Aıqyn :
Qazaq qaıda ketip barady, bılik qaıda ketip barady?
̶ Maǵynaly suraq. Bılik - báribir de túbinde qazaqtiki! Ekeýiniń ara jigi ashylyp ketti dep men aıta almaımyn. Qazaqtyń ulttyq saıası tuǵyrnamasy áli de joq. Tutas qazaqtyń ulttyq múddesi aıqyndalmaǵan. Birinshi osyny anyqtaýymyz kerek. Sodan keıin bılikke baǵa beremiz...
Móldir:
Qazaq myqty ult bolýy úshin nege basty nazar aýdarýy kerek? Qazaqty ózgertý úshin neden bastaýymyz kerek?
̶ Jańa da shet jaǵasyn aıttyq, eń bastysy ulttyq minez. Kóp nárse aqshaǵa baılanysty emes, qyzymettiń de qatysy shamaly. Menińshe kóp zatty ulttyq minez sheshedi.
Tursyn :
Qazirgi prezıdentimiz ketken soń Qazaqstannyń jaǵdaıy qalaı bolady? Kelsi prezıdent kim bolǵany tıimdi?
̶ Bizdi kelesi prezıdent kim bolady degen emes, kelesi prezıdent qandaı bolsyn degen suraq mazalaýy kerek. Bul jerde eń bastysy ádiletti bolýy kerek. Qoǵamymyzda búgingi kúni ádilettilikke degen úlken suranys bar. Bastysy sot ádiletti bolsyn, ákimniń jumysy, ókimettiń jumysy, elbasynyń jumysy ádiletti bolsyn. Ol qazirgi qoǵamdaǵy úlken bir suranys. Elbasymyzda aıtyp júr ǵoı, biraq qansha aıtqanymen ózgermeıdi.
Sharapat:
Ómirlik ustanymyńyz ne?
̶ Ádil bolý. Ádildik degenge bári kiredi: el senimin aqtaý, bárine teń qaraý, ózińdi eshkimnen bıik ustamaý, eshkimdi shektemeý (orys bolsyn, qazaq bolsyn, múgedek bolsyn, saý bolsyn, jas kárisi bolsyn, jumysyn da bárine oń qarap, janashyrlyq kórsetse, báriniń múddesin qorǵap, báriniń jaǵdaıyn jasaý. Sondyqtan men úshin eń bastysy óz jumysymda, ómirimde ádiletti bolsam.
Jarqyn Asýbaev:
Qajygeldın elge oralady degen sóz bar, ras pa? Ol kisi kelse memlekettik qyzmetke tura ala ma? Qaı qyzmetke kelse jaqsy bolar edi?
̶ Ol kisiniń ketkenine kóp boldy. 10 jyldan asyp ketti ǵoı. Jaqynda anasy qaıtqan eken. Osyndaı múmkinshilikti paıdalanyp ımandy bolsyn deımiz. Oǵan da kele almady. Ol úshin bul jaǵdaı - úlken soqqy. Kelse memelekttik jumysta isteý-istemeýi belgisiz. Biraq depýtat bolyp istese paıdasy zor bolar edi, tájirıbesi bar.
Ultshyl:
Qazirgi qazaq ultshyldaryna kóńilińiz tola ma?
̶ Bıliktegilerge kóńilim tolmaıdy. Kóńilim tolmaıdy degende men bári jaman dep otyrǵan joqpyn. Biraq kóńilim tolmaıdy. Opozısıadaǵylarǵa kóńilim tolmaıdy, ulshyldarǵa kóńilim tolmaıdy, bul endi óziminiń jeke kózqarasym. Bıliktegiler qoǵamdy biriktiretin jobalar daıyndaýy kerek. Qansha birlik-bereke dep urandaǵanymyzben bizde tutastyq joq. Áli kúnge deıin lańkestik, basqa da ekstremıstik qaýip tónip tur. Memlekettik qoǵamda shıelenister áli júrip jatyr. Sondyqtan áli de jumys kóp, tek sáttilik tileımiz. Opozısıa sharshaǵan shyǵar, biraq túbinde muqalmaı, kúsh – jigerin kórsetip, óz qaısarlyǵyn baıqatýy tıis. Ultshyldardyń ekstermıstik jolǵa túspeýin tileımin. Ókinishke oraı, keıbir kezde ekstremıstik jolǵa ketip bara jatqanyn baıqaımyn. Olar ózderi de baıqamaı keıin ekstremıst bolyp shyǵa keledi. Talap etý kerek, biraq eshkimdi májbúrlemeı, ulttyń qamyn jıi aıtyp otyrýy qajet. Shamamyz kelgenshe ár bir salada ulttyń máselesin aıtyp júrmiz, kóterip júrmiz. Men ulttyq joldaǵy saıasatkerlerdi aıtyp jatyrmyn, bılikten ultshyldardyń, oppozısıonerlerdiń eń úlken kemshiligi - bastary qosylmaıtyny. Bas basyna - bı, qoja. Bılikte de bul bar shyǵar, biraq olar tutas. Bul qazaqtyń bir derti ǵoı. Demokratıanyń eń qorqatyn jeri – birine jala jaýbý. Shynynda da qorqyp qalasyń...
Arman :
Qazaqstandaǵy jemqorlyqty joıýdyń qandaı joly bar? Qalaı kúresýimiz kerek?
̶ Bul suraq bárimizdi mazalaıdy, bul aýrýmen búkil álem bolyp kúresip jatyr, qazaqqa kene bolyp ketken ǵoı. Qoǵam sony úırenip bara jatqan sıaqty. Mysalǵa Jol polıseıine aqsha bere salý. Men ózim de moıyndaımyn. 1-2 ret ózim de sóıttim. Aıyppuldy ózderine qaldyryp bere saldym. Oılasam men qylmys jasappyn ǵoı. Biraq kóbisi solaı jasap júr, jolda aqyryn júrseń olar da tıspeıdi ǵoı. Ózim kináli bolǵasyn berdim. Eń qorqynyshtysy - búgingi kúnde jemqorlyqqa úırenip bara jatqanymyz bar. Azyn aýlaq alý-ádetke aınalyp bara jatyr. Búgin 2 myń berseńiz, erteń mıllıon teńgege deıin berýge alyp kelýi múmkin, bári ońaıdan bastalady. Balany balabaqshaǵa aparý, sesıa tapsyrý, ómirinde ár isine syı- sıapat kórsetý jemqorlyqty dáleldeıdi. Mysaly shet elde júrip, balabaqshanyń bastyǵyna habarlasyp meniń balamdy kezeksiz kirgizshi desem ol - jemqorlyq. Basqalardyń quqyn buzdyń degen sóz, osylardy eleýsiz etip qarap júrgen sıaqtymyz.
Araı Nurbek:
Ult kósemi dep kimderdi aıtasyz?
̶ Búgingi kúni bárimiz aıtatyn ulttyń kósemi - ol Álıhan Bókeıhanov. Ol jańa deńgeıde búkil eýropalyq ulttyq kósem retinde qyzymet etip, zıalylardyń basyn biriktirgen. Elbasymyz ult kósemi bolýǵa tolyq laıyqty. Búgingi kúni dál sol kisideı yqpal eshkimde joq. Jaqyn arada osyndaı adam bola ma, joq pa men ony bilmeımin. Ol kisiniń aıtqan bir sózi - qazaqqa da, orysqa da, basqaǵa da, zań sıaqty. Dál osyndaı yqpaly bar adam bolashaqta bola ma, bolmaı ma ol jaǵy belgisiz. Osy kisiniń múmkinshiligin, myqtylyǵyn qazaqtyń áli sheshilmegen nárselerine qoldansaq durys bolar edi. Qazirgi zamannyń kósemi dep osy elbasymyzdy aıtar edim.
Beısen :
̶ Siz saıasattan kettińiz be? Qaıdasyz?
̶ Men saıasattanýda boldym, belgili bir saıası partıamen saılaýǵa qatysyp júrmegesin ózimdi saıasatker demeımin. Men kóbine saıasattanýshy retinde óz baǵamdy berip júrmin, saıasatqa yqpalym bolsa, tek is-qımylmen emes, sózim ǵana. Qazir tarıh jaǵyna kettim, saıasat asa qyzyqtyrmady. Múmkin ol meniń kemshiligim shyǵar.
Anar:
Túrkiler bir odaq bolyp qurylsa qalaı qaraısyz? Túrki tildes memleketterdiń basyn qalaı qosýǵa bolady?
̶ Bul da biz úshin úlken ulttyq arman bolýy kerek. Bir odaq bolý kerek bizge. Qazir Reseıge qalaı jaqyndap kele jatyrmyz, dál solaı túrki halyqtary bir-birimizge solaı jaqyndasýymyz kerek. Ásirese, Ózbekstan, Ázirbaıjan, Túrkıa solarmen qosylýymyz kerek, ekonomıkamyz jaǵynan da. Túbinde túrki halqynyń ortaq tili bolsa men qýanar edim, jahandaný zamanynda biz qazaq bolyp aman qalýymyz eki talaı, óıtkeni eýropada bolyp jatqan úrdis bizge keledi. Qazaqylyqty joǵaltpaý úshin kerek, men qoldaımyn.
Aızada :
Ózińizben qatarlas jáne keıingi jastardan bıliktegisi bolsyn, opozısıada bolsyn, qazaq ultshyldary bolsyn kimderdi ult kóshbasshysy bolýǵa laıyqty tulǵa dep sanaısyz?
̶ Ult kóshbasshysy degen úlken ataq. Qazirgi jastar ony sózben emes, is – qımylmen dáledeý kerek. Óziniń ult kóshbasshysy ekenin is-qımylymen dáleldeı alatyn tulǵalar bolashaqta aramyzdan shyǵar. Áli de bolar degen úmitpen qaraıyq. Búgingi kúni olaı aıtýǵa áli erte, óıtkeni dál ondaı is-áreket áli baıqala qoıǵan joq.
Ádilet :
Sońǵy kezde estimegen sumdyqtyń bári shyǵyp jatyr. Qyz zorlaý, tipti jas óspirimderdi jasy ulǵaıǵan adamdar zorlap jatyr. Jaýyzdyqpen adam óltirý, aıta berseń bári bar. Qazaqtan túrli qylyq shyǵyp jatyr. Nege bulaı bolýda? Qalaı aldyn alamyz?
̶ Bul dúnıe menińshe burynnan bar sıaqty, sebebi ınternet adamdar arasynda qoldanysta bolǵasyn, bári osyndaı sumdyq dúnıelerden habardar bolyp jatady. Kishkentaı kezimizde bir-birimizdiń basymyzdan taspen ursaq, eshkim bilmeı júre beretin. Qazir bárine habar tez tarap ketedi. Zaman ózgermegen sıaqty, zamandaǵy múmkinshilikter ózegergen. Qazir báriniń qolynda telefon kamerasyna túsirip alady da, búkil sumdyqty bilip otyrady. Biraq kóbinde damyǵan ınformasıalyq tehnologıaǵa baılanysty. Mysaly telearnalarda aıta bergesin ol adamdardyń da pıǵyldary ózgere bastaıtyn shyǵar. Olardy qanshalyqty qýdalap jatsa da, jaman pıǵyldarǵa jol ashyp jatqany sodan shyǵar. Bizdiń qoǵam aqparattyq qoǵamǵa óziniń daıyn emes ekenin kórsetip jatyr, sol aqparattarǵa úrke qarap, bolmaıtyn áńgimelerden shoshyp jatady. Aqparattar taralyp, túrli jaǵdaılardyń syry men qupıalary ashylǵan saıyn olardyń aldyn alýymyz kerek. Qatty shoshynýdyń keregi joq, tek eskerip aldyn alý kerek. Ol jaǵdaılardy eskerip óz-ózimizdi túzeýge, aq pen qarany ajyrata bilýge jumys jasaýymyz kerek.
Sársen :
̶ Siz kimge senesiz?
̶ Árıne, birinshiden Alla Taǵalaǵa, ekinshiden ózime senmin. Óz kúshime senemin. Alǵa qoıǵan maqsatyma jetemin dep oılaımyn. Ózińe senbeseń, kimge senesiń? Jastarǵa senemin dep otyra bermeısiń ǵoı, árıne. Aldaǵy ýaqytta ǵylym jolymen aınalyssam deımin. Jastarǵa paıdaly sońǵy býynǵa kerek ǵylymı jumystar men maqalalarmen aınalysyp jatyrmyn.
Eskendir :
Myna Qazaqstannyń qojasy kim? Qazaq qashanǵa deıin ógeı balanyń kúnin keshedi?
̶ Qazaqstannyń qojasy - qazaq halqy. Shynymen qazaqtyń sheshilmegen kóptegen máseleleri bar. Tili bar, dini bar. Qazaqtyń quqyǵy ózinde, ol máselelerdi qazaq ózi sheshpeı kele jatyr, bılik sheshpeı kele jatyr. Biraq qazaq ógeı bala emes, elbasy - qazaq, úkimet - qazaq, parlament – qazaq. Qazaq ógeı balanyń kúıin keship otyrǵan joq. Bılik ózimizde bolǵasyn ózimizge kóptep nazar aýdarylsyn deımiz de, biraq onyń bári enjarlyqqa ákeletin sıaqty. Qojasy ózimiz ózimizdi qoja sıaqty sezinýimiz kerek, óz tilimizde sóıleıik. Óz-ózimizdi qurmetteıik, kúshpen emes. Bilimimizben jasaýǵa tyrysaıyq olardy. Basqa ulttar myqty bolsań moıyndaıdy, tildi de moıyndaıdy, aqyryndap úırengisi keledi.
Talǵat :
Berik aǵa, biz sizben maqtanamyz, Arqalyqta, Torǵaıda ákim bolyp el mereıin ósirdińiz. Shaǵyn qalalarǵa ákim bolyp júrsiz, Almaty sıaqty elimizdegi eń úlken qalalarǵa ákim bolsańyz jaqsy bolar edi. Sondaı oıyńyz barma?
̶ Senimińizge úlken rahmet. Kezdeısoq adam ákim bola almaıdy. Ákim bolýdyń belgili bir deńgeıde óziniń rotatasıasy bar. Maǵan ákimdikti úlken megapolısterden Almaty, Astanadan eshkim usynyp jatqan joq. Usynyp jatsa, tájirıbem áli jetispeıdi. Men shaǵyn qalalarda, aýdandarda jumys istedim. Úlken ortalyqtarda jumys isteý úshin ókimettik isterde jumys isteı bilý kerek. Ákim ókimetten shyǵýy kerek, kóbinde ákimniń biliktiliginen kóri bedeli arqyly sheshiledi. Mysalǵa úlken ortalyqtarda jumys jasaıtyn tulǵalardyń qoladary uzyn. Al, obylys ákimi, aýdan ákimi, aýyl ákimi bolǵan azamattarlyń máseleni sheshýi qıyndaý. Astana sıaqty ortalyqtarǵa barǵan ákimderge tar qaramaý kerek, olar óz bedeli men biliktiligi myqty bolǵasyn barady. Mysalǵa Berdibek Saparbaı aǵamyz qanshama joǵary jerde istedi. Taǵy Kósherbaev myrza bar. Ol kisi qaıda barsa da, el qýanady. Olar mol tájirıbeli kisiler. Tasmaǵanbetov myrza da sondaı. Sol kisiler sıaqty azamattar ákim bolýy kerek. Eger baryp jatsa, el qýanýy kerek. Óıtkeni tájirıbesi mol, bilikti mamandar. Men aýdan deńgeıindemin, al, bolsam Astana, Almaty ákimderiniń orynbasary bolyp tájirıbe jınaqtaý kerek. Nemese mınıstrlikte jumys jasap, úlken ulttyq kompanıalarda qyzmet etip, tájirıbe jınap baryp úlken qalalardy basqarýǵa bolady.
Mereı Qýanyshbekov :
̶ Qazirgi bıliktegi bolsyn qoǵam belsendileri, qazaq ultshyldary arasynda kimdermen jaqsy aralasyp turasyz?
̶ Men tizbelep aıtpaı-aq qoıaıyn. Meniń kitabymda bári derelik kórsetilgen. Men óz kózqarasymmen bólisip. Bárimen aralasyp turýǵa tyrysamyn. Bir-birimizdi qurmettep syılasyp júrgen azamattar bar, bári de kitapta anyq jazylǵan.
Aıbek :
Qazaq ultshyldary qashan basyn qosady?
̶ Bárin qolyna alatyn tulǵa shyqpasa, jaqynda bastary qosylmaıtyn shyǵar.
Sáýle :
̶ Elbasy prezıdenttiń kúshi álsirep, el basqarýdaǵy negizgi salmaq úkimet pen parlamenttiń birine ótedi dedi. Durys pa? Qaısysyna ótkeni durys?
̶ Bılikti úkimetke berseńiz, ol oıyna kelegenin jasaı bastaıdy. Eń durysy -parlament, ol jerde halyq ókilderi bar, bılik árqashanda halyq baqylaýynda. Bıliktiń ókili – parlament, sondyqtan bılikti parlamentke berý kerek. Opozısıa parlamenttiń kúshinde bolsa, elbasynyń da kózqarasyn parlamentke ótýine jaqsy jaǵdaı týǵyzar edi. Árıne, bul jaqsy úrdis. Parlamenttik bılik degen erteń prezıdentti de saılaıtyn kúshke ıe bolady. Parlament prezıdentti halyqtyń ókili retinde taǵaıyndaıdy, ókimetti de ózderi taǵaıyndaıdy, sondyqtan parlament halyqtyń oıyn biriktiretin organ bolýy kerek.
Damır:
Soltústik óńirdi qalaı qazaqylandyramyz?
- Birinshi sol jaqtaǵy qazaqtardy qazaqylandyrý degen másele ǵoı. Men kóshi-qon saıasatyna jaqsy kózqaraspen qaraımyn. Biraq, qanshylyqty ol jerge kóshirgenimen ol jerge jumys ornyn ashpaı, kóshiremiz degen bos áýre sıaqty. Eń bastysy qazaqtardy qazaqylandyrý kerek, al kóshirý ol ekinshi másele. Ol jerde tárbıe jumysyn, til máselesin, aqparat jumysyn qolǵa alý kerek. Syrttan kóshirip ákelý- máseleni sheshpeıdi. Ol jerdegi qazaq mektepterine, balabaqshalaryna kóp kóńil bóliný kerek.
Aıgúl :
Berik aǵa, qaıda júrseńizde aman júrińiz! Sizdi jaqsy kóremiz, siz ózgege qashanda úlgili azamattsyz. Sizge suraqtyń bárin qoıyp tastapty, mende suraq joq. Sizge tek jaqsylyq tileımin. El úshin eńbek ete berińiz?
Parasat :
̶ Dúnıeniń tetigi ne? Qazaq nege beıǵam, nege eldiń artynda qala beredi? Qalaı elmen teńesemiz? Ne isteýimiz kerek?
̶ Bul suraq emes, jan aıqaıy sekildi. Buǵan bárimiz jabylyp jaýap izdeýimiz kerek.Bul keshegi Alash zıalylarynyń da kótergen suraqtary, qashan biz dara, derbes memleket bolyp qalyptasamyz degen sıaqty. Kezinde «zarzaman zamanynda» jyrshylar kótergen, keshe Alash kótergen, búgin osyndaı jastar qoıyp jatyr bul suraqtardy. Bul suraqtardy kóterip jatqan jastarǵa rızamyn, kezindegi ult zıalylarynyń sońdarynan erip, olardyń shyǵarmashylyǵymen tanysyp, olardyń jolyn qýǵan jastarǵa jaraısyńdar deımin. Osyndaı suraqtar qoıylmaıtyn zamanǵa jeteıik, tynysh el bolaıyq.
Ánýar :
Siz sıaqty halyqtyń meıirine bólegen kisiler nege órlemeıdi? Nege joǵary bılikterge jetpeıdi? Sizderge kedergi kóp pe?
̶ Shet-shaǵasyn aıtyp kettim. Bul degen sýbektıvti faktor. Resmı túrde kedergi joq.
Arshyn :
̶ Siz búkil qazaqtyń meıirine bólengen, halyq jaqsy kórgen ákimsiz. Ózińiz sıaqty bolý úshin art jaqtaǵy ini qaryndastaryńyzǵa neni nazarǵa alý týraly eskertpe beresiz?
̶ Rahmet! Meniń eń bastysy ózimniń aldyma qoıǵanym jan-jaqty bolý. Árkim óz mamandyǵy boıynsha eń myqty maman bolýy kerek. Qaı salada bolmasyn bilikti bolýy qajet. Óz salasyn jaqsy meńgerse Alla Taǵala onyń mártebesin, dárejesin ózi kóterip beredi. Ekinshiden, elden ózińdi bólmeý kerek. Men árqashan « Aıaz bı álińdi bil, qumyrsqa jolyńdy bil» deıdi ǵoı, sol sıaqty óz ornymdy bilemin. Ákim bolsam da, solardy eskerip otyrdym. Qaıdan kelgenimdi, qaıda ketkenimdi umytpaýǵa tyrysyp baqtym. Bul jerde óziń úshin jumys jasamaısyń, halyq úshin qoǵam úshin jumys jasaısyń. Árqashan lıder bolý kerek, óz isine degen iskerligiń bolý kerek. İskerlik - bul jerde eldiń qamyn oılaý. Kollektıvti jumyldyryp, árkimniń naqty maqsatyn kórsetip, qarajatyn, eńbegin berseń bilikti maman bolasyń. Eń basytysy – biliktilik. Bilikti degen bul álemdik uǵymdy jan-jaqtylyqty qamtıdy.
Tolqyn :
̶ Qazirgi soǵys- aqparat soǵysy, qazaqtyń aqparat quraldaryna baǵańyz qandaı?
̶ Qazir Ýkraına men Reseıdiń aqparattyq soǵysy bolyp jatyr. Eki memleket bolmaıtyn zattardy jazady. Bizdikiler sony oqıdy. Bizdiń aqparat quraldary áli damı qoımaǵan. Álemdik deńgeıde, qazir jas jýrnalıser qazaq tilge baı, biraq kóp til meńgermegen. Sondyqtan da qosymsha kóp tildi bilip jatsa, tipti jaqsy. Qazirgi ýaqytta qazaq baspasyna kóp tildi meńgergen, álemdik deńgeıdegi jýrnalısermen teń dárejede jaza alatyn jýrnalıtster kerek.
Muhtar :
Qazaqsatandy Reseıdiń quramyna qosyp jibergisi keletinder kóp. Ondaı satqyndarmen qalaı kúresemiz?
- Qazaqstandy Reseıge qosý degen qadamǵa eshkim bara almaıdy, ondaılar tabylsa, sottaý kerek. Mysalǵa Taıshıbekti sotqa nege bermeıdi, bir-birine mynany ne isteımiz dep qana qur aıqaımen ǵana júremiz. Shyn máninde bizdi saqtaıtyn ekonomıka ǵana emes, ulttyq rýh, dinimiz, tilimiz, dástúrimiz saqtaıdy. Mysalǵa keremet mashınalar shyǵyryp, keremet markaly kıimder shyǵaryp ekonomıkany kóterip jatqanymen, óz tilinde sóıleı almasa, onda memlekettikten ne paıda? Satqyndar dep júrgen durys emes negizi, olardy kerisinshe ózderimizge tartýymyz kerek. Al, shyn satqyndyq jasasa, sotqa berý kerek. Bodandyqtan básekelstik arqyly qorǵanýymyz kerek.
Jalyn ;
Qazaq ultshyldar bolsyn siz sıaqty ulttyń sózin sóılep, halyqqa naǵyz janashyr azamattar bolsyn bárińizdi telearnalardan kórmeımiz, ne úshin?
̶ Kóbinese, kesip tastaıtyn telearnalaǵa barǵyń kelmeıdi. Ulttyq patrıottar ár nerseni synaı berse, ony bılik salasy da jaqtyra bermeıdi.
Zerde :
Ózińizge kimdi úlgi tutasyz?
- Ózime pir tutqan, úlgi sanaǵan tulǵalardyń biri dep qazaqtyń jaryq juldyzy Shoqan Ýálıhanovty aıtar edim. Azǵantaı ǵumyrynda qazaqtyń bilim men ǵylym kókjıeginde jarq etip ótken juldyzdyń keıingige mura etip qaldyrǵan eńbekteri eresen. Tarıhqa degen qyzyǵýshylyǵymdy eseleı túsirgen qazaq kemeńgeriniń beınesin árdaıym parasattylyq pen patrıottyqtyń nyshany retinde óz jadymda saqtap júremin.
Ómir aǵymymen ári qaraı joǵarǵy oqý ornyna túskenimde de ózime baǵyt-baǵdar berip, jol kórsetip, jón siltegen birqatar azamattardy da aıtpaı ketýge bolmaıdy. Jańasha oılaýǵa, lıberaldyq kózqarastyń qalyptasýyna, kóshpendiler órkenıetin, turmys-saltyn, sharýashylyǵyn zertteýge yqpal etken belgili ǵalym Nurbolat Masanovtyń esimin erekshe ataǵym keledi. Aǵamyzben pikirlesetin, syrlasatyn, aıtysatyn sátterimiz az bolǵan joq. Nátıjesinde meniń saıasatqa degen kózqarasym, jalpy azamattyq ustanymym qalyptasty.
Keıin oqýdy bitirip, Prezıdent janyndaǵy Strategıalyq zertteý ınstıtýtyna qyzmetke ornalasqanymda ınstıtýt dırektory Ómirserik Qasenovten alǵan tálim-tárbıe de zor boldy. Halyqaralyq qatynas, geosaıası jaǵdaılarǵa qatysty kóptegen nárselerdi uǵyndyryp, birqatar halyqaralyq ǵylymı konferensıalarǵa joldama berýi oı-órisimniń keńeıýine sep tıgizdi. Odan keıin úlken saıasatqa aralasýyma, joǵaryda aıtyp ketkenimdeı, Altynbek Sársenbaıulynyń yqpaly óte zor boldy.
Ákimdik qyzmetke men 29 jasymda kelippin. Basqarý tizginin alǵash ustaǵanymda halyqpen jumys jasaýdy, el senimin aqtaı bilýdi úıretken –Serik Ahmetov. Ol tusta, bilesizder, Serik Nyǵmetuly Temirtaý qalasynyń ákimdigin basqardy. Sonda ákimniń orynbasary bolyp taǵaıyndalǵanymda ákimdik jumysyndaǵy jaýapkershilikti alǵash sezingen edim. Ol kisi kez kelgen iste «halyqqa janyń ashýy kerek» degen ustanymyn alǵa tartyp otyratyn.
Esentaev :
Elge unaǵan ákimder sottalyp jatyr, keıbiri saıasatta shettetilip jatyr. Sizdiń de kórinbeı júrgenińiz sol sebepten be?
̶ Ákimder elge unaǵannan ǵana ketip jatqan joq. Kóbinese sýbektıvti sebepter.
Qara Qazaq :
Qazaq óz múmkindigin qanshalyqty paıdalanýda? Bizdi shúkirshilik qaıda aparady?
̶ Óte jaqsy suraq. Kóp múmkinshildikten aıyrylyp jatyrmyz. Qazaqtar azamattyq tájirbıesin joǵaltqan. Tizgin ózimizge berilgendikten de soǵan shúkir etip qalyp qoıdyq. Munaı, jer ózimizde dep. Óz-ózin tolyqqandy qoldap júrgen azamattar bar, biraq kóbine enjarlyqqa ketip qalamyz, bir deńgeıge shúkir dep qalyp qoıamyz. Qolda bar zattady ózimiz ıgere almaı jatyrmyz, sol kóp shúkirshiliktiń astynda qalyp qoıdyq, óz múmkinshiligimizdi paıdalana almaımyz kóp jerde.
Ermek:
Elimiz úshin, ultymyz úshin eńbek ettińiz, sáttilik tileımin!
- Raqmet!
Elmıra :
Ómirdiń máni nede, bıliktiń kúshi nede?
- Bul endi naǵyz fılosofıalyq suraq. Joǵaryda da aıtyp kettim, bıliktiń kúshi - ol bir qural. Bıliktiń kúshi ómirge mán beretin, ózińniń oılaǵan maqsat jobalaryńdy iske asyrýǵa múmkindik beredi. Osy jerde mysaly men aýylym gúldense eken dedim, burynda aıtyp júrdim Ulytaý, Jezqazǵan, Arqalyq dep. Qolyma bılik kelmeı túk isteı almadym, bıliktiń kúshi sol Ulytaýǵa bardym da shamam kelgenshe eńbek ettim. Bıliktiń kúshi eldi ult bolyp qoǵam retinde qalyptastyrýda, onyń damýyna múmkinshilik berýge uıymdastyrýshy bolyp tabylady. Ádiletti bıliktiń kúshi - ol jaqsy bılik eldi el qylady, jaman bılik eldi bezdirip jiberetin nárse. Sondyqtan bıliktiń kúshin durys qoldana bilse, ol óte úlken kúsh.
Ómirdiń mánin árkim ózinshe qoıady. Bastysy alǵa qoıǵan maqsatqa jetý. Ekeýin birge qoıyp otyrǵandyqtan maqsatqa jetý úshin bılikke barý - ol maqsat bola almaıdy. Onda ol saıasatker qurıdy. Elge qyzmet jasap, eldi damytam degen ómirdiń maqsaty bılikti sol úshin qural retinde qoldana biledi. Sondyqtan ómirdiń máni ómirge ne úshin týdyń, osy ómirge ne úshin keldiń degenge jaýap berý. Ómir degen otabasyńda tal egip, úı salyp bala-shaǵaly bolý degen ǵana emes qoı. Bul ómirdiń bir jaǵy ǵana. Ekinshi jaǵy ómirde tek sen qoǵamnyń adamysyń, qoǵam úshin ne úshin keldiń degenge ár adam ózinshe qaraıdy. Bireýdiń qoǵamǵa qyzmet etýge deńgeıi bolady, ondaı adamdar jaýapkershiligi bar adamdar eline qyzmet etýi kerek. Ondaı qyzmet mańdaıyna jazylmaǵan adamdar bar. Biraq olardy kemsitýge bolmaıdy, óıtkeni onyń peshenesinde ondaı joq. Balalaryn kóbeıtip otbasyn asyrasa onyń jaqsylyǵy sol. Onyń ómiriniń máni - dástúrin jalǵastyryp urpaǵyn oqytyp, baǵyp adam etý. Endi keıbir tulǵalardyń mańdaıyna qoǵamǵa qyzmet etý jazylady. Olar biri erte, biri kesh jaýapkershiligin ózderi sezinedi. Keıbir tipti 40, 50- ge kelgende sezinedi de shydamaı sóılep ketkende, mynaý bir kósem ǵoı, mynany depýtat qylyńdar degendi talaı kórdik. Mańdaıyńa jazylsa qoǵamǵa qyzmet etý kerek, bılikti de qoldaný kerek. Jalpylama jaýabym osy.
