Internet damyǵan, áleýmettik jeliler ómirimizdiń ajyramas bóligine aınalǵan zamanda jańa mamandyqtarmen birge jańa qaýipter de paıda boldy. Solardyń ishinde búgingi qoǵamnyń dertine aınalǵany – psevdokoýchtar.
Negizinde, koýchıng (adamnyń áleýetin ashýǵa kómektesetin kásibı baǵyt) men psıhologıa – úlken ǵylym. Alaıda, qazirgi naryqta bul uǵymdar qunsyzdandy. Búgingi «psevdokoých» – psıhologıalyq kitaptardan úzindiler oqyp alyp, ony ádemi marketıńtik qaptamada (ýáde, motıvasıa, sándi ómir salty) qaıta satatyn manıpýlátor.
Olardyń trendke shyǵýynyń negizgi sebebi – «tez ári ońaı tabysqa jetý» ıllúzıasy. Qazirgi ınflásıa, ekonomıkalyq turaqsyzdyq jáne stress zamanynda adamdar uzaq jyldar boıy eńbek etkisi kelmeıdi. Olarǵa «myna medıtasıany jasasań, erteń baıısyń» nemese «bári óz oıyńda, maǵan aqsha tóleseń, blokty ashamyn» degen jeńil ýádeler tartymdy kórinedi.
Psevdokoýchtardyń aıla-tásilderi:
· «Sáttilik keısi» (Ýspeshnyı ýspeh): Olar áleýmettik jelide qymbat kólikterdi jalǵa alyp, Dýbaıdaǵy qonaqúılerdi kórsetip, «Meniń qolymnan keldi, seniń de qolyńnan keledi» degen beınerolıkter túsiredi.
· Jalǵan qundylyq qalyptastyrý: «Eger sen bul kýrsty qaryzǵa nemese nesıege alsań, demek sen ózińe ınvestısıa jasadyń, aqsha saǵan eselenip qaıtady» degen absýrd ıdeıalardy mıǵa sińiredi.
· Emosıalyq manıpýlásıa: Adamnyń eń aýyr núktelerin (jalǵyzdyq, aqshasyzdyq, otbasylyq janjal) taýyp alyp, «Máseleniń sheshimi tek meniń marafonymda» dep sendiredi.
Áleýmettik zardap: Nesıege batqandar men buzylǵan otbasylar
Bul máseleniń artynda úlken áleýmettik tragedıa jatyr. Jýrnalısik zertteýler kórsetkendeı, psevdokoýchtardyń qurbany bolǵan myńdaǵan azamattar:
1. Qarjylyq tyǵyryqqa tireledi: Kýrstyń aqshasyn tóleý úshin mıllıondap nesıe alyp, sońynda bankrot bolady.
2. Psıhıkalyq depressıaǵa ushyraıdy: Marafon bitken soń, ýáde etilgen baılyq pen baqyt kelmegen kezde, adamdar «kinrat ózimde eken» dep, ishteı ózderin jegideı jep, aýyr depressıaǵa túsedi.
3. Otbasylyq ajyrasýlar kóbeıedi: Keıbir koýchtardyń «saǵan damýǵa kedergi keltiretin adamdardan qutyl, olar toksındi» degen jeńiltek keńesteriniń kesirinen qanshama shańyraq ortasyna túsip jatyr.
Psevdokoýchtardyń órkendeýi – qoǵamnyń saýatsyzdyǵy men jeńil dúnıege áýestiginiń aınasy. Olar zańnyń osal tustaryn sheber paıdalanyp otyr, sebebi bizdiń elde ınfobıznes pen zańsyz psıhologıalyq qyzmetti retteıtin qatań quqyqtyq tetikter áli tolyq qalyptasqan joq.
«Aýa satyp» baıyǵandardyń dáýreni júrip turǵanda, halyqqa tek bir ǵana qarý qalady – krıtıkalyq oılaý. Kez kelgen adamǵa qarjyńyzdy ustatpas buryn onyń dıplomyn, ǵylymı negizin jáne shynaıy bedelin tekserińiz. Esińizde bolsyn: sizdiń ómirińizdiń kilti eshqandaı koýchtyń marafonynda emes, tek óz qolyńyzda.
