Elimizdiń shet aımaqta ornalasqan qalalardaǵy erekshe balalardyń jaǵdaıyn mınıstrlikkke jetkizý nege qıyn? Nelikten dárigerdiń keńesin ala almaı, ınternettiń kómegine júginemiz? Aýtızmge shaldyqqan petropavldyq balanyń anasy balalarynyń ómiri úshin qalaı kúresetindigin jetkizdi dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi Karavan saıtyna bergen suhbatynda.
— Kúnde tańerteń tańǵy 6-da turamyn. Meniń balam qazir arnaıy dıetaǵa otyrǵan. Oǵan unnan jáne sútten jasalǵan taǵamdardy jeýge bolmaıdy, tipti asqanalardan da tamaqtanýǵa tyıym salynǵan. Sondyqtan, syrtqa shyqpas buryn oǵan tamaqty úıden ázirlep shyǵamyn. Suıyq tamaqtardy múlde ishe almaıdy. Sebebi ol búkil tamaqty qaıta qusyp tastaıdy. Bizdiń balalarymyz óte az mólsherde tamaqtanady - deıdi aýtızmge shaldyqqan balanyń anasy.
Aýtızmge shaldyqqan balanyń anasy túske deıin balasymen birge sabaqta bolatynyn, sondaı-aq baseınge, psıhologqa, logopedke baryp júrgenin aıtty.
— Ár kúnimiz josparlanǵan. Tabıǵat aıasyna shyǵýǵa da tyrysamyz. Osy jyly kónkı men shańǵy tebýge bardyq. Keshke jaqyn balama massaj jasaımyn. Ol óte sezimtal, sondyqtan oǵan mindetti túrde batýtta sekirý kerek. Jaqynda Artem uıyqtar aldynda ertegi aıtyp berýimdi ótindi. Buǵan deıin ol eshteńe estigisi kelmeıtin, jaı sóılegenniń ózinde aýzymdy qolymen jabýǵa tyrysatyn - deıdi kúndelikti ómirin baıandap bergen Artemnyń anasy Tatána Kovaleva.
Qazir Artem – 8 jasta. 1,5 jasqa tolǵan kezinde, aýrýdyń alǵashqy belgileri kórine bastaǵan. Biraq ata-anasy dál sol kezde balalarynyń dál mundaı aýrýǵa shaldyǵýy kútpegen jaǵdaı bolǵan.
— Perzenthanadan shyǵarar kezde dárigerler maǵan balamnyń saý ekenin, densaýlyǵynda eshqandaı da kinárát joq ekenin aıtqan. Bir kúni Artem múlde sóılemeı qaldy. Biz qatty qorqyp kettik. Aýrýhanaǵa aparǵan kezde dárigerler maǵan esinen adasqan adam sekildi qarady da, balamnyń deniniń saý ekenin, tekserilýge jarty jyldan keıin kelýim kerektigin aıtty. Der kezinde aýrýdyń aldyn alǵanda, balam bul keselge shaldyqpas edi, - deıdi Artemnyń anasy.
Barlyǵy meni "balany tym erkeletip jiberdiń" dep kináláı bastady.
— Artem 2,5 jasqa kelgen kezde, ony aqyly nevropotolgqa aparyp kórsettim. Dáriger balamnyń aýtızmge shaldyqqanyn aıtty. Qoıylǵan dıagnozǵa senimdi bolý úshin, Omby qalasyna baryp, tolyq tekseristen óttik. Petropavldaǵy psıhıatr bul aýrýdyń aýtızmniń ekenin aıtty. Dıagnoz anyqtalǵannan keıin, biz eshkimge kerek bolmaı qaldyq. Birde-bir adam «balasyn qalaı emdetedi eken» - dep bas qatyrǵan da joq. Tipti memleketten beriletin járdemaqyǵa qandaı dári alatynymdy, qalaı jumsarymdy da bilmedim. 2013 jyly emdetýge aqyl-keńes alý úshin balamdy qaıda apararymdy bilmedim. Internetten Petropavl qalasyndaǵy aýtızmge shaldyqqan balalar tizimin izdeı bastadym. Sodan taǵy osyndaı aýrý belgisi bar balanyń anasyn taýyp, onyń balasyna qalaı kútim jasaǵany týraly surastyrdym. Ol balasyn emdetý úshin Reseıdegi arnaıy aýrýhanalardyń birine baryp búkil tekseristen ótkendigin, sol jaqta aýtızmge shaldyqqan balalarǵa tıisti em qoldana alatyndyǵyn aıtyp bergen.
Óziniń basynan ótkn qıyndyqtardan keıin, basqalarǵa da kómek bolsyn degen nıette Tatána «Meniń balam» atty qoǵamdyq uıym qurýǵa sheshim qabyldaıdy. Ol "úkimet bul máselege beı-jaı qaramaý kerek" dep esepteıdi. Keıin ózi qurǵan uıym arqyly aýtızmge shaldyqqan balalardyń jaǵdaıyn úkimet basyndaǵylarǵa jetkizip, olarǵa tıisti túrde kómek kórsetý kerek ekenin talap ete bastaıdy..
— Bizdiń uıymda úsh balasy bar áıel bar. Onyń jeti jasar balasy men on jastaǵy balasy aýtızmge shaldyqqan. Olar ne balabaqshaǵa, ne mektepke bara almaıdy. Petropavlda memlekettik aýtızmge shaldyqqan balalarǵa arnalǵan eki ońaltý mektebi bar. Alaıda bul mektep 4 synypty ǵana qamtıdy. Al oblys boıynsha tórt qana mektep bar. Oǵan qabyldaýdyń ózi ońaı másele emes. Sonyń kesirinen qanshama bala úıde em alýǵa májbúr. Endigi taǵy bir úlken másele, ol - balalary aýtızmge shaldyqqan ata-analar balasynyń qarapaıym balabaqsha men mektepterde oqyǵanyn qalaıdy. Degenmen, naýqasqa shaldyqqan balalar ben qarapaıym mektepte oqıtyn balalardyń arasynda daý týyndaǵan kezde, bizge balalarymyzdy mektepten shyǵaryp alýǵa májbúr bolamyz. Qarapaıym mektepte oqyǵan kúnniń ózinde, bizdiń balalarymyz arnaıy jasalǵan bilim júıesine ilese ala ma? Sondyqtan, olarǵa arnaıy bilim júıesin de ázirleý kerek, - deıdi ashynǵan ana.
Balada aýtızm belgisi baıqalsa boldy, onda birden psıhıatr basty dárigerimiz bolyp shyǵa keletin. Al nevropotolgtyń bolsa qaraý oıynda joq, birden psıhıatrǵa jiberetindigin aıtady Tatána.
Tatánanyń aıtýy boıynsha, aýtızmnen biraz habary bar ata-analar barokamera arqyly balalaryn ońaltýǵa bolady. Degenmen, qazirgi ýaqytta bul apparattyń Petropavl qalasynda joq ekendigin aıtty Artemniń anasy. "Meniń balam" qoǵamdyq uıymy apparatqa degen muqtajdyqty ákimshilikke jetkizgenimen, SQO ákimi Qumar Aqsaqalov: "barokamerany satyp alý úshin kóp qarajat kerek ekenin eskere otyryp, apparatty alýdy kereksiz dep sanaımyz", - dep málimdegen. Sonyń kesirinen Petropavldaǵy aýtızmge shaldyqqan balalar basqa qalalarda, tipti basqa elderge baryp em alýǵa májbúr.
Aýdarǵan: Farıza Jomartqyzy
