Eki kórshim bar. Táýir syılasyp turamyz. Jasym úlken bolǵan soń, «aǵa» dep syılap, jylpyldap amandasyp, ara-tura qonaqqa shaqyryp jatady. Negizi, jaman otbasylar emes.

Biraq… Iá, biraq dep sóıleýge májbúr qylatyn bir jaıttar bar: sol eki kórshimniń biriniń shańyraǵy baqytty, ekinshisi — baqytsyz otbasy. Árıne, bireýdiń otbasy jóninde bylaı aıtýǵa bolmaıtyn shyǵar. Alaıda kúndelikti kózben kórip júrgen soń, osyndaı oıǵa kelgenmin.

Marat baqytty!

Oń jaqtaǵy kórshi páterde turatyn otaǵasynyń aty Marat. Ózinen on eki jas úlken áıelge úılengen. Biraq baqytty. Eki balasy bar. Marattyń aýzynan «Allasy» túspeıdi. Ár nársege qanaǵat qylyp, shúkirshilik jasap júrgeni. Áıeli de sondaı. Bir qarasań, ekeýiniń jas aıyrmasy bilinbeıdi.

Áıeli kúıeýin qoltyqtap, balalaryn ertip dúkennen kele jatady. Birese shubyryp, máz-meıram bolyp bazarǵa ketip bara jatady.

Ne bolmasa oıyn-saýyq ortalyqtaryna balalaryn demaltyp qaıtý úshin shapqylap bara jatady. Bir sózben aıtqanda, jurtqa ónege bolatyn-aq otbasy. Ras, Maratty kishkene kezinen bilemin. Ákesi basqa áıelge úılenip, bul sheshesiniń qolynda ósti. Taryǵyp, joqshylyqta boldy. Sodan bolar, mektep qabyrǵasynda júrip, urlyq jasap birneshe ret sottalyp ta kete jazdaǵan. 10-shy synypta júrgende keıde iship ketip te júrdi. Áıteýir jurt «Qaıtsin endi, ákesiz ósti», dep qoıa salatyn. Mektepten soń oqýǵa túse almady. Sodan bazarda arba súırep júrgende osy Aıshaǵa (áıeliniń aty) kezdesip, adam boldy. Aısha Marattan on eki jas úlken. Turmysta bolǵan eken. Biraq balalary bolmaǵan soń, kúıeýi muny tastap, ózgege úılenip ketipti. Sóıtip júrip Maratqa kezdesken. Ekeýiniń dám-tuzy jarasyp, bir otbasyna aınalǵan. Maratqa turmysqa shyqqan soń Aısha bala kóterdi. Qazir  altyn asyqtaı eki uly bar.

Bul ekeýi de ótken ómirlerinen sabaq aldy ma, áıteýir tútini túzý shyǵatyn shańyraqqa aınaldy.

Ǵalym – baqytsyz!

Al ekinshi, sol jaqtaǵy páterde turatyn kórshilerim — naǵyz baqytsyz jandar. Olardyń tirligine qarap turyp, osylaı demeske amal joq. Ǵalymnyń áıeli ózinen jıyrma jas kishi. Osy «jas ıiske» bola ol óz otbasynan bezgen jan. Áıtpese ajyrasqan áıelinen úsh balasy bar edi. Kelinshegi de táp-táýir jan bolatyn.

Ǵalymnyń jas qyzǵa kóńili ketkenin bilgen soń aıqaılasqan da joq, shýlasqan da joq. Yń-shyńsyz ajyrasyp, balalarynjetelep tórkinine ketken de qalǵan. Al Ǵalym bolsa, jas qyzǵa úılenip aldy. Mine, tórtinshi jyl birge turyp jatyr. Biraq aralarynda bala joq. Alǵashynda tynysh edi. Biraq ýaqyt óte kele ol úıde janjal jıi shyǵatyn boldy. Keıde dalada temeki tartyp turǵanda ony áńgimege tartyp: «Baýyrym ne boldy? Jıi tóbelesip kettińder ǵoı» deımin.

«E, aǵa, áıelińniń ózińnen tym jas bolǵany qıyn eken. Men ony túsinbeımin be, álde, artta qalǵan «mambetpin be», (áıeli shańqyldap aıqaılap jatqanda osy sózdi jıi aıtady) bilmeımin. Onyń kıim kıisi, júrisi -turysy unamaıdy. Jumystan jaı keledi. «Anaý boldy, mynaý boldy», degen syltaýy kóp. Qaıdan bileıin, ne istep júrgenin. Keıde keshke syrttan toıyp kele me, tamaq jasamaıdy. Qur shaı iship jata salamyz. Úılengenimizge biraz boldy, bir shyr etken kerek qoı desem, «áli erte, karera jasap alaıyn», dep basyn ala qashady.

Alǵash tanysyp, máshıneniń ishinde súıisip júrgende áńgimesi basqa edi. Qazirgi tirligi basqa.

Jaqsy kóremin. Qyzǵanamyn. Sodan bolar saǵat saıyn telefonyna zvondaı beremin. «Shıqyldaı bermeshi», dep aıqaı salady. Ne telefonyn óshirip tastaıdy. Eki ortada shashym aǵaryp, jyndy bolyp júrgenim. Jas kelinshek, ádemi, symbatty kelinshek. Kim bilsin, meni mensinbeı, jas jigittermen qydyryp júr me? Óıtkeni keıde aptalap tósekte bolmaımyz.

Sasymaı ary jatshy», dep teris qarap jatyp alady.

Oıyma neshe-túrli keledi. Baıqatpaı ańdıyn desem, qorqamyn. «Bireýmen qushaqtasyp tursa, jumystamyn dep, meni aldap qonaq úıden bireýmen shyǵyp kele jatsa — ólgenim ǵoı. Sondyqtan ańdymaımyn. Biraq kóńilimde kúdik bar, aǵa», dep Ǵalym kúrsingen.

Ne deımin oǵan? Jap-jaqsy áıelin, er jetip qalǵan bala-shaǵasyn tastap, jas qyzǵa úılengen ózi ǵoı. Endi azabyn tartsyn da!

Keshe keshke áıelimdi jetelep dalaǵa júrip qaıtaıyq dep shyǵyp bara jatsaq, Ǵalymnyń aıqaılaǵan daýysyn estip qaldyq.

«Áı shesheńdi… qatyny, túngi on bir boldy ǵoı. Qaıdaǵy jumys. Janyńnan bir erkektiń daýysy shyǵady ǵoı. Qazir baryp baýyzdaımyn!».

Telefonmen aıqaılaǵan ol bizdi qaǵa-soǵa dalaǵa shyǵyp, kóligine minip júrip ketti. Shamasy, áıeline ketken sekildi. Naǵyz qandy qyrǵyn búgin bolady-aý dep joramaldadym da qoıdym.

Áıelim búıirimnen túrtip: «seni tastap, Ǵalym baýyrym sekildi qatqan jas qyzǵa úılenemin dep kergýshi ediń ǵoı. Al úılen. Ana Ǵalym sekildi júr sosyn, qatynyńnyń kótin ańdyp. Ol qyzdy bilemin ǵoı. Qyp-qysqa kóılek kıip, kóti-basyn jarqyratyp ketip bara jatady. Turmystaǵy áıel solaı kıine me? Demek, bir shıkilik bar», dep myrs etti.

Men úndemedim. Mynadaı jaǵdaıdy kórip turyp, «jas qyzy qursyn», dedim ishimnen.

Mine, meniń eki túrli kórshim.

Biri ózinen úlken áıelge úılenip baqytty otbasy bolyp otyr. Ekinshisi áıelin shyǵaryp jiberip, jas qyzǵa úılenip, baqytsyz bolyp otyr.

Ne deısiń endi olarǵa?…

Tańatar Mádıuly