Qazaqstannyń jańa Konstıtýsıasyn qabyldaý boıynsha jýyrda ótken respýblıkalyq referendým ult damýynyń dańǵyl jolǵa túskenin kórsetedi.
 
Elimiz saıası transformasıanyń eń mańyzdy kezeńine qadam basty. Táýelsizdik alǵaly 35 jyl ishinde mundaı eleýli ýaqıǵa bolǵan emes.
Sońǵy jyldary úshinshi márte ótken jalpyulttyq referendým elimizdiń saıası júıesi jetilgenin, azamattarymyz memleket keleshegin aıqyndaıtyn mańyzdy sheshimderdi qabyldaý úderisine tikeleı atsalysýǵa daıyn ekenin baıqatty. Referendýmǵa daýys berý quqyǵy bar halyqtyń 73,12 paıyzy qatysty. Bul – rekordtyq kórsetkish. Konstıtýsıalyq ózgeristerdi daýys berýshilerdiń 87,15 paıyzy, ıaǵnı, jurtshylyqtyń basym bóligi qoldady.
Azamattarymyz maquldaǵan Qazaqstannyń jańa Konstıtýsıasy halyqtyń ádil ári quqyqtyq memlekette ómir súrýdi qalaıtynyn ańǵartady. Zań men tártip, adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryna qurmetpen qaraý jáne ony múltiksiz saqtaý, qoǵamdy jańǵyrtý qaǵıdattary Konstıtýsıaǵa arqaý boldy. Sondaı-aq bilim, ǵylym, tehnologıa, mádenıet salalaryn ilgeriletýge, ekologıalyq sana, volonterlik, otanshyldyq qundylyqtaryn dáripteýge basymdyq berildi. Eń mańyzdysy, Qazaqstannyń zaıyrly memleket ekeni anyq jazyldy.
Bir jaǵynan, muny jas býynnyń úmitin aqtaýǵa baǵyttalǵan aıtýly qadam desek bolady. Sol sebepti jańa Konstıtýsıa óskeleń urpaqtyń baǵdary, temirqazyǵy retinde qyzmet atqaratynyna senimdimin.
Ata zańymyz óte muqıat, barynsha jaýapkershilikpen ázirlendi. Mátindegi árbir sóılemniń jazylýyna ózim de úles qostym. Konstıtýsıalyq komısıa quramyna elimizdiń 129 azamaty endi. Qoǵam atynan osylaı ókildik etý buryn-sońdy bolmaǵan. Olar Konstıtýsıany egjeı-tegjeıli zerdelep, sarapshylar men úkimettik emes uıymdardan kelip túsken 12 myńǵa jýyq usynysty qarastyrdy. Ata zań jobasy alty aı boıy qoǵam talqysynan ótti.
Jańa Konstıtýsıa «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyna saı strategıalyq muratymyzdy iske asyrýǵa berik negiz qalap, ony odan ári nyǵaıta túsedi.
Prezıdent kvotasyn alyp tastaý zań shyǵarýshy bılik tarmaǵynyń derbestigin kúsheıtedi. Bir palataly parlament júıesine (Quryltaıǵa) kóshý zań shyǵarý úderisin jedeldetip, jaýapkershilikti arttyrýǵa múmkindik beredi. Jańa konsýltatıvtik organ – Halyq keńesi azamattardyń memleket isine qatysý aıasyn keńeıtip, qoǵamdyq dıalogtyń órbýine jol ashady.
Sonymen qatar jańa konstıtýsıalyq júıe aıasyndaǵy ınstıtýsıonaldyq reformalar memlekettik basqarýdy jetildirip, basshy kadrlardy turaqty túrde jańartýǵa septigin tıgizedi. Bul baǵyttaǵy ózgeristerdiń naqty nátıjesiniń biri retinde Vıse-prezıdent laýazymynyń engizilýi, basty memlekettik tulǵalardyń qyzmet merzimi men quzyretin shekteý el basqarý júıesiniń kemeldengenin kórsetedi.
Jańa Konstıtýsıa tek memlekettik basqarý júıesin jetildirýdi kózdemeıdi. Onyń ózegi – adam. Ata zańnyń eń úlken bólimi alǵash ret adam quqyqtary men bostandyqtaryna arnalyp otyr.
Qujatta adamnyń jeke basyna qol suǵylmaý quqyǵyna, sonymen qatar derbes derekterdiń qorǵalýyna, sot sheshiminsiz turǵyn úıden aıyrmaýǵa jáne shyǵaryp jibermeýge kepildik beriledi.
Sondaı-aq ár azamattyń bilikti zań kómegin alý jáne qorǵalý quqyǵyn qamtamasyz etý úshin sot júıesiniń táýelsizdigi edáýir nyǵaıdy.
Eń bastysy, endi Konstıtýsıaǵa engiziletin kez kelgen ózgerister men tolyqtyrýlar tek jalpyhalyqtyq referendýmda ǵana maquldanady. Osylaısha, el taǵdyryna qatysty asa mańyzdy sheshimder halyqtyń talqysynan ótip baryp qabyldanady.
Budan bólek, jańa Konstıtýsıa el damýynyń strategıalyq negizin qalyptastyryp, turaqtylyq pen jahandyq básekege qabilettiligimizdi arttyrady. Máselen, Ata zańda menshik quqyǵyn qorǵaý tetikteri kúsheıdi, zıatkerlik menshik qorǵaý týraly bap engizilip, ekonomıkalyq qyzmettiń erejeleri aıqyndaldy. Inovasıa men ındýstrıanyń damýyna tyń serpin berý úshin «qarqyndy damıtyn qala» arnaýly quqyqtyq rejımi engizildi.
Qazaqstan shetelderden tikeleı ınvestısıa tartý kórsetkishi boıynsha Ortalyq Azıada kósh bastap tur. Aımaqqa kelgen ınvestısıanyń 70 paıyzǵa jýyǵy bizdiń elimizge tıesili. Áıtse de bul baǵytta áli atqarylatyn sharýa kóp. Qazaqstannyń tolyq sıfrlyq elge aınalý úderisin jedeldetý jáne ınovasıaǵa negizdelgen ekonomıka qurý úshin osyndaı reformalar júrgizilýi qajet edi.
Bir jaǵynan bıznesti, ınovasıa men uzaqmerzimdi seriktestikti damytýǵa beıil ekenimizdi Konstıtýsıa deńgeıinde bekitý arqyly halyqaralyq ınvestorlar men seriktesterdiń senimine ıe bolamyz.
Dúnıe júzindegi dúrbeleńderge qaramastan, Qazaqstan otyz jyl ishinde kórkeıip, álemniń eń damyǵan 50 ekonomıkasynyń qataryna endi. Sıfrlyq úkimetti damytý kórsetkishi boıynsha jahandaǵy úzdik 30 eldiń sanatyndamyz. Elimizde munaı men gazdyń mol qory bar. Jańartylatyn qýat kózderin, asa mańyzdy paıdaly qazbalar men aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýge áleýetimiz jetkilikti. Biz – ǵarysh derjavasymyz. Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq ettik. BUU Qaýipsizdik Keńesine múshe boldyq.
Búginde elimiz Orta dáliz aıasynda jańa saýda baǵyttaryn órkendetýdi qolǵa aldy. Ortalyq Azıadaǵy kórshiles eldermen tyǵyz yntymaqtastyq ornatyp, ozyq tehnologıalardy ıgerýge, aımaqtaǵy myqty sýperkompúterdi iske qosyp, qazaq tiliniń úlken til modelin jasaýǵa kiristi.
Elimizde ekonomıkalyq turǵydan belsendi, eńbekqor, joǵary bilimdi azamattardyń úlesi basym. Olardyń arasynan daryndy sýretshiler, óner juldyzdary, mánerlep syrǵanaý, dzúdo sekildi sport túrlerinen Olımpıada jeńimpazdary shyqty.
1995 jyly qabyldanǵan Konstıtýsıa Táýelsizdigimizdiń tuǵyryn bekemdep, el eńsesin tikteýge oń yqpal etti. Al jańa Ata zań kemeline kelip, jańǵyrýǵa bet burǵan, keleshekke qol sozǵan qoǵamnyń basty qujaty bolmaq. Budan bylaı halqymyz tarıhı tańdaýyn jasaǵan 15 naýryzdy Konstıtýsıa kúni retinde atap ótemiz.
Osy syndarly sátte tarıhqa taǵzym etip, ádildik pen tehnologıalyq progres qaǵıdattaryn ilgeriletetin, ashyq ekonomıka men jaýapty jahandyq seriktestikti qoldaıtyn qýatty memlekettiń irgesin qalap jatyrmyz.
 
Qasym-Jomart Toqaev