Qys boıy shýlap júrip, kóktem shyǵysymen saılaý ótkizdik. Bılik júıesiniń yqpaldy bir tarmaǵy, zań shyǵarýshy organ parlamenttiń halyq jasaqtaıtyn bóligi májilis depýtattaryn saılap aldyq. Onyń qalaı ótkeni óz aldyna bólek áńgime, árıne. Alaıda, bılikshili bar, synshyly bar, biraz azamat Úİ shaqyrylymdaǵy májiliske ótken depýtattardyń ishinde qalaı desek te qazaqshyl, memleketshil, el men jerdiń taǵdyryna alańdaıtyn, til men dinniń máselesinen teris aınalmaıtyn azamattar ótti dep bórikterin aspanǵa atqanyn bilemiz.
Saılaýdy bir jaqty etip, kóńili jaılanǵan bılik sáýir aıynda atqa mindi desek te bolady. Aı bastala salysymen qoǵamǵa túrli bastamalaryn jarıalaı bastady. Prezıdenttiń aýzymen aıtylǵan «mektepterdegi bes kúndik oqytý júıesiniń» ózi úlken shýǵa aınalyp otyr. Oqýshylar aptasyna bes kún oqyǵanymen, tórtinshi sabaq toqsany jazdyń ortasyna deıin sozylady degen áńgime shyǵyp, atqarýshy bıliktiń shıki jumysy taǵy da áshkere boldy. Odan sońǵy úsh tildi oqytý júıesin jetildirý máselesi de kópti alańdatpaı qoımady. Negizi bul másele burynnan aıtylyp júrse de bul joly sheneýnikter atalǵan júıeni engizýge myqtap kiriskendeı. Bilim, mádenıet, densaýlyq salasyn basqaratyn vıse-premer Darıǵa Nazarbaeva hanymnyń ózi bilek sybanyp, osy bastamany nasıhattaýǵa kirisip ketti.
Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaevtyń aýzymen aıtylǵan jer satý máselesi qoǵamdaǵy narazy kóńil kúıdi odan saıyn órshitip jiberdi. Bul tipti ádiletsizdik pen kózboıaýshylyqtan basqa eshteńe kórmeı otyrǵan el ishindegi áne-mine tutanǵaly turǵan otqa maı quıǵandaı bolyp otyr. Bılik bıyl 1,7 mıllıon gektar jerdi satylymǵa shyǵaratyn kórinedi. Aýylsharýashylyq maqsatta paıdalaný úshin. Buryn uzaq merzimge jalǵa berilip kelgen mundaı jerlerdiń satylymǵa shyǵýy qazynaǵa qalaı da aqsha quıýdyń amaly ekenin eldiń bári túsindi. Alańdatqany – bul jer ýchaskelerin sheteldikterdiń ıelenip ketý múmkindigi. Ótken jyldan beri jan-jaqty aıtylyp júrgen «100 naqty qadam» josparyn júzege asyrý úshin qabyldanǵan zańdar men olarǵa engizilgen ózgerister barysynda Jer kodeksine sheteldikterdiń Qazaqstanda jer satyp alýyna múmkindik beretin normalar enip ketken kórinedi. Zańger, qoǵam belsendisi Maqsat İlıasuly birer kúnnen beri osylaı dabyl qaǵýda.
«Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń «100 naqty qadam ulttyq josparyn» júzege asyrý úshin 2015-jyldyń sońynda Parlamentke 58 zań jobasy túsken jáne olardyń bári az ýaqyttyń ishinde qabyldanyp ketken.
Sonyń ishinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń Jer kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly»Qazaqstan Respýblıkasynyń zańy (№ 389-V QRZ zań mátini myna jerde:http://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1500000389 ) 2015 jylǵy 2 qarashada qabyldanǵan.
Osy ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgennen keıin QR Jer kodeksi boıynsha Qazaqstandaǵy aýyl sharýashylyq jerleri aýksıon arqyly satylymǵa shyǵatyn boldy.
Atalǵan kodekstiń 20-babynyń 2-tarmaǵynda «Menshik quqyǵynyń sýbektileri:
respýblıka aýmaǵyndaǵy jerge memlekettik menshik quqyǵynyń sýbektisi - Qazaqstan Respýblıkasy;
osy Kodekste belgilengen negizderde, sharttar men shekterde jer ýchaskelerine jeke menshik quqyǵynyń sýbektisi - azamattar jáne memlekettik emes zańdy tulǵalar. Bul rette, eger osy Kodekste ózgeshe belgilenbese, azamattar dep Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary, sondaı-aq SHETELDIKTER MEN AZAMATTYǴY JOQ ADAMDAR uǵynylady.(2. Sýbekty prava sobstvennostı:
sýbekt prava gosýdarstvennoı sobstvennostı na zemlú na terrıtorıı respýblıkı - Respýblıka Kazahstan;
sýbekt prava chastnoı sobstvennostı na zemelnye ýchastkı na osnovanıah, ýslovıah ı v predelah, ýstanovlennyh nastoıashım Kodeksom, - grajdane ı negosýdarstvennye ıýrıdıcheskıe lısa. Prı etom pod grajdanamı ponımaıýtsá grajdane Respýblıkı Kazahstan, INOSTRANSY I LISA BEZ GRAJDANSTVA, ESLI INOE NE ÝSTANOVLENO NASTOIaSHIM KODEKSOM.)» dep kórsetilgen.
Demek, SHETELDIKTER MEN AZAMATTYǴY JOQ ADAMDAR Qazaqstanda jerdiń jeke menshik ıesi bola alady degen sóz», - deıdi zańger.
Bul málimetter shyn bolsa, osy ózgeristerdi qabyldaǵan eski depýtattyq quramnyń teń jarymǵa jýyǵy keshegi saılaýda qaıta saılandy. Májilistiń eski quramynda bolǵan partıalar esh ózgerissiz osy jolǵy shaqyrylymǵa da endi. Jańadan qosylǵan depýtattardyń ishinde ult sózin sóıleıdi deıtin Máýlen Áshimbaev, Nurtaı Sabılánov, Bekbolat Tileýhan, Baqytbek Smaǵul syndy «nur otandyq» saıasatkerler bar. Solar parlamentke jetip alyp qur otyrǵany ma? Álde san ǵasyrly tarıhta qanmen jetken ulan-baıtaq jerdiń satylýyna qarsy emes pe? Áıtpese, ázirge mınıstrlik deńgeıinde ǵana kóterilip, alysqa uzaı qoımaǵan, Aqordanyń naqty maquldaýyna jetpegen bastamaǵa qatysty oılaryn aıtsa kim qoı depti?
«Nur Otannan» bólek «Bıznes múddesin qorǵaımyz, ulttyq býrjýazıamyz, alashshylmyz» deıtin «aqjoldyqtar» qaıda qarap otyr?
Tabıǵatynan kapıtalızmge juldyzy qarsy, latıfýndıserge aıaýsyz soǵys ashýy tıis «Halyqtyq komýnıser» nege jer satý týraly bastamaǵa qarsylyq tanytpaıdy? «Jer – halyqtiki!» degen uran aqıdalarynan alshaq emes qoı.
Halyqqa jaqpaıtyn ıdeıa avtorlaryn ashyq synamasa da, saıası-popýlıstik abyroılary úshin birdi-ekili saýal joldap, BAQ-qa suhbat berip qoısa, parlamentte qyzý pikir-talas júrip jatqandaı kóriner edi ǵoı.
Buny aıtyp otyrǵanymyz, bılik júıesindegi konstıtýsıada bekitilgen talaptardyń is júzinde oryndalmaı otyrǵandyǵy alańdatady. Parlament óziniń bıliktiń derbes tarmaǵy ekenin kórsete almaı otyr. Májilis te Senat ta. Turatyn baspanasy, sharýashylyq jumystary atqarýshy bılikke táýeldi parlament mundaı bastamalarǵa ashyq qarsy shyqpaq túgili, depýtattar osy taqyryptarda ońasha suhbat berýge jaramaıtyndaı kórinip turady keıde.
Jomart Abdollauly
