Súıekpen, keskindememen jáne soǵylǵan órnektermen bezendirilgen sandyqtar men shamamen 100 jyl buryn qoldanylǵan ydys-aıaqtar Qyzylorda ólketaný murajaıynda saqtalǵan. Olar qazaqtardyń kúndelikti ómiri týraly áńgimeleıdi jáne ydys-aıaqtyń úı ómirinde qandaı oryn alǵanyn túsinýge kómektesedi.
Bul kishkentaı sandyqtar kebeje dep atalady. Qazaqtar olardy ydys-aıaq, tamaq ónimderin saqtaý úshin paıdalandy. Murajaı koleksıasynda osyndaı 10-nan astam zattar bar. Keıbireýler qarapaıym kórinedi: bir-birine bekitilgen birneshe aǵash bólshekter. Basqalary túrli-tústi keskindememen, súıek kiristirýlerimen jáne basqa sándik elementtermen bezendirilgen. Kebejeniń birinde ol ornatylǵan stend bar.
"Kebeje eń aldymen kúndelikti ómirde yńǵaıly boldy. Kóship-qoný kezinde ydystardy saqtaý jáne olardy zaqymdanýdan qorǵaý mańyzdy boldy. Sandyqtar aǵashtan jasalǵan, al beti súıekpen, keskindememen jáne soǵylǵan órnektermen bezendirilgen. Olar ártúrli ydys-aıaqtardy saqtady: temeki jáne astaý - aǵash ydys-aıaqtar, ojaý-shómishter, qasyqtar jáne basqa da ydys-aıaqtar", - deıdi mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri Alma Muqanova.
Murajaıdyń ydys-aıaq koleksıasy ár jyldary tolyqtyryldy. Zattardyń edáýir bóligi Keńes zamanynda keldi, biraq turǵyndar otbasylyq zattardy keıinirek tapsyrdy. Osynyń arqasynda qorlarda birneshe urpaqtyń úı salty týraly dálelder saqtalǵan.
"Antıkvarlyq sandyqtar men aǵash ydystar adamdardyń úıdi qalaı jabdyqtaǵany, tamaq daıyndaǵany jáne qonaqtardy qabyldaǵany týraly aıtady. Mundaı zattar úı ydystarynyń qalaı ornalastyrylǵanyn jáne ony saqtaý qanshalyqty mańyzdy bolǵanyn elestete alady. Áshekeılengen buıymdar otbasynyń baılyǵyn kórsete alady. Búgingi tańda kebejeler kúndelikti ómirde onsha keń taralmaıdy, biraq astaý men ojaý qoldanyla beredi. Ulttyq taǵamdarǵa degen qyzyǵýshylyq taǵy da artyp keledi", - dep atap ótti Alma Muqanova.
Murajaı koleksıasynda dástúrli turmystyń taǵy bir zaty – júkaıaq, kebejege arnalǵan tuǵyr bar. Ol keýdesin edennen kóterip, ony úıge yńǵaıly ornalastyrýǵa kómektesti jáne sonymen birge ıntererdi bezendirdi. Oıýlanǵan stend oıý-órnekpen birge birtutas boldy. Júkaıaq úı ydystaryna arnalǵan oryndy uıymdastyrýǵa kómektesti. Mundaı qarapaıym bolyp kórinetin nysandarda da dástúrli ómirdiń oılastyrylýy baıqalady, onda praktıkalyq zattar men ıntererdiń sulýlyǵyna qamqorlyq jasaldy.
Murajaıda siz kesekapty kóre alasyz – pıalaǵa arnalǵan aǵash sılındrlik korpýs. Mundaı jaǵdaılar bylǵarydan, kıizden jáne aǵashtan jasalǵan.
Olar shynyaıaqtardy saqtady jáne tasymaldady, olardy zaqymdanýdan qorǵady. Kóshpeli ómirde úı zattaryn únemi jınap, tasymaldaýǵa týra kelgen kezde mundaı qorǵanys erekshe mańyzdy boldy.
"Meniń oıymsha, bul tek sánge qatysty emes. Adamdar ózderiniń dástúrlerine qaıta oralǵysy keledi, ózderin ulttyq dám seziletin nárselermen qorshaǵysy keledi. Aǵash ydys-aıaq dastarhanǵa erekshe atmosfera beredi. Bul jeńil, janasýǵa jaǵymdy jáne durys kútimmen ol kóptegen jyldarǵa sozylýy múmkin. Árıne, aǵashtyń sapaly bolýy jáne taǵammen baılanysta bolǵan kezde óńdeý qaýipsiz bolýy mańyzdy. Sulýlyq sulýlyǵymen erekshelenedi, biraq ydys-aıaq eń aldymen qoldanýǵa jaramdy bolýy kerek. Adamdardyń mundaı buıymdarǵa qyzyǵýshylyq tanytatynyn jáne bizdiń ata – babalarymyzdyń dástúrleri zamanaýı úılerden oryn tabatynyn kórý maǵan qýanysh syılaıdy", - deıdi sheber.
Kebeje, júkaıaq jáne kesekap-eski turmys zattary ǵana emes. Olar praktıkalyq, sheberlik pen zattardy kóshpeli ómir jaǵdaıyna beıimdeý qabiletin kórsetedi. Búgingi tańda murajaı eksponattary burynǵy urpaqtardyń kúndelikti ómirin beıneleýge kómektesedi, al qolónershiler men qolónershilerdiń jumystary dástúrler qazirgi úıde de jalǵasýy múmkin ekenin kórsetedi.
