BBC AQSH Iranǵa soqqy berse ne bolý múmkindigi týraly 7 yqtımal senarı jarıalady. AQSH-tyń Iranǵa áskerı soqqy berýi Taıaý Shyǵysta ǵana emes, búkil álemde geosaıası turaqsyzdyq týdyrýy múmkin. Sarapshylar oqıǵanyń damýyn jeti negizgi senarıge bólip qarastyrady.
1. Shekteýli, dál soqqylar jáne rejımniń qulaýy
Bul eń optımısik senarı sanalady. AQSH áýe jáne teńiz kúshteri Irannyń Islam revolúsıasy saqshylary korpýsynyń bazalaryna, balıstıkalyq zymyran qoımalaryna jáne ıadrolyq nysandaryna dál, shekteýli soqqylar jasaıdy. Nátıjesinde álsiregen rejım qulap, el birtindep demokratıalyq basqarýǵa ótedi. Alaıda Irak pen Lıvıa tájirıbesi mundaı «jumsaq transformasıanyń» sırek bolatynyn kórsetedi.
2. Rejım saqtalyp, saıasatyn jumsartady
Bul nusqada Iran bıligi qulamaıdy, biraq AQSH-tyń qysymynan keıin óz saıasatyn ózgertýge májbúr bolady. Tegeran aımaqtaǵy qarýly toptardy qoldaýdy azaıtyp, ıadrolyq jáne zymyran baǵdarlamalaryn shekteýi múmkin. Sonymen qatar ishki narazylyqtarǵa qatysty qysym bosańsýy yqtımal. Degenmen, 40 jyldan astam ózgermeı kele jatqan júıeniń kúrt baǵytyn aýystyrýy ekitalaı.
3. Rejım qulap, áskerı bılik ornaıdy
Kóptegen sarapshylar eń yqtımal senarı retinde osyny ataıdy. AQSH soqqysynan keıin saıası vakým paıda bolyp, bılik áskerı elıtanyń, ásirese Iran Islam revolúsıasy saqshylary korpýsynyń ókilderiniń qolyna ótýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda Iranda qatań áskerı rejım ornap, el syrtqy álemge burynǵydan da jabyq bola túsedi.
4. Iran AQSH bazalary men kórshi elderge soqqy beredi
Iran birneshe ret kez kelgen shabýylǵa jaýap qaıtaratynyn málimdegen. Bul senarıde Iran balıstıkalyq zymyrandar men drondar arqyly Parsy shyǵanaǵyndaǵy AQSH bazalaryna, sondaı-aq AQSH-pen odaqtas elderdiń ınfraqurylymyna soqqy berýi múmkin. Mundaı jaýap aımaqtyq soǵysty órshitip jiberýi yqtımal.
5. Parsy shyǵanaǵyn mınalaý
Iran Ormýz buǵazyn mınalaý arqyly álemdik munaı men gaz tasymalyna qaýip tóndirýi múmkin. Bul buǵaz arqyly álemdik munaıdyń shamamen 20–25 paıyzy ótedi. Mundaı áreket munaı baǵasynyń kúrt ósýine jáne jahandyq ekonomıkalyq daǵdarysqa alyp kelýi yqtımal.
6. AQSH áskerı kemesine soqqy jasalady
Iran teńiz kúshteri «úıirli shabýyl» taktıkasyn qoldanýy múmkin: kóptegen drondar men shaǵyn qaıyqtar bir mezette shabýyl jasaıdy. Eger AQSH áskerı kemesi sýǵa batyrylsa nemese qatty zaqymdansa, bul Vashıngton úshin úlken soqqy ári qaqtyǵystyń odan ári ýshyǵýyna sebep bolady.
7. Rejım qulap, el haosqa ushyraıdy
Eń qaýipti senarı – Iranda bılik tolyq qulap, el azamattyq qaqtyǵystar men etnıkalyq teketiresterge ulasýy. Kúrdter, belýjdar jáne basqa azshylyq toptar óz qaýipsizdigin qorǵaý úshin qarýlanýy múmkin. Bul Taıaý Shyǵysta jańa gýmanıtarlyq daǵdarys pen bosqyndar tolqynyn týdyrady.
Qorytyndy
Sarapshylardyń pikirinshe, eń úlken qaýip – soǵystyń naqty maqsaty men aıaqtalý núktesiniń bolmaýy. AQSH pen Iran arasyndaǵy kez kelgen áskerı qaqtyǵys aımaqtyq sheńberden shyǵyp, jahandyq qaýipsizdik pen ekonomıkaǵa aýyr soqqy berýi múmkin.
