Qazaq halqyndaǵy Naýryz ejelden jańarý men birliktiń sımvoly bolyp keledi. Sońǵy jyldary mereke 10 kún boıy atap ótiledi, al 16 naýryz mádenıet jáne ulttyq dástúrler kúnine arnalǵan. Bul kún qoǵamdaǵy ulttyq mádenıettiń ornyn qaıta túsinýge jáne dástúrlerdiń qazirgi ómirmen qanshalyqty tyǵyz baılanysty ekenin baǵalaýǵa múmkindik beredi.
Dástúrler – ulttyń mádenı kody
Mádenıettanýshy Ásel Nıkambekovanyń aıtýynsha, dástúrler halyqtyń tarıhı jadyn saqtaıtyn jáne qoǵamnyń rýhanı tutastyǵyn qalyptastyratyn negizgi qundylyqtardyń biri bolyp tabylady.
- Qazaq halqynyń dástúrlerin saqtaý, eń aldymen, memleketimizdiń táýelsizdiginiń kepili bolyp tabylady. Qazirgi ýaqytta ǵalymdar tarapynan postkolonıalyq dıskýrs, sanany otarsyzdandyrý máseleleri jıi kóteriledi. Aqseleý Seıdimbek Qazaq halqynyń mádenıeti úsh baǵytta damyǵanyn atap ótti. Olar: sóz óneri, Kúı óneri jáne qoldanbaly qolóner. Adam ómir boıy birge júretin dástúrler-náreste týylǵannan bastap máńgilikke ketkenge deıin-aýyzsha halyq shyǵarmashylyǵy arqyly búgingi kúnge deıin saqtaldy, deıdi mádenıettanýshy.
Ásel Nıkambekovanyń pikirinshe, ulttyq qundylyqtar halyqtyń qalyptasýynyń tarıhı úderisimen tikeleı baılanysty.
- Kez kelgen ulttyń qalyptasýy uzaq tarıhı kezeńderden ótetini belgili. Ulttyń qalyptasýy-úzdiksiz proses. Ásirese, birneshe ǵasyrlar boıy otarshyldyq ezgige ushyraǵan bizdiki sıaqty halyqtar úshin ulttyq biregeılikke árqashan qaýip tónedi. Sondyqtan halqymyzdyń rýhanı qazynasy — ana tili, salt — dástúrleri — biriktirýshi yqpalǵa ıe, - dep atap ótti Ásel Nıkambekova.
Ulttyq sıpat jáne mádenı jady
Mádenıettanýshy Ásel Nıkambekova ulttyq kodtyń negizi til men mádenı jadyda qalanǵanyn atap ótti.
- Mádenı jadyn joǵaltqan ult uzaq ómir súre almaıdy. Mádenı kodtyń negizi ana tilinde. Til arqyly adamnyń máni ashylady. Til-rýhtyń qundylyǵy. Bul ómirdi maǵynamen toltyratyn til. Ana tiliniń kúshi halyqty biriktirip qana qoımaı, órkenıetti qoǵam qura alady, — deıdi ol.
Onyń aıtýynsha, ulttyq sıpat pen tárbıe kúndelikti ómir dástúrleri arqyly qalyptasady.
– Álıhan Bókeıhan aıtqandaı, "ultqa degen súıispenshilik BİLİMNEN EMES, MİNEZDEN týady". Sondyqtan ulttyq sıpat ulttyq tárbıeden bastalady. Tipti qarapaıym sálemdesý, dastarhandaǵy minez — qulyq erejeleri, bata (bata) jáne bizdiń kúndelikti ómirimizdegi kóptegen belgiler men tyıymdar ulttyń minezin qalyptastyrady. Adamnyń jeke basyn qalyptastyrýdyń kelesi kezeńi sharıǵat bilimi bolyp tabylady, ol mańyzdy: basqalardyń quqyqtaryna qol suǵý, ótirik aıtpaý, urlyq jasamaý jáne t.b., — deıdi mádenıettanýshy.
