Хаяма Йошики
(1894-1945)
Мацудо Йодзоу цемент құюшы болып жұмыс істейтін. Бет-аузы ылғи сұп-сұр шаң боп жүреді. Тоқтаусыз айналып тұрған бетон араластырғышқа ілесу үшін қолымен мұрнын да сүрте алмайды. Ол танауын қапқан тозаңнан жиренсе де, он бір сағаттық жұмысқа төзіп бағады.
Бірде Мацудоның ауыр жұмыстан әлсіреген қолы цемент бөшкедегі ағаш қобдишаға тиді.
"Бұл не?" деп, секем алып қалғанымен, қобдишаға аса мән бере қоймады. Ол өлшеуішке цементті салды. "Тұра тұр. Цемент бөшкесінен қобдиша шығу деген болмаған жағдай ғой". Ол қобдишаны алып, фартугының қалтасына тыға салды. Қобдиша жеңіл еді. "Жеңіл болғанына қарағанда ішінде ақша жоқ-ау". Ол ойланып тұрып, келесі бөшкені ашты. Тағы да цемент өлшеуге көшті. Бір кезде араластырғыш бос айналысқа көшті. Бетон таусылып, жұмыс уақыты да аяқталды.
Ол араластырғышқа тартылған резеңке түтіктің суымен алдымен беті-қолын жуды. Сөйтіп ішер асын ойлап, үйіне қайтты. Түнгі қараңғылықта сорайған Энасан тауын аппақ қар басыпты. Бір кезде терге малшынған денесі тоңа бастады. Кисогава өзенінің суы ақ көбігін атып күрілдеп жатыр.
"Түф! Төзу қиын-ақ, қатын тағы жүкті..." Ол шиеттей бала-шағасын, дәл аязда дүниеге келер нәрестені, жоқшылықта босанайын деп отырған әйелін ойлағанда тіптен түңіліп кетті.
"1 иен 90 дзэнилік күндік табыстан, бұлардың тамағына күніне 50 дзэниге күріш алып, 90 дзэниге киіндіріп, асырау деген... Ақымақ-ай! Қалай ішесің?"
Кенет оның есіне қалтасындағы қобдиша түсті. Ол қобдишаға жабысқан цементті шалбарына сүртті.
Қобдишаға ештеңе жазылмапты. Бірақ шегемен мықтап бекітіліпті.
"Бұнда бір құпия бар ғой, шеге қаққанына қарағанда...".
Ол қобдишаны тасқа ұрды. Сынбаған соң аяғымен таптады.
Қобдишадан шүберекке оралған қағаз қиығы шықты. Онда былай деп жазылыпты:
"Мен N деген мекемеде цементке қап тігетін жұмысшы әйелмін. Менің сүйіктім ұнтақтағыш қондырғыға тас салушы болып жұмыс істейтін. Содан қазанның жетісі күні таңертең дәу тасты салып жатқанда сол таспен бірге ұнтақтағыштың ішіне түсіп кетті.
Жолдастары құтқармақ болғанмен, сүйіктім тура суға батқандай боп, таспен бірге батты да кеткен. Содан тас пен сүйіктімнің денесі ұнтақталып, қып-қызыл жалпақ тасқа айналып, металл түтікке түсті. Металл түтік ұнтақтағыш цилиндрге кіріп кетті. Сол жерде бәрі араласып, бөлшектелді. Содан кейін күйдіріліп, керемет цементке айналды.
Сүйегі де, жаны да ұнтақталды. Сөйтіп сүйіктімнің денесі цемент болды. Қалғаны мынау — киімінің қиығы. Мен болсам сүйіктімді салатын қап тігіп отырмын.
Иә, сүйіктім цементке айналды. Бір күн өткенде осы хатты жазып, мына бөшкенің ішіне тықтым.
Сіз жұмысшысыз ба? Егер жұмысшы болсаңыз мені аяп, жауап беріңізші.
Бұл бөшкенің ішіндегі цементті не нәрсеге пайдаланды екен, мен соны білгім келеді.
Сүйіктімнің денесі қанша бөшкедегі цементтің құрамына кірді және ол қандай мақсатқа жұмсалды? Сіз қабырға бояушы емессіз бе? Әлде құрылысшысыз ба?
Мен сүйіктімнің театр дәлізіне айналып, үлкен үйдің қоршауы болғанына төзе алмаймын. Бірақ оны қалай тоқтатамын? Сіз жұмысшы болсаңыз, бұл цементті ондай орынға пайдаланбаңыз.
Жоқ, мейлі. Қандай орынға болса да пайдаланыңыз. Сүйіктім қайда көмілсе де, сол орынға қатысты жақсы іс атқарамын.
Ол мықты адам еді, міндетті түрде соған лайық әрекет етемін.
Ол мейірімді, жақсы адам болатын. Оған қоса батыл, өр мінезді еді. Әлі жас еді ғой, жиырма алтыда ғана. Ол мені қаншалықты аялағанын кезінде білмеппін. Бірақ мен оны кебінге ораудың орнына цемент қапқа салмақшымын. Ол кісі табытқа салынбай айналмалы қазандықтың ішінде кетті ғой.
Енді оны қалай шығарып аламын? Ол Батысқа, не Шығысқа, алысқа немесе жақынға көмілуі мүмкін.
Сіз егер жұмысшы болсаңыз, маған жауап беріңізші. Соның орнына сүйіктім киген жұмысшы киімінің қиындысын сізге берейін. Бұл хат сізге арналған. Мына шүберекке тастың үгіндісі мен марқұмның тері сіңген.
Өтінішім осы. Бұл цементті пайдаланған айы, күнін және мекенін жазып, не нәрсеге жұмсалғанын, оған қоса өзіңіздің аты-жөніңізді де, қиын болмаса, хабарлаңызшы. Өзіңіз де сақ болыңыз. Қош болыңыз".
Мацудо Йодзоуды қоршаған балалары у-шу. Ол хат соңындағы иесінің мекен-жайы мен аты-жөніне қарады да, кесеге құйылған сакэні сіміріп жіберді.
"Удай мас болсам, шіркін! Бәрінің күл-талқанын шығарар ма едім?" деп, ақырды.
"Удай мас болып, күш көрсеткеніңе шыдаймыз ба? Балаларды қайтесің?" — деді әйелі.
Ол әйелінің шертиген ішіне қарады. Онда енді бірер күнде туылатын жетінші бөбек жатыр еді.
Жапон тілінен аударған Шарафат Жылқыбаева
