Mádenıettanýshy Ásel Nıkambekovanyń aıtýynsha, qazirgi jastar ulttyq mádenıetke shynaıy qyzyǵýshylyq tanytýda. Degenmen, dástúrlerdiń mazmuny men maǵynasyn túsiný mańyzdy.
— Búgingi jastar jeke damýǵa kóp kóńil bóledi. Jastardyń ulttyq mádenıettiń qundylyqtaryna degen qyzyǵýshylyǵy Ulttyq kıim kıý, ana tilinde mýzyka tyńdaý nemese jeke turmystyq elementterdi qoldaný deńgeıinen joǵary-rýhanı deńgeıge kóteriletin ýaqyt keldi, - deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, jastardyń ulttyq mádenıetke degen kózqarasy oılaý erkindigimen baılanysty.
- Dástúrge qurmetpen qaraý bizge ult retinde ómir súrýge kómektesedi. Halyqtyń máni dástúrlerdiń syrtqy formasy mindetteme retinde oryndalǵan kezde emes, olardyń ishki maǵynasyn búkil jan men júrek qabyldaǵan kezde ashylady. Memlekettiń mádenı kapıtaly-erkin oılaıtyn jastar. Otanǵa degen súıispenshilik týraly úırengen, qurǵaq sózderdiń ornyna, eń aldymen, jastar erteńge senimdi túrde qaraýy úshin erkin oılaýǵa jaǵdaı jasaý kerek, — deıdi mádenıettanýshy.
Qaıta órleý: joıylyp bara jatqan dástúrler
Etnograf Beken Qaıratulynyń aıtýynsha, búginde qazaq qoǵamynda buryn mańyzdy bolǵan keıbir dástúrlerdiń álsireýi baıqalady.
— Qazaqtyń salt — dástúrleriniń arasynda jańa otbasyna kelgen qaıyn sińlisi rýdyń aǵa aqsaqaldaryn esimimen atamaıdy, biraq at tergeýdi qoldanady-olardyń esimderin qurmetpen aýystyrady. Sonymen qatar, ol óziniń kishi qaıyn sińlileri men qyzdaryna jańa esimder beredi. Osylaısha ol óziniń tapqyrlyǵy men sheberligin kórsetti. Ekinshi jaǵynan, olardyń esimderin tikeleı aıtý ádepsiz áreket dep sanaldy. Qazir keıbir jastar tipti famılıasyn qaıyn atasyna aýystyrýda. Dál osy qazaqtyń ózara syılastyq dástúri birtindep joıylyp barady. Sonymen qatar, bul dástúrdi qoǵamǵa qaıtarý eń oryndy bolar edi. Óıtkeni bul tuqym ishindegi tutastyq pen ózara syılastyqty saqtaıtyn mehanızm, deıdi etnograf.
Onyń aıtýynsha, qoǵamdyq qatynastardy retteıtin taǵy bir dástúr-sózdiń aldynda toqtaı bilý mádenıeti — sózge toqtaý) - aıtylǵanǵa qurmet.
— Qazaqtardyń birte-birte joǵalyp bara jatqan dástúrleriniń biri-sóz aldynda toqtaı bilý. Salmaqty jáne maǵynaly sózdiń aldynda adam toqtaı bilýi kerek. Biraq sózdiń aldynda toqtaı bilý úshin tyńdaýshy Eń aldymen aqyl, danalyq jáne túsinistikke ıe bolýy kerek. Bul dástúrdi joǵaltýdyń basty sebebi-tildik sananyń joǵalýy. Halyq arasynda tildik oılaýdy túsiný birtindep joǵalady, - deıdi Beken Qaıratuly.
