Halyqaralyq eskertkishter men tarıhı oryndardy qorǵaý kúni. Bul kúnniń Almaty qalasy úshin de erekshe máni bar. Sebebi megapolıs elimizdiń tarıhı-mádenı murasynyń negizgi ortalyqtarynyń biri bolyp sanalady.

Qazirgi tańda Almaty qalasynyń tarıh jáne mádenıet eskertkishteriniń memlekettik tizimine 160 nysan engizilgen. Onyń ishinde 34-i respýblıkalyq mańyzǵa ıe bolsa, 126-sy jergilikti mańyzdaǵy eskertkishter. Bul nysandar qalanyń tutas mádenı landshaftysyn qalyptastyrady: 92-si – sáýlet jáne qala qurylysy, 50-i – monýmentaldy óner, 12-si – arheologıa, 5-eýi – ansámblder men keshender, 2-eýi – sakraldy nysandar.

– Qala tarıhynyń tamyry tereńde. Buǵan arheologıalyq eskertkishter, sonyń ishinde Boraldaı saq qorǵandary dálel bola alady. Aýmaǵy shamamen 430 gektardy quraıtyn bul iri nekropol erte kóshpeliler órkenıetiniń mańyzdy aıǵaǵy. Nekropol 47 saq jáne úısin qorǵanynan turady. Eń iri qorǵannyń bıiktigi 14 metr, dıametri 100 metrge jetedi. Sondaı-aq bıiktigi 5–6 metr, dıametri 60–80 metr bolatyn qorǵandar jáne ortasha (3 m / 30–40 m) men shaǵyn (1–1,5 m / 10–20 m) qorǵandar kezdesedi, - dep habarlady ákimdikten.

Qaladaǵy rýhanı nysandardyń biri – Raıymbek batyr kesenesi. Bul XVIII ǵasyrdaǵy kórnekti qazaq batyryna arnalǵan mańyzdy eskertkish. Odan bólek megapolıste zıatkerlik murany saqtaıtyn mýzeı-úıler bar. Solardyń qatarynda Ahmet Baıtursynuly mýzeı-úıin erekshe atap ótýge bolady.

Almatydaǵy kóptegen eskertkishter keńestik kezeńmen de tyǵyz baılanysty. Bul ýaqytta qala ákimshilik jáne mádenı ortalyq retinde qalyptasty. Sol dáýirdiń mańyzdy nysandarynyń biri – qazirgi QBTÝ ǵımaraty (burynǵy Úkimet úıi). Bul ǵımarat Qazaqstannyń táýelsizdik tarıhynda erekshe oryn alady - dál osy jerde 1991 jyly táýelsizdik týraly deklarasıaǵa qol qoıylǵan.

Eske salaıyq, Almatydaǵy Raıymbek batyrdyń memorıaldyq kesheni qaıta jańǵyrtylyp jatqanyn jazǵanbyz.