Kim «kedeı» sanalady degen suraqqa memleket jańa jaýap usyndy. 16 qańtardan kedeılikti ólsheýdiń jańartylǵan ádistemesi kúshine endi, al áleýmettik saıasatty dáldikpen josparlaý jeńildeıdi.
Buıryqqa kim jáne qashan qol qoıdy
Ádistemeni bekitý týraly buıryqqa 2026 jylǵy 5 qańtarda Ulttyq statısıka búrosynyń basshysy qol qoıdy, qujat 2026 jylǵy 16 qańtardan kúshine endi. Resmı mátindi ashyq derekkózden kórýge bolady.
Esepteý nege súıenedi
Negizgi baza retinde úı sharýashylyqtaryn iriktemeli zertteý derekteri alynady. Qazaqstandaǵy basty ólshem — absolútti krıterıı: halyq tabysy ómir súrý mınımýmy (ÓSM) shamasymen salystyrylady.
Qanshalyqty jıi jáne qaı deńgeıde jarıalanady
Kedeılik deńgeıi toqsan saıyn jáne jyl qorytyndysymen esepteledi. Kórsetkishter respýblıka boıynsha, óńirler bólinisinde, qala/aýyl, jynys, jas jáne otbasy ólshemi boıynsha beriledi. Toqsandyq derekter maýsymdyq túzetýsiz jarıalanady.
Qosymsha tásilder: halyqaralyq jáne salystyrmaly ólshem
Ádisteme birneshe baǵytpen baǵalanady: satyp alý qabiletiniń parıtetin (SAQP) eskeretin halyqaralyq shek, absolútti jáne salystyrmaly krıterıı, sondaı-aq halyq tabysynyń jiktelýi (dıferensıasıasy).
Salystyrmaly kedeılik jáne medıandyq tabys
Medıandyq tabys — tabystardy adam basyna shaqqanda ósý retimen tizgendegi «ortańǵy» núkte. Salystyrmaly kedeılik osy medıanǵa paıyzben esepteledi: 50% — BUU-nyń TDM monıtorıńi úshin, 60% — halyqaralyq taralǵan standart retinde alynady. Aldymen halyq tabysy ranjırlenedi, sodan keıin medıana anyqtalady, sońynan sol mejeden tómen turǵandardyń úlesi esepteledi.
Sýbektıvti ólshem: halyq óz jaǵdaıyn qalaı baǵalaıdy
Zertteý «Halyqtyń ómir sapasy» saýalnamasymen tolyqtyrylady. Respondentter óz materıaldyq deńgeıin «tómen», «ortadan tómen», «ortasha», «ortadan sál joǵary», «jetkilikti», «joǵary» dep baǵalaıdy. Sýbektıvti derek resmı sandardy túsindirýge kómektesedi.
Balalardyń kópólshemdi kedeıligi
Balalarǵa qatysty arnaıy ındeks engiziledi. Onda bilimniń qoljetimdiligi men sapasy, bala baqshaǵa barý, densaýlyq qyzmetteri, baspana jaǵdaıy (jylytý, káriz), tamaqtaný men kıim, qarjylyq qoljetimdilik, damytýshy oıyn men kitap, bos ýaqyt jáne mektep is-sharalaryna qatysý, mereke men demalys múmkindigi, qaryzdardy óteý men jıhazdy jańartý sekildi turmystyq faktorlar eskeriledi. Kólikke qoljetimdilik (avtokólik/taksı) da nazarǵa alynady.
Nege bul mańyzdy
Jańa ádisteme kedeıliktiń naqty keskinin ashýǵa, álsiz toptardy dál anyqtaýǵa jáne kómekti nysanaly baǵyttaýǵa múmkindik beredi. Sheneýnikter men sarapshylar halyqtyń jaı-kúıin tabysqa ǵana emes, kúndelikti ómir sapasyna qarap baǵalaıdy.
Bekitilgen qujat 2026 jylǵy 16 qańtardan qoldanysqa endi.
Bul týraly Qamshy.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
