Abaı oblysynda ǵylym, ınovasıalardy damytý sharalary 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan óńirdi damytý josparyna engizildi. Óńirde ǵylym jáne tehnologıalar jónindegi keńes jumys isteıdi. Keńesti oblys ákimi Berik Ýálı basqarady.
Búgin Semeı qalasynda atalǵan keńestiń keńeıtilgen otyrysy ótti. Jıynǵa Qazaqstan Respýblıkasy Atom energıasy jónindegi agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jantıkın arnaıy kelse, Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademıasynyń vıse-prezıdentteri Abaı Serikqanov jáne Elena Shevchenko Zoom arqyly qatysty.
Keńes otyrysynda «2027-2035 jyldarǵa arnalǵan Kýrchatov ǵylym qalashyǵyn damytýdyń keshendi josparynyń jobasy» jáne óńirlik ǵylymdy damytý máseleleri qaraldy.
Jıynnyń ashylýynda sóz sóılegen aımaq basshysy Abaı oblysynda ǵylym salasyn damytýdyń mańyzy zor ekenin atap ótti.
«Jańa Konstıtýsıamyzda bilim, ǵylym jáne ınovasıany damytý memlekettiń strategıalyq baǵyty dep tanyldy. Jergilikti atqarýshy organdar ǵylymı uıymdarmen, bıznes-ortamen birlese otyryp ǵylymdy damytýǵa qajetti jaǵdaı jasaýǵa mindetti. Al ǵalymdardyń ázirlemeleri ekonomıkaǵa engizilip, el ıgiligine naqty paıda ákelýi tıis. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, «ǵylym – jalpyhalyqtyq is», – dedi Berik Ýálı.
Memleket basshysy Ulttyq quryltaıdyń IV otyrysynda Qazaqstanda birde bir ǵylym qalashyǵy joq ekenin atap ótip, Úkimetke bul bastamany jan-jaqty zerdelep, tıisti zań daıyndaýdy tapsyrǵan bolatyn. Sonymen qatar, Ǵylym jáne tehnologıalar jónindegi Ulttyq keńes otyrysynda Prezıdent Kýrchatov qalasynda ǵylym qalashyǵyn qurýǵa arnalǵan jospar ázirleýdi júktegen edi. 2025 jylǵy 24 jeltoqsanda Úkimet qaýlysymen 2026–2035 jyldarǵa arnalǵan Ǵylymdy shoǵyrlandyrý aýmaqtaryn qurýdyń jáne damytýdyń tujyrymdamasy bekitildi. Tujyrymdamada Kýrchatov qalasyna ǵylym qalashyǵy mártebesin berý qarastyrylǵan. Almatydaǵy ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde ótken kezdesýde Prezıdent Kýrchatov qalasyna ǵylym qalashyǵy mártebesin berý týraly jumys bastalǵanyn aıtty. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Atom energıasy jónindegi agenttik, Abaı oblysy ákimdigi, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi, Ulttyq ǵylym akademıasy birlesip keshendi jospardyń jobasyn daıyndady.
Jospardyń negizgi baǵyttary týraly Qazaqstan Respýblıkasy Atom energıasy jónindegi agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Jantıkın baıandady.
Kýrchatov – bul jaı ǵana qala emes. Bul – ǵylym men tehnologıanyń tarıhı jáne strategıalyq ortalyǵy. Munda Ulttyq ıadrolyq ortalyǵy jáne Iadrolyq tehnologıalar parki jumys isteıdi. Olarda biregeı ǵylymı ınfraqurylym qalyptasqan: zertteý reaktorlary, zamanaýı zerthanalar, eksperımenttik keshender jáne qazaqstandyq termoıadrolyq tokamak ornalasqan.
Ǵylymı qalashyqty damytý aıasynda turǵyndarǵa qolaıly orta qalyptastyrý, ınfraqurylymdy, áleýmettik nysandardy damytý óte mańyzdy. Osy baǵytta oblys ákimdigi tıisti daıyndyq jumystaryn qarqyndy júrgizýde.
2025-2029 jyldarǵa arnalǵan, 76 jobadan turatyn jalpy quny 1,1 trln teńgeni quraıtyn Kýrchatov qalasynyń damý jospary ázirlendi. İri ınvestısıalyq jobalardyń qatarynda 700 MVt elektr qýatyn óndiretin stansıa qurylysy, kómir-hımıa kesheni jáne ınfraqurylymdy jańǵyrtý jumystary bar. Bul jobalar 6 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi.
Sonymen qatar, qalada joldar jańartylyp, jaryqtandyrý jáne ınternetpen qamtý jumystary tolyq aıaqtalǵan. Áleýmettik nysandar, turǵyn úıler, sport jáne bilim berý ınfraqurylymy damytylýda. «Degeleń» stansıasynda temirjol perronyn jańartý jáne jańa vokzal ǵımaratynyń qurylysy júrgizilýde. Kópqabatty úılerdiń aýlalaryna sport jáne balalar oıyn alańdary ornatylyp, abattandyrý jumystary men turǵyn úılerdiń, ǵımarattardyń qasbetterin jóndeý jalǵasyn tabýda. Jylý júıesi men aýyz sý máselesi kezeń kezeńimen jóndelip keledi. Bos turǵan kóp qabatty turǵyn úılerdi tıimdi paıdalaný maqsatynda qalpyna keltirý jumystary qarqyn aldy.
«Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Kýrchatov qalasyna ǵylymı qalashyq mártebesin berý týraly tapsyrmasy Abaı oblysynyń ǵylymı áleýetin tolyq iske asyrýǵa, zamanaýı óndiristerdi damytýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa, óńirdiń ekonomıkalyq órleýine zor múmkindik beredi. Bizdiń basty maqsatymyz – ǵylym, bıznes jáne óndiris arasynda tıimdi áriptestik quryp ekonomıkanyń naqty qajettilikterin sheshý. Ǵylymı qyzmet nátıjelerin komersıalandyrý, óńirdegi ýnıversıtetterdi qoldaý, zertteý ınfraqurylymdy damytý, ǵalymdardyń jaǵdaıyn jasaý – aldaǵy jumysymyzdyń basymdyqtary bolady», – dedi oblys ákimi jıyndy qorytyndylaǵan sózinde.
Jıyn qorytyndysy boıynsha Berik Ýálı keshendi jospardy keńes otyrysynda aıtylǵan usynystarmen tolyqtyryp, Kýrchatov qalasynda ınjenerlik jáne óndiristik ınfraqurylymdy damytý, ınvestısıa tartý jáne kadrlyq áleýetti arttyrý jumystaryn kúsheıtýdi tapsyrdy.
