Qazaqstan halyqaralyq deńgeıde shıkizattyq ekonomıka retinde ǵana emes, birtindep ósýdiń neǵurlym ornyqty modelin qalyptastyryp kele jatqan memleket retinde qarastyryla bastady. Mundaı qorytyndy Reuters saıtynda jarıalanǵan World Impact Media Organization analıtıkalyq esebinde keltirilgen.
Avtorlar Qazaqstannyń kúrdeli syrtqy jaǵdaılarǵa qaramastan turaqty damý dınamıkasyn kórsetip otyrǵanyna nazar aýdarady. Álemdik ekonomıka baıaýlap, naryqtar qubylmaly sıpat alyp, ınvestısıa úshin básekelestik kúsheıip otyrǵan kezeńde Qazaqstan ósimdi saqtap qana qoımaı, onyń kózderin ónerkásip, qurylys, kólik, aýyl sharýashylyǵy, qyzmet kórsetý salalary jáne kapıtal aǵyny esebinen keńeıtýde.
Sheteldik sholýdyń negizgi túıini – Qazaqstan ekonomıkasynyń bir ǵana shıkizat sektoryna táýeldiligi azaıyp keledi. Buryn Qazaqstan kóbine munaı men tabıǵı resýrstar arqyly baǵalansa, búginde bul kózqaras ózgerýde: ınvestısıalyq jobalar, óńdeý ónerkásibi, logıstıka, energetıkalyq ınfraqurylym jáne zamanaýı servısterdiń róli artyp otyr.
Keltirilgen derekter osy úrdisti rastaıdy. 2025 jyly Qazaqstannyń jalpy ishki ónimi 6,5%-ǵa ósti, al 2026 jyldyń alǵashqy bes aıynda taǵy 3,7%-dyq ósim tirkeldi. Bul rette ósim bir ǵana salanyń esebinen qamtamasyz etilmegen. Qurylys salasy 13,4%-ǵa, óńdeý ónerkásibi 9%-ǵa, kólik jáne qoımalaý 8,4%-ǵa, saýda 5,6%-ǵa artty. Naqty sektor 4%-ǵa, qyzmet kórsetý salasy 3,6%-ǵa ósti.
Sheteldik sarapshylar ınvestısıalarǵa erekshe kóńil bóledi. 2025 jyly Qazaqstanǵa tikeleı sheteldik ınvestısıa kólemi $20,5 mlrd-qa jetip, bir jyl ishinde 14,4%-ǵa artqan. Sonymen qatar UNESCAP málimetteri boıynsha, Qazaqstan $19 mlrd kóleminde greenfield ınvestısıalar tartty, bul – Ortalyq Azıadaǵy osyndaı ınvestısıalardyń jalpy kóleminiń shamamen 89%-yn quraıdy. Shyn máninde, el óńirdiń negizgi ınvestısıalyq haby retindegi óz pozısıasyn nyǵaıtyp keledi.
Investısıalar ósýdiń qosymsha kózine ǵana emes, ekonomıkalyq transformasıanyń negizgi qozǵaýshy kúshine aınalyp keledi. 2026 jyldyń alǵashqy bes aıynda kapıtaldy salymdar 7%-ǵa, al jeke ınvestısıalar 17,4%-ǵa ósti. Eń qarqyndy ósý energetıka, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, kólik jáne aqparattyq-kommýnıkasıalyq tehnologıalarda baıqalyp otyr.
World Impact Media Organization-nyń bas redaktory Jasmın Abdýl bul ahýaldy aıqyn ózgeris dep atady: Qazaqstan shıkizat taýarlary esebinen ǵana emes, ınvestısıa, ónerkásip jáne zamanaýı qyzmetter esebinen de ósip keledi. Mundaı baǵa ásirese jahandyq baıaýlaý jaǵdaıynda asa mańyzdy, óıtkeni kóptegen elder joǵary ınflásıa, qymbatyraq qarajat jáne iskerlik belsendiliktiń tómendeýi tendensıasyna tap bolyp otyr.
Sholýda, sondaı-aq, ınvestısıalyq ortany túsinikti jáne boljamdy etetin reformalarǵa nazar aýdarylǵan. Olardyń ishinde 2030 jylǵa deıingi ınvestısıalyq saıasattyń jańartylǵan tujyrymdamasy, Investısıalyq shtabtyń jumysy, ulttyq sıfrlyq ınvestısıalyq platformany iske qosý, sonymen birge basym sektorlardaǵy iri jobalarǵa arnalǵan ınvestısıalyq kelisimderdiń tetikteri bar.
Mundaı quraldar ınvestorlar úshin táýekelderdi azaıtýǵa, memlekettik organdarmen ózara is-qımyldy jeńildetýge jáne rásimderdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrıalyq aımaqtar, sondaı-aq aǵylshyn quqyǵy qaǵıdattary boıynsha jumys isteıtin jáne daýlardy táýelsiz sheshýdi usynatyn «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń múmkindikteri qosymsha ról atqarady.
Sheteldik sarapshylar Qazaqstannyń negizgi seriktesterimen Investısıalardy ózara qorǵaý týraly halyqaralyq kelisimder aýqymyn keńeıte túskenin atap ótti. Olardyń arasynda Sıngapýr, Qatar, Qytaı jáne Saýd Arabıasyn da bar. Bıznes úshin bul mańyzdy sıgnal: memleket túsinikti oıyn erejelerin bekitýge jáne syrtqy ınvestorlardyń senimin nyǵaıtýǵa umtylýda.
Nátıjesinde halyqaralyq sholýlar Qazaqstandy jańartýdyń mańyzdy kezeńinen ótip jatqan ekonomıka retinde kórsetip otyr. Mundaǵy áńgime endigi jerde shıkizatty óndirý jáne eksporttaý týraly ǵana bolmaq emes. Birinshi orynǵa ınvestısıalar, óndiris, logıstıka, agroónerkásip kesheni, energetıka jáne zamanaýı qyzmetter shyqty. Dál osy jaıt álemdik turaqsyz ekonomıka jaǵdaıynda ósimdá anaǵurlym teńdestirilgen ári turaqty ete túsedi.
