Qazaqstan elektr energıasynyń jetispeýshiligin qalaı sheshe alady?

    Ásel Bolatqyzy
    Qazaqstan elektr energıasynyń jetispeýshiligin qalaı sheshe alady? Foto: Ábilqasym Esentaev

    Ekonomıkanyń ósip kele jatqan qajettilikteri aıasynda elge jańa elektr stansıalaryn salý ǵana emes, sonymen qatar jelilerdi jańǵyrtý, energıa jınaqtaǵyshtardy damytý jáne óz generasıasyn tıimdirek paıdalaný qajet, dep esepteıdi sarapshy. 

    Qazaqstan elektr energıasyn óndirýdegi kún jáne jel energetıkasynyń úlesin 2035 jylǵa qaraı 20-25% - ǵa deıin arttyra alady. Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka qaýymdastyǵynyń, CEO SUNEL Energy Kazakhstan Bas dırektory Arman Qashqynbekov jańartylatyn energıa kózderin damytý perspektıvalary jáne bul úshin eldiń energetıkalyq júıesindegi qajetti ózgerister týraly aıtyp berdi.

    Buǵan deıin Qasym-Jomart Toqaev jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda elektr energıasyn óndirýdiń qazirgi kólemi ónerkásiptiń, qurylystyń jáne ekonomıkany sıfrlandyrýdyń ósip kele jatqan qajettilikteri úshin jetkiliksiz ekenin aıtqan bolatyn. Prezıdenttiń aıtýynsha, jasandy ıntellektti damytý jáne derekter ortalyqtaryn salý qosymsha energetıkalyq resýrstardy qajet etedi, sondyqtan 2029 jylǵa qaraı turaqty energetıkalyq profısıtke qol jetkizý eldiń strategıalyq mindetteriniń biri bolyp qala beredi.

    Memleket basshysy sondaı-aq jańa elektr stansıalary men elektr berý jelilerin salýdy jáne jańǵyrtýdy, kómir óndirisin damytýdy jáne jańartylatyn energıa kózderine, eń aldymen kún elektr stansıalaryna erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy. Budan basqa, Úkimet Qazaqstannyń 2035 jylǵa deıingi biryńǵaı uzaq merzimdi energetıkalyq balansyn ózektendirýi tıis.

    Sarapshy bul mindetter elektr energıasyn óndirý kóleminiń ulǵaıýymen ǵana emes, sonymen qatar eldiń ekonomıkalyq qaýipsizdigimen, ónerkásiptiń básekege qabilettiligimen jáne halyqtyń ómir súrý sapasymen de baılanysty dep sanaıdy.

    "Qazaqstan úshin energetıkany damytý máselesi jańa elektr stansıalaryn salý máselesi ǵana emes. Bul ekonomıkalyq qaýipsizdik, bizdiń ónerkásiptiń básekege qabilettiligi jáne halyqtyń ómir súrý sapasy máselesi. Biz qarapaıym nárseni túsinýimiz kerek: qol jetimdi jáne senimdi elektr qýatynsyz jańa zaýyttar, sıfrlandyrý, jasandy ıntellekt, zamanaýı qalalar bolmaıdy", - dedi ol.

    Kún men jel elektr energıasynyń qansha bóligin qamtamasyz ete alady?

    Sarapshynyń aıtýynsha, Qazaqstannyń elimizdiń ártúrli óńirleriniń tabıǵı jaǵdaılaryna baılanysty kún jáne jel generasıasyn damytý úshin aıtarlyqtaı áleýeti bar. Bul rette jańartylatyn energetıka eksperımenttik baǵyt bolýdy toqtatty jáne álemdik elektr energetıkasynyń tolyqqandy bóligine aınaldy.

    "Men bul baǵytpen kóp jyldar boıy aınalysyp kelemin jáne senimdi túrde aıta alamyn: Qazaqstan bizdiń óńirdegi kún jáne jel resýrstarynyń eń jaqsy úılesimine ıe. Bizde úlken aýmaqtar, eldiń ońtústigi men batysynda kún belsendiligi joǵary, Jońǵar qaqpasynda, Shelek dálizinde, ortalyq jáne soltústik óńirlerde jeldiń tamasha jaǵdaılary bar", - dedi Arman Qashqynbekov.

    "Men bul baǵytpen kóp jyldar boıy aınalysyp kelemin jáne senimdi túrde aıta alamyn: Qazaqstan bizdiń óńirdegi kún jáne jel resýrstarynyń eń jaqsy úılesimine ıe. Bizde úlken aýmaqtar, eldiń ońtústigi men batysynda kún belsendiligi joǵary, Jońǵar qaqpasynda, Shelek dálizinde, ortalyq jáne soltústik óńirlerde jeldiń tamasha jaǵdaılary bar", - dedi Arman Qashqynbekov.

    Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka qaýymdastyǵynyń bas dırektory Qazaqstandaǵy salanyń damýy týraly derekter keltirdi.

    "2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda jalpy qýaty shamamen 3,5 GVt bolatyn 162 JEK obektisi jumys istedi. Olardyń elektr energıasyn óndirýdegi úlesi 7% - ǵa jetti. 2026 jyldyń toǵyz aıynyń qorytyndysy boıynsha bul kórsetkish 8,5% - ǵa deıin ósti. Salystyrý úshin, 10-15 jyl buryn eshkim jańartylatyn energetıkany Qazaqstan úshin elektr energıasynyń mańyzdy kózi retinde qarastyrǵan joq", - dep atap ótti Arman Qashqynbekov.

    Salanyń bolashaǵyn baǵalaı otyryp, sarapshy 2035 jylǵa qaraı 20-25% úleske qol jetkizý múmkin ekenin, alaıda bul úshin tıisti tehnıkalyq jáne ekonomıkalyq jaǵdaılar jasaý qajet ekenin atap ótti.

    "Men 2035 jylǵa qaraı kún jáne jel stansıalary eldiń barlyq elektr energıasyn óndirýdiń shamamen 20-25% qamtamasyz ete alatyn etalondy naqty dep sanaımyn. Bul bekitilgen memlekettik boljam emes, meniń saraptamalyq baǵalaýym ekenin atap ótkim keledi. Oǵan qol jetkizý úshin ınvestısıalar, jelilerdi, jınaqtaýyshtardy damytý jáne retteýdegi tıisti ózgerister qajet", - dep túsindirdi ol.

    Bul rette, sarapshynyń pikirinshe, salany damytý iri elektr stansıalaryn salýmen shektelmeýi tıis.

    "Biz tek júzdegen megavatt úlken elektr stansıalaryn talqylaýǵa daǵdylanǵanbyz. Sonymen qatar, úlken áleýet tikeleı tutynýshylarda. Búgin SUNEL Energy Kazakhstan - da jumys isteı otyryp, biz ýnıversıtetterge, ónerkásiptik kásiporyndarǵa, komersıalyq jáne basqa da nysandarǵa arnalǵan kún elektr stansıalaryn ornatý boıynsha praktıkalyq sheshimderdi qarastyramyz", - dedi Arman Qashqynbekov.

    Sonymen qatar, sarapshy kásiporyndar men mekemeler qajetti elektr energıasynyń bir bóligin ózderi óndire alatyn kezde bólingen generasıanyń áleýetine nazar aýdardy. Mysaly, oqý ǵımarattary men jataqhanalardyń shatyrlaryndaǵy kún panelderi ýnıversıtetterge zerthanalar, Kompúterler jáne kondısıonerleý júıeleri jumys isteıtin kúndizgi ýaqytta óndirilgen energıany óz qajettilikteri úshin paıdalanýǵa múmkindik beredi.

    Qatysty tegter :

    Qatysty Maqalalar