Azamattyq qoǵam bolǵan soń Konstıtýsıa túrli qoǵamdyq uıymdar qurýǵa, azamattyq bastamalardy júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Qoǵamdyq ınstıtýttardyń jetilýine memleket damýynyń quramdas bóligi retinde Úkimet te qoldap otyr. Ustanymy ońdy, maqsat-múddesi málim uıymdardyń jumys isteýine eshkim qarsy emes. Alaıda, zańmen berilgen osyndaı múmkindikterdi durys paıdalanyp júrmiz be? Qoǵamdyq uıym retinde toptasqan birlestikter el ishin ala-taıdaı búldiretin teris qozǵalystarǵa aınalyp ketpeı me? Bul – oılandyratyn másele.
Jaqynda Exclusive saıty Almatydaǵy aýǵan soǵysy ardagerleri qamqorlyqqa alǵan osyndaı bir áskerı-patrıottyq klýbtyń jumysy týraly materıal jarıalady. Klýb jetekshileri men tálimgerleri qansha jerden ózderiniń patrıottyq tárbıe berýdi kózdeıtin uıym ekenin aıtyp aqtalǵanymen, «jas jaýyngerlerdiń» júris-turysy men kúndelikti ótip jatqan sabaqtary, jattyǵýlar kezinde qoldanatyn tásilderi, tipti, urandaryna deıin bul uıymnyń qarapaıym patrıottyq birlestikten góri, belgili bir erejege saı áreket etetin áskerı birlestikke jaqyndyǵyn ańǵartyp tur.
«Ásker» atalatyn áskerı-patrıottyq klýbty Aýǵan soǵysy ardagerleriniń uıymy qamqorlyqqa alyp, ǵımaratyna deıin ázirlep bergenin aıtqan «Aýǵan soǵysy ardagerleri men múgedekteri uıymdary úılestirý keńesiniń» tóraǵasy Murat Abdýshkýrov klýbtan qaýiptenýge negiz joq dep otyr. Al, klýb jumysyna kúdikpen qaraıtyndardy uıym otyrǵan ǵımaratqa kóz tigý dep túsinetin sıaqty.
«Aýǵandyqtar ózderi qoldaryna kúrek alyp, jertóleni tazalap, balalarǵa klýb ashyp berdi. Bizde usynys hattar, ruqsat beretin qujattar bar. Sondyqtan, balalardan bul ǵımaratty eshkim alyp qoımaýyn kerek», - deıdi ol.
Exclusive saıtynyń aýǵandyqtar ótkizgen jınalysqa qatysqan tilshisi tóraǵanyń uıym múshelerine «áldebir arandatýlarǵa» daıyn bolýy týraly tapsyrma bergenin jazady. Aýǵandyqtar qandaı arandatý týraly aıtyp otyr? Ondaı arandatýlar bolyp jatsa, aldyn alatyn, arandatýshylardy jaýapqa tartatyn tıisti mekemeler bar emes pe? Aýǵan ardagerlerine arandatýshylyqpen kúresti patrıottyq tárbıemen shatystyratyndaı ne kórindi? Álde, klýb jetekshileri jasóspirimderdi ózderiniń ıdeıalyq qarsylastarymen kúreske paıdalanýdy kózdep otyr ma?
Olaı deıtinimiz, klýb músheleri kún saıyn aıqaılap aıtyp júretin «Spesnazý – slava!», «Askerý – slava!», «Vragam – smert!», «Kto lýchshıı? – My! Kto?! – Nıkto, krome nas!», «Nash devız? Jızn narodý, chestnıkomý. Nasha slýjba? V ogon ı v vodý, zashıshat svoıý straný! Kto takoı nastoıashıı askeroves? Oplot, nadejda ı rezerv «Soıýza veteranov Afganıstana!» degen urandar shynymen de agresıalyq kóńil-kúıdiń kórinisindeı áser qaldyrady.
Sondaı-aq, saıt tilshisi klýbtyń Vlad esimdi nusqaýshysy balalarǵa granata synyqtarynan qalaı aman qalý tásilderin úıretip jatqanyn kórgenin jazady. Granatadan qorǵaný tásilderin úırenetindeı «Ásker» klýby qandaı qaqtyǵysqa ázirlenýde?
Osy sekildi uıymdarǵa qatysty mundaı saýaldardy kóptep qoıýǵa bolady. Ol suraqtardyń barlyǵyna birdeı jaýap alý da múmkin bolmas. Biraq, bir máseleni eskerý kerek. Jastar tárbıesi, onyń ishinde, mektep jasyndaǵy balalarmen jumys memlekettik organdardyń aınalysatyn sharýasy. Qoǵamdyq uıymdar tarapynan bolǵan bastamalar da memleket baqylaýynda bolýy tıis. El aýmaǵynda jumys isteıtin osyndaı áskerı-patrıottyq klýbtardyń biri qalmaı Bas áskerı prokýratýra janyndaǵy áskerı-patrıottyq tárbıe jumystaryn úılestiretin keńestiń tizimine alynsa quba-qup. Al, jaqyn bolashaqta patrıottyq uıymdardyń jumysyn úılestirý isi tolyqtaı Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń nemese Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń quzyryna ótýi tıis dep sanaımyz.
Patrıottyq tárbıe berýdi mektep jasyndaǵy balalarǵa qarý qoldanýdy úıretý, olardy qarý-jaraq túrlerimen tanystyrý dep túsinbeýimiz qajet. Jasóspirimder babalar tarıhyn, olardyń erlik jolyn bilip ósse, eń aldymen rýhanı tárbıe alsa, keýdesinde elge degen mahabbat qalyptassa ǵana Otanynyń shyn qorǵaýshysy bola alady. Al, qarý qoldaný ádisterin áskerge barǵanda nemese arnaıy kýrstardan úırenýi kerek.
«Biz tek patrıottyq tárbıe berýmen aınalysamyz. Balalardy otanyn súıýge tárbıeleımiz» degen sózderi ras bolsa, mundaı uıymdardyń artynda turǵan myrzalar oqý, jattyǵý jumystaryn eń aldymen qazaq tilinde júrgizip, balalarǵa qazaq halqynyń tarıhyn, Qabanbaı, Bógenbaı, Naýryzbaı bastaǵan dańqty batyrlardyń erlikterin úlgi etip kórsetýleri kerek. Búginde patrıotızmniń basty belgisi men shynaıy kórsetkishi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik tili – qazaq tiline, onyń rámizderi men ótken tarıhyna degen qurmet bolýy tıis. Orys tilinde júrgiziletin mundaı seksıalar men uıymdardyń reseılik klýbtardan esh aıyrmasy joq. Onda bul klýbtar qaı eldiń patrıottaryn tárbıelep otyr? Osy suraqtarǵa tıisti jaýap berilmese, patrıottyq klýbtardyń jumysy áskerı jattyrǵýlarmen shektele berse qoǵamdaǵy «Mundaı uıymdar balalarymyzdan sodyr daıyndap jatqan joq pa?» degen kúdik seıilmek emes.
Jomart Abdollauly
