Qazaqstandyq balalar áleýmettik jelilerdiń paıdalanýshylaryna aınalýda. UNICEF zertteýine sáıkes, balalardyń 60% - sobstvennye ózderiniń akkaýnttary bar. Sarapshylar ınternettegi belsendilik jas kezinen bastap sıfrlyq iz qalyptastyratynyn atap ótti. Kóptegen elderde balalardyń onlaın-kontent qurýǵa qatysýyn retteıtin zańnamalyq bastamalardy talqylaý kezdeısoq emes.
Elde balalardyń 88%-ynda smartfon bar. Alaıda, belgili bolǵandaı, ata-analardyń kópshiligi balalarynyń ekran ýaqytyn basqara almaıdy. Áleýmettik jeliler men messendjerler kóptegen oqýshylar úshin qarym-qatynas, pikir almasý jáne óz oıyn bildirý alańyna aınaldy. Sarapshylardyń aıtýynsha, ınternette kóptegen jasóspirimder alǵash ret óz mazmunyn jasaýǵa tyrysady. Mamandar sıfrlyq saýattylyqtyń mańyzdylyǵyn atap kórsetedi. Balalarǵa tehnologıany qoldana bilý ǵana emes, sonymen qatar jelidegi qaýipsiz minez-qulyq erejelerin túsiný qajet.
"Balalar mazmundy jasaıdy, al balalar mazmunyn eshkim rettemeıdi. Bizdiń balalar ne kóredi, bilesiz be? Munda medıa-mazmundy qurýdyń úlken problemasy bar, olar tutynady. Sebebi balalar mazmundy jasaýshylar da, tutynýshylar da. Jáne bul trendter, Algorıtmder eshkimmen baqylanbaıdy. 10 jyldan keıin ne alatynymyzdy túsiný úshin balalardy sıfrlyq jáne medıa saýattylyqqa úıretý kerek dep sanaımyn", - dep atap ótti Qazaq Expert Club medıa bilim berý salasyndaǵy sarapshy Janar Jaqanova.
Búgingi tańda balalardyń shamamen 60% - y áleýmettik medıany belsendi paıdalanady. Beıne túsirý jáne óz oılarymen bólisý arqyly olar ózderin osylaı kórsetedi, trendterdi baqylaıdy jáne oqıǵalar tolqynynda bolýǵa tyrysady. Unatý, árıne, qýantady jáne tanymaldylyqty arttyrady, biraq ınternet eshteńeni umytpaıtynyn este ustaǵan jón. Bir kezderi jelide bolǵannyń bári sol jerde uzaq ýaqyt qalyp, sandyq iz qaldyrýy múmkin.
Tájirıbede sandyq iz uǵymy keńinen qoldanylady-paıdalanýshy jarıalanǵannan keıin jelide qalatyn jáne jyldar boıy saqtalýy múmkin aqparat. Halyqaralyq zertteýlerge sáıkes, ýnıversıtetterdiń shamamen 25-35%-y úmitkerlerdiń áleýmettik jelilerdegi paraqtaryn tekseredi, al jumys berýshilerdiń jartysynan kóbi úmitkerlerge ornalastyrylǵan mazmunyna baılanysty kem degende bir ret bas tartty. Kıberbýllıng qaýpi tómendemeıdi, deıdi sarapshylar.
"Mine, barlyq dıalogtyq jalǵan bopsalaýdan bastap, balalarymyzdy urlaý úshin yqtımal marshrýttar jasaýǵa deıin-bul obektıvti shyndyq. Bul jaǵdaılar burynnan bar-bul ýaqyt. Ekinshi, úlken oqıǵa, árıne, biz neǵurlym kóp jasasaq jáne balalar ózderi týraly kóbirek aqparat jarıalasa, soǵurlym kóp bolady, mysaly, qorqytý jaǵdaılary. Meniń oıymsha, ár jasta áleýmettik jeliler bolmaýy kerek", - dedi Aqparattyq qaýipsizdik komıtetiniń teń tóraǵasy Evgenıı Pıtolın.
Sarapshylardyń aıtýynsha, kóptegen elderde balalardyń onlaın-kontent qurýǵa qatysýyn retteıtin zańnamalyq bastamalar talqylanýda. Sonymen, Fransıada áser etýshi balalardyń qyzmetin retteıtin jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaıtyn zań qabyldandy. Qazaqstan basqa eldermen birdeı sıfrlyq ortada damýda, alaıda jasóspirimderdiń sıfrlyq bedeli máseleleri endi ǵana qyzý talqylanýda.
