Sizben Muhamedjan Tazabek arasyndaǵy aqparattyq daý neden bastaldy?
Birinshi qatelik M. Tazabek óz feısbýk paraqshasynda áıgili sáláfıt Abdýlhalım Abdýlkarımovtyń vıdeosyn jarıalaǵany boldy.
Serke.org maqalasynan úzindi!
«Asyl arna» telearnasy dırektorynyń bul qylyǵy áleýmettik jelide otyrǵandardyń qatty narazylyǵyna dýshar boldy. Onyń sebebi joq emes. Ýkraınada otyryp alyp jurtqa ylǵı ýahabı-sáláfılik kózqarasty tyqpalap júretin Abdýlhalım Abdýlkarımov – ábden beti ashylǵan radıkal daǵýatshy. Ol ıslamnyń eki tarmaǵy sanalatyn shıitter men sýnıtterdiń arasyndaǵy dinı ıdeologıalyq qaıshylyqty únemi ýshyqtyryp, jaýlyqtyń jalaýyn kóterip júredi. Onyń oıynsha, ýahabı-sáláfılik kózqaraspen úılespeıtin musylmandardyń bárin túgel qyryp joıý kerek. Ol álemniń nómiri birinshi terrorshysy atanǵan Ýsama bın Ladendi, Seııd Kýtbty jáne basqa da solar sıaqty radıkaldardy pir tutady, olardy ıslam áleminiń uly tulǵasy sanaıdy. Tipti, Abdýlhalım Abdýlkarımovtiń áleýmettik jelidegi paraqshasynda beline bomba baılap ózin ózi jaryp jiberip, talaı adamnyń ómirin jalmap ketken aýǵanstandyq áldebir terrorshynyń qylmystyq áreketin «naǵyz jıhad osy» dep tamsanǵan jazbasy bar.
Daýdyń basy osy Tazabektiń bólisken postynan bastaldy. M.Tazabek elimizge tanymal azamat retinde mundaı radıkaldy bólisýi úlken qatelik jáne kúmándi is-áreket. Mundaı is-áreketter qylmystyq kodekstiń 174-babynda kórsetilgendeı (buqaralyq aqparat quraldaryn nemese telekomýnıkasıalar jelilerin paıdalana otyryp, sol sıaqty áleýmettik, ulttyq, rýlyq, násildik, tektik-toptyq nemese dinı alaýyzdyqty nasıhattaıtyn ádebıetti nemese ózge de aqparat jetkizgishterdi daıyndaý nemese taratý jolymen jasalsa, – eki jyldan jeti jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵyn shekteýge ne sol merzimge bas bostandyǵynan aıyrýǵa jazalanady) jaýapkershilikke biraz jastardy soqtyrdy. «Aýyldyń qarapaıym jastaryna júrgen zań, M.Tazabekke nege júrmeıdi?» - degen janaıqaıym úshin maǵan qaraı ózimen qosa, shashbaýyn kóterýshileri qoqan-loqy jasaǵanyn áleýmettik jelilerde jazylǵan pikirlerden baıqaýǵa bolady. Quqyqtyq jaýapkershilikke tartylsyn degenim úshin meni aıyptaýdyń esh qajeti joq. Zań bárimizge ortaq.
Sizdiń oıyńyzsha, sáláfıtterden qandaı qaýip keldi jáne kelip jatyr? Zań turǵysynan muny qalaı sheshýge bolady?
Neosalafızm dástúrli din emes. Jalpy memleketimizdiń qaýipsizdigine nuqsan keltiretin, eldiń el bolyp qalyptasýyna kedergi keltiretin, dástúrimizdiń joıylyp ketýine yqpal jasaıtyn, ulttyǵymyzdy joıýǵa at salysatyn, dinarazdyq shıelenisti daý-damaıǵa alyp baratyn astarly saıası júıe.
Bulardy qalaı anyqtaýǵa bolady: sálem salýǵa qarsy, betasharǵa, jeti shelpekke, duǵada qol jaıyp bet sıpaǵanǵa qarsy, al eger toqtalyp aıtar bolsaq, sálem salýdyń sharıǵatqa qarsy kelmeıtininine dálel kóp, kelinniń sálem salý nıetinde qulshylyq kózqarastar joq. Sálem salý úrdisin sharıǵatqa qarsy keledi deý nadandyqtyń belgisi. Sálem salmaǵan kelin sonda qaıyn atasynyń betin súıý kerek pe?.. Álde qolyna jabysyp, «prıvet», - deý kerek pe?
Bizdiń salt-dástúrimizge qarsy kelgen qysqa balaq, saqaldylardyń barlyǵy bizdiń elden kóship ketse eken. (Ámın). Eshkim quranmen jáne súnnetpen 100% júre almaıdy. Bul elimizge tóngen dert, jalpaq tilde aıtsaq tez taraıtyn «vırýs».
Ásirese qazaq qyzdaryn «shulyq» aýystyrǵandaı aýystyratyn talaq qurbandary jaıynda da aıta ketkim kelip otyr. Sharıǵatty óz nápsisine yńǵaılap «Sms» arqyly talaq aıtýshylar kóbeıip, jas qyzdarymyzdyń sanasyn ýlaý arqyly teksiz balalardyń ómirge kelýi keıingi urpaqtyń taǵdyryn alańdatpaı ma?
Din isteri agenttiginiń málimetine oraı 25 jylda 600-ge jýyq adamdardyń terorızmmen sottalýy, 400-ge jýyq otandastarymyzdyń Sırıaǵa ketkendigi neosáláfıtterge qarsy bizdegi zańnyń álsizdigin aıqyndap otyr. Bizge dál qazirgi tańda memleketimizdiń qaýipsizdigin saqtap qalý úshin, neosáláfıtterdi bólip jarmaı, naqty zańdy sheshim qabyldaýymyz tıis.
Siz Muhamedjan Tazabektiń ózimen jaqynyraq tanysýǵa, ózimen sóılesip, suraqtaryńyzdy ózine jeke qoıýǵa bekinip qórdińiz be? Halyq arasynda aıtylyp jatqan mynandaı bir pikirlerdi kózimiz shaldy: «M. Tazabekke qarsy shyqqan dep Aıgúl Orynbekti de satyp alǵandar bar shyǵar..» ol jaǵyn ózińizden suraýǵa bekindik?
«Ár kálláda bir qıal» demekshi ózderi satylyp úırenip qalǵan soń, ózindeı kórip júrgen ǵoı eldiń bárin. Dinı taqyryptar 2013 jyldan beri kóterip kele jatqan taqyryptarymnyń biri. M.Tazabekti jazǵanymda meni bireýler satyp alypty mys. (kúldi.) Men ol kisiniń e aqyn, e dindar, e ýaǵyzshy, e jýrnalıs ekenin túsinip bolmaımyn. Ol kisi kim edi?...
Muhamedjan Tazabek jaıynda alyp-qashpa áńgimeler burynnan da aıtylyp keledi, bul tek búgin ǵana kóterilip kele jatqan másele emes. Qoǵam meni zańger retinde tanysa, Muhamedjan aǵa ózin qoǵamǵa «solaı» tanytyp otyr. Qazirgi tańda ózin qansha aqtasa da, ótkendi óshirý múmkin emes. Tyrtyq tyrtyq bolyp qala bermek.
Muhamedjan aǵa menimen kezdesý jaıyna keletin bolsaq, ol kisi menimen kezdesýge túrli áreketter jasap, ortaǵa bedeldi azamattardy saldy. Onyń ishinde mınıstrlikte isteıtin dosym arqyly keshegi áleýmettik daýdan keıin menimen betpe-bet júzdesýge jáne at-shapan japqysy kelgendigin jetkizdi. Árıne men qarsylyq bildirdim, sebebi arabtyń mıllıardtaǵan qarjysyn ákelip quısa da, ózimniń ata-babamyzdan qalyptasqan salt-dástúr, ádet-ǵuryp, mádenı-rýhanı qundylyǵyn at-shapanǵa aıyrbastamaımyn.
M. Tazabek óziniń shynaıy dástúrli matýrıdı ekenin qandaı joldarmen dáleldeý kerek sizdiń oıyńyzsha?
Ótken derekterge súıensek, ımam Qanat Jumaǵulov aǵamyzdyń qoıǵan suraqtary áli kúnge deıin jaýapsyz qalyp otyr. Sizderge bergen suhbatynda da M.Tazabekov naqty jaýap berýdiń ornyna túlki-bulańǵa salynyp, jaýap berýden jaltaryp otyrǵan sıaqty. Qanat aǵanyń suraǵy mynadaı bolǵan:
1.Abaı Qunanbaıuly men Máshhúr Júsiptiń Allany mekensiz dep sıpattaýlary - durys senim dep moıyndasa, ári Allany óz bolmysymen (zatymen) aspanda dep senýdiń adasýshylyq ekenin qabyldasa;
2.Imam Tahaýı Alla taǵalanyń bolmysy shektelýden jáne aǵzalardan pák dep aıtqan senimin durys ári aqıqat dep moıyndasa;
3.Mýhammad ıbn Abdılýahhabty adasqan dep qabyldasa;
4.QMDB-nyń tuǵyrnamasynda kórsetilgendeı Imam Ábý Hanıfanyń mázhabyna negizdelgen "matýrıdı" senim mektebin áhlý sýnna joly dep moıyndap, ony óz dinı baǵytyna aınaldyrsa;
5.Ári osy aıtylǵandardy óz sózimen BAQ jáne áleýmettik jeliler arqyly jarıalasa.
Endi bul suraqtarǵa núkte qoıý úshin men QMDB birlestigine jáne M.Tazabektiń ózine ashyq qoıamyn.
Qazaqtyń er-azamaty óziniń sózi boıynsha musylman adam ótirik jáne ekijúzdilik tanytpaıdy. M.Tazabekke degen dástúrli kózqaras qalyptasý úshin osy suraqtardyń barlyǵyna naqty jaýap bersin. QMDB - respýblıkalyq dinı birlestik, din máselesinde eki dúnıede de jaýapty. M.Tazabekti QMDB-nyń jarǵysy boıynsha matýrıdı dep jarıalasa, daýdy osymen toqtatamyn dep únemi aıtyp kelemin.
Áńgimeńizge raqmet!
Aıgúl Orynbekten bólek Muhamedjan Tazabektiń tilshimizge bergen jaýabyna qatysty jýrnalıs Dáýren Darıabek pen Arman Áýbákir jáne ımam Qanat Jumaǵuldarmen de habarlasyp, suraq joldaǵan edik. Qaırat Jumaǵul men Dáýren Darıabekten ázirge eshqandaı jaýap joq. Al jýrnalıs, etnograf Arman Áýbákirdiń pikirimen jaqyn arada bólisetin bolamyz...
Suhbattasqan: Gúlim JAQAN
