Интернет дамыған, әлеуметтік желілер өміріміздің ажырамас бөлігіне айналған заманда жаңа мамандықтармен бірге жаңа қауіптер де пайда болды. Солардың ішінде бүгінгі қоғамның дертіне айналғаны – псевдокоучтар.
Негізінде, коучинг (адамның әлеуетін ашуға көмектесетін кәсіби бағыт) мен психология – үлкен ғылым. Алайда, қазіргі нарықта бұл ұғымдар құнсызданды. Бүгінгі «псевдокоуч» – психологиялық кітаптардан үзінділер оқып алып, оны әдемі маркетингтік қаптамада (уәде, мотивация, сәнді өмір салты) қайта сататын манипулятор.
Олардың трендке шығуының негізгі себебі – «тез әрі оңай табысқа жету» иллюзиясы. Қазіргі инфляция, экономикалық тұрақсыздық және стресс заманында адамдар ұзақ жылдар бойы еңбек еткісі келмейді. Оларға «мына медитацияны жасасаң, ертең байисың» немесе «бәрі өз ойыңда, маған ақша төлесең, блокты ашамын» деген жеңіл уәделер тартымды көрінеді.
Псевдокоучтардың айла-тәсілдері:
· «Сәттілік кейсі» (Успешный успех): Олар әлеуметтік желіде қымбат көліктерді жалға алып, Дубайдағы қонақүйлерді көрсетіп, «Менің қолымнан келді, сенің де қолыңнан келеді» деген бейнероликтер түсіреді.
· Жалған құндылық қалыптастыру: «Егер сен бұл курсты қарызға немесе несиеге алсаң, демек сен өзіңе инвестиция жасадың, ақша саған еселеніп қайтады» деген абсурд идеяларды миға сіңіреді.
· Эмоциялық манипуляция: Адамның ең ауыр нүктелерін (жалғыздық, ақшасыздық, отбасылық жанжал) тауып алып, «Мәселенің шешімі тек менің марафонымда» деп сендіреді.
Әлеуметтік зардап: Несиеге батқандар мен бұзылған отбасылар
Бұл мәселенің артында үлкен әлеуметтік трагедия жатыр. Журналистік зерттеулер көрсеткендей, псевдокоучтардың құрбаны болған мыңдаған азаматтар:
1. Қаржылық тығырыққа тіреледі: Курстың ақшасын төлеу үшін миллиондап несие алып, соңында банкрот болады.
2. Психикалық депрессияға ұшырайды: Марафон біткен соң, уәде етілген байлық пен бақыт келмеген кезде, адамдар «кінрат өзімде екен» деп, іштей өздерін жегідей жеп, ауыр депрессияға түседі.
3. Отбасылық ажырасулар көбейеді: Кейбір коучтардың «саған дамуға кедергі келтіретін адамдардан құтыл, олар токсинді» деген жеңілтек кеңестерінің кесірінен қаншама шаңырақ ортасына түсіп жатыр.
Псевдокоучтардың өркендеуі – қоғамның сауатсыздығы мен жеңіл дүниеге әуестігінің айнасы. Олар заңның осал тұстарын шебер пайдаланып отыр, себебі біздің елде инфобизнес пен заңсыз психологиялық қызметті реттейтін қатаң құқықтық тетіктер әлі толық қалыптасқан жоқ.
«Ауа сатып» байығандардың дәурені жүріп тұрғанда, халыққа тек бір ғана қару қалады – критикалық ойлау. Кез келген адамға қаржыңызды ұстатпас бұрын оның дипломын, ғылыми негізін және шынайы беделін тексеріңіз. Есіңізде болсын: сіздің өміріңіздің кілті ешқандай коучтың марафонында емес, тек өз қолыңызда.
