Saılaý jaqyndaǵan saıyn Qazaqstanda partıalyq tańdaýy áli qalyptaspaǵan saılaýshylardyń úlesi aıtarlyqtaı tómendep keledi. Bul úgit-nasıhat jáne aqparattyq naýqannyń belsendi júrýi aıasynda elektoraldyq tańdaýdyń birtindep shoǵyrlanyp kele jatqanyn kórsetýi múmkin. Bul týraly Almatyda ótken, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategıalyq zertteýler ınstıtýty uıymdastyrǵan «Saılaý-2026: saıası naýqannyń sıpaty»sarapshylar alańynda Fılosofıa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń dırektory Aıgúl Sádýaqasova málimdedi.
Sarapshy usynǵan derekterge sáıkes, naqty sheshim qabyldamaǵan saılaýshylardyń úlesi QSZI zertteýindegi 22,6 paıyzdan Eýrazıalyq ıntegrasıa ınstıtýtynyń ekinshi zertteýinde 8,4 paıyzǵa, al Qoǵamdyq saıasat ınstıtýtynyń sońǵy zertteýinde 5,3 paıyzǵa deıin tómendegen. Osylaısha, alǵashqy jáne sońǵy zertteýler arasyndaǵy aıyrmashylyq 17,3 paıyzdyq tarmaqty qurady.
«Naqty sheshim qabyldamaǵan saılaýshylar úlesiniń qysqarýy – qazirgi saılaý naýqanynyń eń aıqyn úrdisteriniń biri. Daýys berý kúni jaqyndap, partıalardyń aqparattyq belsendiligi artqan saıyn azamattardyń kóbi ózderiniń elektoraldyq tańdaýlaryn qalyptastyryp keledi. Sonymen birge saýalnama nátıjelerin daýys berýdiń naqty qorytyndysyna jasalǵan boljam emes, bolyp jatqan ózgeristerdiń kórsetkishi retinde qarastyrǵan jón», – dedi Aıgúl Sádýaqasova.
Sarapshynyń aıtýynsha, qazirgi saılaý naýqanynyń ereksheligi saılaýdyń jańa formatymen de baılanysty. Qazaqstandyqtar partıalyq tizimder boıynsha jańa bir palataly Parlamentti – Quryltaıdy saılaıdy. Mundaı jaǵdaıda saıası kúshterdiń tanymaldyǵy, jalpyulttyq naýqannyń sapasy jáne partıalardyń óz jaqtastaryn jumyldyra bilý qabiletiniń mańyzy arta túsedi.
Sonymen qatar partıalardyń sıfrlyq ortada keńinen kórinýi ózdiginen saılaýshylardyń olardy qoldaý yqtımaldyǵy joǵary ekenin bildirmeıdi. Áleýmettik jeliler saıası kontenttiń aýdıtorıasyn edáýir keńeıtýge múmkindik bergenimen, ony kórý men saılaý ýchaskesine baryp, naqty saıası kúshke daýys berý týraly sheshim qabyldaýdyń arasynda belgili bir alshaqtyq bar.
«Áleýmettik jelilerdegi joǵary qamtý deńgeıi áli de elektoraldyq qoldaýdy bildirmeıdi. Saıası kontentti kórýden naqty daýys berýge deıingi sheshimge senim, saılaýshynyń jaǵdaıǵa yqpal ete alatynyn sezinýi jáne eń bastysy, partıanyń túsinikti ári naqty nátıje usyna bilýi áser etedi», – dep atap ótti A. Sádýaqasova.
Saıası partıalardyń óńirlerdegi tikeleı jumysy da erekshe mańyzǵa ıe. Jergilikti saılaý naýqanyna júrgizilgen zertteýler kórsetkendeı, elektoraldyq minez-qulyqqa jalpyulttyq baǵdarlamalar men aqparattyq belsendilikpen qatar, áleýmettik baılanystardyń tyǵyzdyǵy da yqpal etedi. Jergilikti deńgeıde turǵyndarmen tikeleı kezdesýler, volonterler men partıalardyń óńirlik ókilderiniń jumysy, sondaı-aq tanymal áleýmettik jeliler men messendjerler arqyly komýnıkasıa ornatý óz tıimdiligin saqtap otyr.
Sarapshynyń pikirinshe, bul óńirlik ınfraqurylymy jaqsy damyǵan partıalarǵa qosymsha múmkindikter beredi. Ulttyq deńgeıde tanymal saıası kúshtiń tanymaldyǵy joǵary bolǵanymen, eger onyń jergilikti jerlerdegi jumysy jetkilikti deńgeıde jolǵa qoıylmasa, naqty eldi mekenderdegi jaqtastaryn jumyldyrýda qıyndyqtar týyndaýy múmkin.
Jalpy, jarıalanǵan áleýmettanýlyq zertteýler qazirgi saılaý naýqanynyń birqatar turaqty úrdisterin aıqyndaýǵa múmkindik beredi. Bul rette basty ıntrıga jekelegen saıası kúshterdiń reıtıńteriniń araqatynasymen ǵana shektelmeıdi. Jańa Quryltaıda ókildikke ıe bolý úshin 5 paıyzdyq mejeden qansha partıa óte alatyny da mańyzdy másele bolyp otyr.
«Búginde áleýmettanýlyq zertteýler elektoraldyq dınamıkanyń baǵytyn, saılaýshylardyń jumyldyrylý deńgeıi men partıalardyń tanymaldyǵyn baǵalaýǵa múmkindik beredi. Alaıda saılaýdyń naqty qorytyndysyn daýys berý nátıjeleri, óńirlerdegi saılaýshylardyń qatysý kórsetkishteri jáne azamattardyń tańdaý sebepterine júrgiziletin keıingi zertteýler aıqyndaıdy», – dep atap ótti Aıgúl Sádýaqasova.
«Saılaý-2026: saıası naýqannyń sıpaty»sarapshylar alańy 13 tamyzda Almaty qalasynda ótti. İs-sharany Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategıalyq zertteýler ınstıtýty uıymdastyrdy. Talqylaýǵa sarapshylar jáne akademıalyq qoǵamdastyq ókilderi, zertteý jáne taldaý ortalyqtarynyń mamandary, qoǵam qaıratkerleri jáne saılaý úderisteri salasynyń sarapshylary qatysty. Onlaın formatta pikirtalasqa Qazaqstannyń barlyq óńirlerinen sarapshylar qosyldy.
