Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov Sankt-Peterbýrgtegi mádenı baılanystardy nyǵaıtý, kreatıvti jáne shyǵarmashylyq ındýstrıalardy damytý jónindegi halyqaralyq konferensıanyń plenarlyq otyrysynda sóz sóıledi.

İs-sharaǵa Reseı Federasıasy Úkimetiniń tóraǵasy Mıhaıl Mıshýstın, Belarýs Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Aleksandr Týrchın, Qyrǵyzstannyń Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy Adylbek Qasymalıev, Tájikstan Premer-mınıstri Kohır Rasýlzoda, Ózbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, Túrikmenstannyń bilim mınıstri Djýmamyrat Gýrbangeldıev qatysty.

Oljas Bektenov óz sózinde Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń, sondaı-aq Dostastyqqa múshe barlyq elder kóshbasshylarynyń tikeleı qoldaýymen jáne qatysýymen kreatıvti ındýstrıalar men mádenı baılanystar salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý TMD-nyń kún tártibindegi neǵurlym ózekti ári suranysqa ıe baǵyttarynyń biri bolyp qala beretinin atap ótti.

Qazaqstan mádenıet pen shyǵarmashylyq qyzmetti qoldaýdy memlekettik saıasattyń negizgi basymdyqtary deńgeıinde bekite otyryp, atalǵan jumysqa damýdyń strategıalyq baǵyty retinde mán beredi.

«Bıyl naýryz aıynda Qazaqstanda ótken jalpyulttyq referendým qorytyndysy boıynsha jańa Konstıtýsıa qabyldandy, ol 1 shildeden bastap kúshine enedi. Jańa Ata zańymyz memlekettilikti nyǵaıtýǵa, «Zań men Tártip» qaǵıdaty negizinde Ádiletti jáne Ozyq Qazaqstandy qurýǵa baǵyttalǵan. Uly Dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhynyń sabaqtastyǵy alǵash ret konstıtýsıalyq deńgeıde bekitilgenin atap ótkim keledi.

Mamyr aıynda Astanada ótken «Altyn Orda» dala órkenıetiniń modelin zertteýge arnalǵan halyqaralyq sımpozıým mańyzdy oqıǵa boldy, oǵan álemniń 20-dan astam eliniń tarıhshylary men mádenıettanýshylary qatysty.

Odan bólek jańa Konstıtýsıada zıatkerlik jáne shyǵarmashylyq qyzmetti qorǵaýǵa kepildik berilgen. Osy negizde Qazaqstanda kreatıvti ındýstrıa qarqyndy damyp keledi. Jańa naryqtar, jańa jumys oryndary qalyptasyp, ulttyq kreatıvti ónimdi eksporttaý múmkindikteri keńeıtilýde», — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Búgingi tańda mádenıet pen kreatıvti ındýstrıalar ekonomıkalyq ósýdiń mańyzdy faktorlaryna aınalýda. Qazaqstanda kreatıvti ındýstrıa 40-tan astam qyzmet túrin qamtıdy, salada 150 myń adam eńbek etedi. Kreatıvti sektordaǵy jalpy qosylǵan qun kólemi sońǵy jyldar ishinde tórtten birine artyp, $3 mlrd qurady.

Qazaqstan kıno, mýzyka, dızaın, oıyn ındýstrıasy men sıfrlyq kontentti damytýda aıtarlyqtaı nátıjeler kórsetýde. Otandyq fılmder, serıaldar, mýzykalyq jáne sıfrlyq ónimder sheteldik naryqtarǵa shyǵyp, halyqaralyq aýdıtorıany elimizdiń baı mádenı murasymen tanystyrýda, osylaısha Qazaqstannyń eksporttyq áleýetin nyǵaıtýda.

Kreatıvti salanyń ósýin halyqaralyq reıtıńter de rastap otyr. Qazaqstan Dúnıejúzilik zıatkerlik menshik uıymyndaǵy pozısıasyn dáıekti túrde jaqsartyp keledi, onyń ishinde Jahandyq ınovasıalyq ındeks kórsetkishteri de bar. «Kreatıvti nátıjeler» baǵyty boıynsha elimiz 2025 jyly 32 pozısıaǵa kóterildi.

«Bul turǵyda Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy elderdiń kreatıvti ındýstrıalar qaýymdastyǵyn qurý jónindegi bastamasy erekshe mańyzǵa ıe. Bul format birlesken jobalardy júzege asyrý, tájirıbe almasý jáne kreatıvti ónimderdi ilgeriletý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan», — dep atap ótti QR Premer-mınıstri Oljas Bektenov.

Qazirgi ýaqytta Qazaqstan kreatıvti sektordyń ınfraqurylymyn júıeli túrde nyǵaıtýda. Qajetti zańnamalyq baza qalyptastyryldy. Byltyr Kreatıvti ındýstrıalardy damytý qory quryldy. Onyń qyzmeti avtorlardy, shyǵarmashylyq komandalardy jáne kásipkerlerdi básekege qabiletti ónimder ázirleýde, sonyń ishinde joǵary eksporttyq áleýeti bar jobalardy júzege asyrý barysynda qoldaýǵa baǵyttalǵan. Elimizdiń barlyq óńirinde jastardyń shyǵarmashylyq bastamalaryn júzege asyrýǵa jáne kásipkerlikti damytýǵa jaǵdaı jasaıtyn kreatıvti habtar jumys isteıdi.

Oljas Bektenov jasandy ıntellekt ekonomıkanyń barlyq sektorlaryn damytýdyń negizgi elementine aınalatynyn atap ótti.

Qazaqstanda 2026 jyl Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarıalanyp, aldymyzǵa qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasyn jappaı sıfrlandyrý mindeti qoıylyp otyr. Búginde jasandy ıntellekt kontent jasaý tásilderin  túbegeıli ózgertip, shyǵarmashylyq múmkindikterdi de keńeıtip, mádenı ónimderdi ilgeriletýdiń jańa arnalaryn qalyptastyrýda. Mysal retinde AI-tehnologıalar kómegimen beıne generasıalaý salasyndaǵy álemdik kóshbasshylardyń biri sanalatyn qazaqstandyq Higgsfield kompanıasy ataldy. Qazaqstandyq «sıfrlyq syńarmúıiz» startapynyń tájirıbesi bizdiń azamattarymyzdyń talanty men quzyretteri tek suranysqa ıe bolyp qana qoımaı, tehnologıalyq naryqtarda jańa trendter qalyptastyra alatynyn dáleldep otyr.

QR Premer-mınıstri Qazaqstanda mádenı murany sıfrlandyrý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizilip jatqanyna nazar aýdardy. Tarıhı mańyzy bar biregeı nysandardy saqtaý maqsatynda joǵary dáldiktegi LiDAR – skanerleý jáne 3D-muraǵattaý tehnologıalary qoldanylatyn ulttyq platforma – Sıfrlyq kóshirmeler banki iske qosyldy. Joba eldik jáne halyqaralyq mańyzy bar tarıhı-mádenı nysandardy qamtıdy. Olardyń qatarynda IýNESKO qorǵaýyna alynǵan Qoja Ahmet Iasaýı kesenesi, Tamǵaly shatqalynyń petroglıfteri, Mańǵystaý oblysynyń jerasty meshitteri jáne basqa da arheologıalyq eskertkishter bar.

Osy baǵytta E-Museum platformasy damyp keledi, oǵan 300 murajaı qosylǵan, al sıfrlyq katalogqa ondaǵan myń murajaı eksponaty engizilgen. «Qazaq kınosynyń altyn qoryn» qalpyna keltirý jumystary jalǵasýda: sońǵy jyldary ótken ǵasyrda túsirilgen 43 fılm sıfrlyq formatqa kóshirildi.

Oljas Bektenov sıfrlandyrý shekaraǵa qaramastan mıllıondaǵan adam úshin ózara is-qımyldyń jańa múmkindikterin asha otyryp, mádenı jáne tarıhı nysandarǵa qoljetimdilikti keńeıtetinin atap ótti. Jańa sıfrlyq keńistikti damytýmen qatar TMD aıasyndaǵy mádenı yntymaqtastyqtyń dástúrli nysandary: kórmeler, festıválder, gastróldik almasýlar jáne mádenıetaralyq dıalogti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan basqa da is-sharalar mańyzdy bolyp qala beredi. Osy oqıǵalardyń árqaısysynyń artynda shyǵarmashylyq qoǵamdastyqtyń zor eńbegi jatyr. Sonyń nátıjesinde mádenıet jańa sıpatqa ıe bolyp, keń aýdıtorıaǵa jol taýyp, zamanaýı ekonomıkanyń ajyramas bóligine aınalýda.