Bir ret beriletin aqshalaı kómek kerek bolǵan sát kóptiń basyna túsedi. Qazaqstanda mundaı tólemdi kim ala alady jáne qaı zańmen retteledi degen saýalǵa naqty jaýapty osy materıaldan bilesiz.
Birjolǵy tólem degen ne
Birjolǵy tólem dep turaqty tólemderge jatpaıtyn, bir ret beriletin aqshany ataıdy. Mundaı kómek memlekettik organdardan, áleýmettik qorlardan ne arnaıy baǵdarlamalar aıasynda beriledi.
Barlyq birjolǵy tólemdi bir uǵymǵa biriktiretin biryńǵaı zań joq. Ár tólem túrin Áleýmettik kodeks, Salyq kodeksi jáne tıisti qaýlylar men erejeler jeke-jeke retteıdi.
ENPF-ten beriletin birjolǵy zeınetaqy tólemi
Zańda eń naqtylanǵan túri – jınaqtan alynatyn birjolǵy zeınetaqy tólemi. Bul tólem Áleýmettik kodekspen jáne Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń (BJZQ/ENPF) qyzmetin retteıtin aktilermen belgilenedi.
Máni – ENPF-degi jınaqtyń bir bóligin bir ret sheship alý múmkindigine saı keledi. Bul qarajat maqsatty túrde ǵana jumsalady.
Qarajatty mynadaı maqsattarǵa paıdalaný kerek:
– turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý;
– em-dom aqysyn tóleý.
Bul tólem zeınetaqynyń ózi bolyp eseptelmeıdi jáne turaqty zeınetaqy tólemderiniń ornyna júrmeıdi.
Kim ala alady
Quqyǵy bar azamattarǵa mynalar jatady:
– ENPF-de jetkilikti mólsherde jınaǵy bar tulǵalar;
– jetkiliktilik shegi jáne ózge talaptar Áleýmettik kodekstegi jáne Úkimet bekitken erejelerdegi ólshemderge saı keletin azamattar.
Jekelegen jaǵdaılarda jınaqty birjolǵy sheship alý quqyǵy Qazaqstannan turaqty turýǵa ketý kezinde nemese zańda tikeleı kórsetilgen ózge mán-jaılar týǵan kezde beriledi.
Áleýmettik birjolǵy tólemder
Zeınetaqy jınaǵynan bólek, áleýmettik qoldaý aıasynda beriletin birjolǵy tólemder bar. Bul tólemder Úkimettiń, ákimdikterdiń nemese máslıhattardyń sheshimderimen taǵaıyndalady jáne turaqty járdemaqylarǵa jatpaıdy.
Ádette mundaı kómek myna jaǵdaılarda beriledi:
– qıyn ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattarǵa;
– tótenshe jaǵdaıdan zardap shekkenderge;
– áleýmettik osal sanattaǵy turǵyndarǵa;
– mereıtoıly kúnder men memlekettik meıramdar qarsańynda beriletin bir retki materıaldyq kómek túrinde.
Kimge, qansha jáne qandaı tártippen tólenetinin sol sátte qoldanysta turǵan naqty normatıvtik-quqyqtyq aktiler anyqtaıdy.
Salyq qalaı salynady
Salyq salý tártibin Salyq kodeksi retteıdi. 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstan rezıdentteri úshin zeınetaqy tólemderine, sonyń ishinde birjolǵy zeınetaqy tólemine jeke tabys salyǵy salynbaıdy. Zańda kózdelgen jekelegen erekshelikter qoldanylýy múmkin.
Kimder jıi alady
Birjolǵy tólemderdiń alýshylary tólem túrine qaraı ózgerip otyrady. Negizgi toptarǵa mynalar kiredi:
– ENPF-de jınaǵy bar azamattar;
– zeınetkerler men ardagerler;
– áleýmettik osal sanattaǵy turǵyndar;
– tótenshe jaǵdaıdan zardap shekkender;
– ózge de sanattar, olardy naqty qaýlylar men erejeler anyqtaıdy.
Qysqasha qorytyndy
Qazaqstandaǵy birjolǵy tólem – zańmen nemese tıisti erejelermen belgilenetin razovyı kómek. Ol turaqty járdemaqyny nemese zeınetaqyny almastyrmaıdy. Sharttary men somasy baǵdarlamanyń túrine jáne memlekettik organnyń sheshimine qaraı belgilenedi.
Bul týraly Qamshy.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
