Kópten kútken ulyq meıramymyz Qurban aıtymyz kelip jetti. Iaǵnı, 1 qyrkúıek – Qurban aıt merekesi. Bile bilsek, Qurban aıt meıramy dinimizdegi orny erekshe dinı mereke. Qurban sózi «Allaǵa jaqyndaý, Allanyń razylyǵyn tabý» degen maǵynany bildiredi. Sondyqtan shamasy kelgen árbir musylman balasy qurban malyn shalyp, Alla aldyndaǵy mindetin ótep, saýap is jasaýǵa asyǵady. 

Qurban shalý sharıǵatymyzda mal-múlik arqyly atqarylatyn ǵıbadat túrine jatady. Alla razylyǵy úshin qurbandyq shalǵan kisilerge kóptegen saýap ýáde etilgendigi jóninde ardaqty paıǵambarymyz Muhammed (s.a.ý.) bylaı deıdi:

Qurban shalýdyń mánisine kóz júgirtsek, onyń qoǵamǵa ákeler birqatar paıdalary bar ekenin ańǵaramyz. Atap aıtsaq, qurban shalý – adam boıynda baýyrlastyq, ózgege kómek berý, janqıarlyq jáne yntymaqtastyq syndy jaqsy qasıetterdiń paıda bolýyna jáne qoǵamda ádilettiliktiń kúsheıýine ózindik septigin tıgizedi. Áleýmettik toptar arasyndaǵy belgili bir alshaqtyqtyń joıylýyna, ártúrli deńgeıdegi adamdardyń bir-biriniń jaǵdaıyn bilisip, turmys-tirshiligin jaqynnan tanýǵa hám etene aralasýyna edáýir yqpal etedi.

Qurban shalýdyń saýabyn suraǵan sahabaǵa Paıǵambarymyz (s.a.ý.): «Qurbannyń árbir qyly úshin bir saýap bar», – dep jaýap beredi. Sahaba taǵy da: «Ýa, Allanyń elshisi, shalynǵan qurbandyq mal júndi (qoı, qozy sıaqty) bolsa, saýaby qandaı bolady?» – deıdi. Paıǵambarymyz (s.a.ý.) oǵan: «Júnniń árbir tal qyly úshin de bir saýap bar», – dep jaýap qaıyrǵan eken.

Kez kelgen ǵıbadat áýeli jaratqan Allanyń razylyǵy úshin ǵana jasalýy qajet. Al qurbandyq shalý – jeke bas jáne qoǵamdyq paıdalaryn bir shetke qoıǵanda, birinshi kezekte Allanyń razylyǵy kózdelip jasalatyn ǵıbadat. Quran Kárimde Alla Taǵala bul jaıynda: «Olardyń (shalynǵan maldardyń) etteri men qandary Allaǵa áste ulaspaıdy. Biraq, Oǵan (Allaǵa) senderdiń tek taqýalyqtaryń ǵana jetedi», – («Haj» súresi, 37-aıat) dep buıyrady. Iaǵnı, qurbandyq shalýdaǵy kózdelgen maqsat pen nıettiń mańyzdylyǵyn áýeli aqyl tarazysyna salǵan jón bolady.

Dinimizdegi eki aıt merekesi namaz oqýmen bastalady. Bul jóninde Paıǵambarymyzdan (s.a.ý.) jetken hadıste bylaı delinedi: «Bul kúnderde (ıaǵnı aıt kúnderinde) eń birinshi atqaratyn isimiz – namaz oqý». Osyǵan oraı aqyl-esi durys, balıǵat jasyna tolǵan árbir musylman úshin aıt namazdaryn oqý – mindet bolyp tabylady.

Sonymen «qurban» sózi dinı turǵydan alǵanda «Qushylyq maqsatymen belgili bir ýaqytta, belgili bir sharttarǵa saı keletin maldardy óz tártibimen baýyzdaý» degendi bildiredi. Sondyqtan qurbandyqqa arnalǵan maldyń da jaramdy bolýyna qatysty keıbir sharıǵat qoıǵan mynadaı sharttar bar, – dep jazady  Qamshy.kz aqparat agenttigi islam.kz saıtyna silteme jasaı otyryp.

1. Qurbandyqqa tek qana qoı, eshki, sıyr jáne túıe maldaryn ǵana shalýǵa bolady. Qurban retinde shalynatyn qoı jáne eshki kem degende bir jasar, sıyr eki jasar, túıe bes jasar bolýy kerek. Alty-jeti aılyq toqty bir jasar qoı sıaqty semiz, etti bolsa, qurbandyqqa shalýǵa jaraıdy. Qoı men eshkiniń erkegin, sıyrdyń urǵashysyn shalǵan abzal. Taýyq, qoraz, qaz, úırek sıaqty qustar qurban retinde soıylmaıdy.

2. Qoı nemese eshkini tek qana bir adam qurban retinde shalsa, sıyr nemese túıeni, ıaǵnı iri qarany bir kisiniń jalǵyz ózi úshin nemese jeti kisi birigip, ortaq shalýlaryna da bolady. Qurbandy birigip shalǵan ýaqytta árbir adam qurban shalý nıetimen iske asyrýy kerek. Bir kisi qurban úshin, al ekinshi bir kisi tek qana etin alý nıetimen bolsa, shalynǵan mal barlyq kisi úshin qurban bolyp eseptelmeıdi.

4. Qurban retinde shalynatyn maldy qınamaý úshin, ótkir pyshaq qoldaný kerek. Maldy soıý úshin jerge jatqyzǵannan keıin pyshaqty kóz aldynda jalaqtatyp, qaıraý – ádepsiz amal, qınamaı soıý – súnnet. Paıǵambarymyz bir hadısinde bylaı deıdi: «Maldy baýyzdaǵan ýaqytta jaqsylap baýyzdańdar. Kimde-kim mal soısa, pyshaǵyn jaqsylap qaırasyn jáne tezirek baýyzdap maldy rahatyna qaýyshtyrsyn».

5. Qurban shalǵanda «Allahý ákbar, Allahý ákbar lá ılaha ıllallahý, Allahý ákbar, Allahý ákbar ýa lıllahıl-hamd» dep tákbir aıtylyp, «Bısmıllahı, Allahý ákbar» dep baýyzdalady. Eń abzaly, qurbandy ıesiniń ózi baýyzdaǵany durys. Basqaǵa ókilettigin tapsyryp soıǵyzýǵa da bolady. Iesiniń qurban malynyń janynda turǵany jón. Qurbandyqqa shalynǵan maldyń etin úsh bólikke bólip taratý – saýap. Bir bóligi týǵan-týys, kórshilerine, ekinshi bóligi kedeı muqtaj adamdarǵa, úshinshi bóligi óziniń bala-shaǵasyna, otbasyna beriledi.

6. Qurbandyq ǵıbadatyn shyn nıet-yqylaspen oryndaý kerek. Qurbandyq aıt namazy oqylyp bitkennen keıin iske asýy qajet. Sonda ǵana ol qurbandyq bolyp sanalady. Óıtkeni qurban shalý jaı bir jasaı salar kúndelikti is emes. Qulshylyqtyń bul túrine jiti kóńil bóle otyryp, shynaıy nıet qoıyp, maldyń eń tańdaýlysyn qurban etý – dúnıemiz ben aqyretimizge orasan rýhanı paıda, sansyz saýap syılamaq. Aıt merekesi qutty bolsyn, qurbandyqtaryńyzdy Alla qabyl etsin.