2026 jyldyń 6 aqpanynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademıasynyń uıymdastyrýymen «Konstıtýsıany júıeli jańǵyrtýdyń ǵylymı negizderi» taqyrybynda dóńgelek ústel ótti.
Basqosýdyń basty maqsaty Qazaqstanda jarıalanǵan jańa Konstıtýsıa jobasy aıasynda ǵylym, bilim, adamı kapıtal jáne ınovasıanyń memleket damýynyń strategıalyq ózegine aınalýyn talqylaýǵa arnaldy.
Jıyn barysynda ǵalymdar men sarapshylar konstıtýsıalyq reformalardyń mazmunyn ǵylymı-eksperttik deńgeıde qarastyryp,  Ata Zańda usynylyp otyrǵan ózgeristerdi talqylady. Buǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary, Konstıtýsıalyq komısıa músheleri, akademıkter qatysty.
İs-sharany Akademıanyń prezıdenti Kúrishbaev Aqylbek Qajyǵululy júrgizip, elimizdiń damýyndaǵy tarıhı kezeń – Ata Zańǵa engiziletin jańa ózgeristerdiń máni men mańyzyna toqtaldy.
Aqylbek Qajyǵululy óz sózinde: «Qazir biz memleketimizdiń damýyndaǵy tarıhı kezeńdi bastan ótkizýdemiz. Elimizdiń jańa Konstıtýsıasynyń jobasy talqylanýda. Birinshi bolyp Úkimet úıinde, kúni keshe óz aramyzda akademıktermen, elimizdiń jetekshi ǵalymdarynyń qatysýymen jańa Ata Zańymyzdyń jobasyn talqyladyq.
Konstıtýsıanyń jobasynda adamı kapıtaldy, ǵylym men ınovasıalardy damytý, alǵash ret memleket qyzmetiniń strategıalyq baǵyty retinde anyqtalyp otyr. Bul jańa konstıtýsıalyq model – eldiń bolashaǵyna baǵyt, baǵdar beretin damýdyń zátkerlik kartasy deýge bolady.
Qazir elimizdiń bolashaǵy aıqyndalatyn tarıhı kezeń. Ata Zań quqyqtyq kepildikterdi qamtamasyz etip qana qoımaı, memlekettiń uzaq merzimdi ǵylymı-tehnologıalyq damýynyń irgetasyn  qalaıtyny anyq.
Adamı kapıtaldy damytý memlekettiń strategıalyq turaqtylyǵy men órkendeýiniń basty tiregi ekeni belgili. Osyǵan oraı ǵylymı qaýymdastyq jaýapkershilikti sezinip, Konstıtýsıalyq reformalar boıynsha túsindirý jumystaryn júrgizý qajet. Óıtkeni, ókinishke qaraı áleýmettik jelilerde keıbir azamattar Konstıtýsıa jobasy mátinin muqıat oqymaı, sońyna deıin túsinbeı ártúrli negizsiz aqparattar taratýda.
Osy jaǵdaıdy eskere otyryp, elimizge eńbegi sińgen kórnekti ǵalymdar, onyń ishinde Qazaqstannyń Eńbek Erleri bar akademıkter konstıtýsıalyq reformalarǵa qatysty óz ustanymyn ashyq bildirip, qoǵamdyq pikirge úndeý jarıalaýdy uıǵardyq» - dep atap ótti.
Osy oraıda otyrysqa qatysqan mamandar konstıtýsıalyq jańǵyrýdy tek quqyqtyq akt retinde emes, bilimdi, ınovasıany jáne synı oılaýdy baǵalaıtyn jańa qoǵamdyq kelisimniń negizi retinde túsinýge jol ashatynyn basa aıtty.  
Akademıkter óz sózderinde Konstıtýsıalyq ózgerister ulttyq qundylyqtarǵa negizdelip, qoǵamnyń uzaq merzimdi damýyna qyzmet etýi tıis ekendigin atap ótip, bilim men ǵylymǵa memleket tarapynan kórsetilip otyrǵan qoldaýdy oń qadam retinde baǵalaıtyndyqtaryn atap ótti. El ekonomıkasyn damytý ǵylymǵa negizdelýi tıis ekendigin atap, álemniń damyǵan memleketteri dál osy ǵylymı-tehnologıalyq jolmen órkendegenin mysalǵa keltirdi.
Akademıa atynan jarıalanǵan akademıkterdiń úndeýinde: «Biz, Qazaqstan Respýblıkasynyń akademıkteri, el bolashaǵy úshin jaýapkershilikti tereń sezinetin ǵylymı qaýymdastyq ókilderi retinde, memleket damýynyń taǵdyrly kezeńinde óz ustanymymyzdy ashyq bildirýdi azamattyq paryzymyz dep sanaımyz.
Ǵylym – ýaqyttyń tynysyn dál basatyn, qoǵam damýynyń baǵytyn tarazylaıtyn aqyl-oıdyń alańy.
Al Konstıtýsıa – sol damýdyń irgetasy, ulttyń erteńine baǵyt beretin eń bıik quqyqtyq ólshem.
Sondyqtan elimizde qolǵa alynǵan konstıtýsıalyq reformalar ǵylymı turǵydan saralanyp, qoǵamdyq sanada baıyppen qabyldanýy tıis dep sanaımyz.
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademıasy – el damýynyń strategıalyq baǵyttaryn aıqyndaıtyn, ekonomıka men qoǵam ómirindegi mańyzdy máselelerdi ǵylymı turǵydan zerdeleıtin, memleket saıasatynyń ǵylymı negizin qalyptastyrýǵa úles qosyp kele jatqan irgeli uıym.
Ótken jyldyń qyrkúıek aıynda Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda Parlamenttik reformalar týraly bastama kótergen sátten bastap, Ulttyq ǵylym akademıasy bul úderisten tys qalǵan emes. Ǵalymdarymyz, sarapshylarymyz óz oı-pikirleri men ǵylymı negizdelgen usynystaryn joldap, reformalardyń mazmunyn tereńdetýge atsalysyp keledi.
Bıylǵy Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy el Konstıtýsıasyna túbegeıli ózgerister engiziletinin jarıalap, saıası jańǵyrýdyń jańa kezeńin bastady. Osyǵan oraı Konstıtýsıalyq komısıa qurylyp, onyń quramyna túrli sala ókilderimen qatar ǵylymı qaýymdastyq músheleri de tartyldy.
Ulttyq ǵylym akademıasynyń ókilderi jańa Konstıtýsıa jobasyn ázirleý jumysyna belsendi túrde, jaýapkershilikpen qatysty. Sonyń nátıjesinde usynylyp otyrǵan jańa Konstıtýsıanyń ortalyq ıdeıasy retinde ǵylym men bilim, mádenıet pen ınovasıa aıryqsha aıqyndalyp otyr.
Bul – elimizdiń damý baǵyty tabıǵı baılyqtarǵa ǵana emes, eń aldymen adam kapıtalyna, bilimdi ult pen zıatkerlik áleýetke súıenýi tıis degen túbegeıli kózqarastyń kórinisi. Jańa Ata Zańnyń basty ıdeıalarynyń biri – Qazaqstannyń bolashaǵy azamattarynyń bilimimen, ǵylymymen, shyǵarmashylyǵymen jáne jańashyl oıymen aıqyndalatynyn naqty bekitý.
Konstıtýsıanyń Kirispesinde mádenıet, bilim, ǵylym jáne ınovasıa negizgi qundylyqtar retinde aıqyndalsa, onyń «Konstıtýsıalyq qurylys negizderi» bóliminiń 3-babynda adam kapıtaly memlekettiń strategıalyq basymdyǵy retinde tanyldy. Konstıtýsıanyń 23-babynda sóz bostandyǵyna, ǵylymı, tehnıkalyq jáne kórkem shyǵarmashylyq erkindigine kepildik berilýde. Sondaı-aq, 33-babynda Azamattardyń aqysyz bastaýysh jáne orta bilim alý quqyǵy, joǵary bilimge konkýrs negizinde qol jetkizý múmkindigi saqtalǵan.
Bilim berý júıesiniń zaıyrly sıpaty naqty bekitilip, memlekettik bilim standarttarynyń barshaǵa birdeı bolatyny aıqyn kórsetilgen. Bul – qoǵam bolyp, el bolyp jumylǵan eńbektiń nátıjesi.
Usynylyp otyrǵan Konstıtýsıa jobasy Qazaqstannyń qalyptasqan memlekettik qurylymyn, halyqaralyq bedelin saqtaı otyryp, bolashaqqa senimdi qadam jasaýǵa baǵyttalǵan. Jalpy aıtqanda, jańa preambýlada ótken tarıhı tamyrymyz qundylyq retinde aıqyndalyp, búgingi ýaqyttyń negizgi qaǵıdattary naqty belgilenip, bolashaqqa baǵdar bolatyn ustanymdar bekitilip otyr. Osy oraıda, Ulttyq ǵylym akademıasynyń akademıkteri men ǵalymdary barsha otandastarymyzdy Qazaqstan halqyna usynylǵan Konstıtýsıa jobasyn muqıat zerdeleýge, onyń máni men mazmunyn tereń túsinýge shaqyrady.
Qoǵamda júrgizilip jatqan túsindirý jumystaryn jandandyryp, jalǵan aqparat pen shyndyqqa janaspaıtyn arandatýshylyq pikirlerdiń jeteginde ketpeýge úndeımiz.
Biz jańa Konstıtýsıany qoldaý arqyly Qazaqstannyń zıatkerlik, ádiletti ári ornyqty damýyna úles qosa alamyz.
Barshańyzdy el taǵdyry úshin mańyzdy tarıhı tańdaýda belsendilik tanytyp, jańa Konstıtýsıa jobasyn qoldaýǵa shaqyramyz» dep jazylǵan.
Dóńgelek ústel talqylaý formatynda jalǵasyp, qatysýshylar Konstıtýsıa jobasynyń ǵylymı, áleýmettik jáne ınstıtýsıonaldyq aspektileri boıynsha oı-pikirlerin ortaǵa saldy. Akademıkter men sarapshylar ǵylymǵa negizdelgen konstıtýsıalyq normalardyń eldiń básekege qabilettiligin arttyrýdaǵy róline erekshe nazar aýdardy.
Akademıalyq qaýymdastyq jańa konstıtýsıalyq modeldi tek quqyqtyq qujat emes, eldiń «damý zıatkerlik kartasy» retinde baǵalap, biraýyzdan qoldaý bildirdi.