyrmaýymyz kerek. Arabtardyń ádet-ǵurypyn, ómir-saltyn sharıǵat dep tyqpalaýǵa men de, mýftıat ta qarsy. Biraq sharıǵat sharttaryn, hanafı mázhabynda kórsetilgen qaǵıdalaryn arabtiki dep dinnen bas tartýǵa haqymyz joq.
Keshegi jaǵdaıda halyqty daýryqtyrmaı mýftıat sekildi búkil musylmandar qarap otyrǵan ortalyq mekeme jaǵdaıdy der kezinde ashyq aıtyp, túsindirme jumysyn júrgizýi tıis edi.
Áleýmettik jelide áli de janaza tóńiregindegi qyzý pikir talas bolyp, meniń esimim atalǵannan keıin osy jazbamdy jazýǵa týra keldi. Budan keıin bul taqyrypqa qaıta oralmaımyn. Áńgime osy jerde támam bolsynshy.
Qaırat Joldybaıulynyń feısbýk paraqshasynan alyndy
Usynǵan: Ásel Bolatqyzy
