Óskenbaı Qulataıuly: Rýhanıatqa qyzmet etken qalamger

/uploads/thumbnail/20260726173921425_big.webp Foto: avtor

Ómirin elge qyzmet etýge, qalamyn ult rýhanıatyna arnaǵan azamattardyń ǵumyry árdaıym ónege. Osyndaı taǵylymdy tulǵalardyń biri – belgili qalamger, aqyn, jýrnalıs, qoǵam qaıratkeri Óskenbaı Qulataıuly.

Ádebıetke keshteý kelgenimen, Óskenbaı Qulataıuly óz dáýiriniń tynysyn, adam bolmysyn, qoǵamdaǵy ózgeristerdi, ulttyq qundylyqtar men adamgershilik máselelerin shyǵarmalaryna arqaý etip, ózindik qoltańbasyn qalyptastyrdy. Onyń týyndylarynan ómir shyndyǵy, ýaqyt úni, týǵan jerge degen súıispenshilik pen azamattyq ustanym aıqyn seziledi.

Óskenbaı Qulataıuly 1941 jyldyń 16 shildesinde qazirgi Túrkistan oblysy Saýran aýdanynyń Mes-Ata aýylynda dúnıege kelgen. Orta mektepti kúmis medalmen támamdap, keıin Talǵar aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmynyń zootehnıka bólimin qyzyl dıplommen bitiredi. Eńbek jolyn Túrkistan aýdanyndaǵy Abaı atyndaǵy kolhozda zootehnık bolyp bastaǵan ol keıin Almaty polıtehnıkalyq ınstıtýtyn taý-ken ınjeneri-marksheıder mamandyǵy boıynsha aıaqtap, Ashysaı tústi metal kombınatyna joldamamen keledi.

Odan keıingi eńbek joly túgeldeı derlik ken óndirisimen baılanysty boldy. «Baıjansaı», «Myrǵalymsaı», «Kentaý» kenishterinde bólim marksheıderi, aǵa marksheıder, shahta bastyǵy, bas ınjener, kenish basshysy sıaqty jaýapty qyzmetter atqardy. Keıin «Iýjpolımetall», «Achpolımetall», «Stroıtehnoproekt» mekemelerinde, Qanysh Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde jáne Qazaqstan Ulttyq Bankinde jemisti eńbek etti. Bul – týǵan eldiń óndirisi men ekonomıkasynyń damýyna arnalǵan sanaly ǵumyrdyń aıqyn kórinisi.

Óndiristegi jaýapty qyzmetpen qatar qalamdy serik etken Óskenbaı Qulataıuly shyǵarmashylyqta da úlken iz qaldyrdy. Ol aqyn retinde syrshyl óleńder jazyp, prozada ómirdiń san qıly qubylystaryn beıneledi, pýblısıs retinde qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi kóterdi. Onyń shyǵarmalarynan qarapaıym adamdardyń taǵdyry, týǵan jerdiń qadiri, ulttyq rýh, tarıh sabaqtastyǵy men adamdyq qundylyqtar keńinen kórinis tabady.

Qalamgerdiń qalamynan týǵan «Ómir órnekteri», «Saǵym jyldar», «Anaǵa taǵzym», «Igilik», «Bir áńgimem – bir dildá», «Ata meshiti», «Zamandastar», «Taǵdyr», «Atyń barda jer tany…», «Elý jylda el jańa», «Jadymdaǵy jańǵyryq», «Týǵan jerge taǵzym», «Mes-Ata», «Aıǵanym» jáne basqa da kóptegen eńbekter oqyrmannyń joǵary baǵasyna ıe boldy. Sonymen birge onyń shyǵarmalary birneshe ujymdyq jınaqtarǵa endi, al ózi qurastyryp, jaryqqa shyǵarǵan kitaptar ulttyq ádebı murany tolyqtyra tústi.

Óskenbaı Qulataıulynyń shyǵarmashylyq eńbegi joǵary baǵalanyp, 2008 jyly Qazaqstan Jýrnalıser odaǵynyń, 2014 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń músheligine qabyldandy. Ol «Túrkistan» halyqaralyq saıası aptalyq gazetiniń qoǵamdyq tilshisi retinde óńirdiń ózekti máselelerin turaqty kóterip, el múddesine qaltqysyz qyzmet etti.

Ómirlik serigimen birge bes bala tárbıelep ósirgen ardaqty áke búginde nemere-shóbere súıip otyrǵan abyz aqsaqal. Onyń ómir joly – adal eńbek pen azamattyq jaýapkershiliktiń, urpaq tárbıesi men elge qyzmet etýdiń jarqyn úlgisi.

Eńbegi eleýsiz qalǵan joq. Ol «Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisimen, «Oblysqa sińirgen eńbegi úshin», «Batyr shapaǵaty» medaldarymen, «Za slýjbý Rodıne ı osobye zaslýgı» ordenimen jáne basqa da memlekettik, qoǵamdyq marapattarmen nagradtaldy. Túrkistan men Kentaý qalalarynyń Qurmetti azamaty atandy. Sonymen qatar 2008 jyly Túrkistan qalasynda «Qulataı» meshitiniń salynýyna bastamashy bolyp, saýapty iske uıytqy boldy.

85 jasqa tolǵan mereıtoıynda qalamgerdiń shyǵarmashylyq murasy qaıta saralanyp, árqaısysy 20 baspa tabaqtan turatyn «Óskenbaı Qulataıuly. Úsh tomdyq tańdamaly shyǵarmalar jınaǵy» jaryq kórdi. «Úsh qıan» baspasynan shyqqan bul jınaqtyń alǵashqy tomyna prozalyq jáne pýblısısıkalyq shyǵarmalary, ekinshi tomyna poezıalyq týyndylary, úshinshi tomyna aýdarmalary men tarıhı-pýblısıstıkalyq eńbekteri engizilgen. Bul – qalamgerdiń kóp jyldyq shyǵarmashylyq izdenisiniń qorytyndysy ári ulttyq ádebıetke qosqan súbeli úlesi.

Óskenbaı Qulataıulynyń ǵumyr joly – eńbek pen izdenistiń, azamattyq pen shyǵarmashylyqtyń, parasat pen adaldyqtyń sabaqtastyǵyn kórsetetin ónegeli ómir. Sanaly ǵumyryn halqyna, týǵan jerine jáne qazaq rýhanıatyna arnaǵan qalamgerge zor densaýlyq, uzaq ǵumyr, shyǵarmashylyq shabyt tileımiz. Qalamyńyz muqalmaı, ulttyq ádebıetke jańa týyndylar syılaı berýińizge tilektespiz.

Qatysty tegter :

Qatysty Maqalalar