Qazaqstanda araǵa shamamen toqsan jyl salyp, qýǵyn-súrgin jyldary jer aýdarylǵan ázerbaıjan áıeliniń jerlengen orny anyqtaldy. Onyń qabiriniń joǵalmaı saqtalýyna alǵashynda eleýsiz kóringen bir detal – temir qulpytas sebep bolǵan.
Ázerbaıjan memlekettik aqparat agenttigi – AZERTADJ-dyń Qazaqstandaǵy menshikti tilshisi Elshan Rýstamov 2024 jyly qyzmetin bastaǵan sátten-aq óziniń arǵy ájesiniń qabirin izdeýge kirisken. Belgili bolǵany – ol 1937 jyly Almaty mańyndaǵy burynǵy sharap sovhozynyń aýmaǵynda qaıtys bolǵan.
Sol kezeńde jer aýdarylǵandarǵa tas qulpytas qoıýǵa múmkindik bolmaǵan. Kóp jaǵdaıda qabir basyna aǵash taqtaısha ǵana qoıylyp, ýaqyt óte ol da joǵalyp ketetin. Alaıda bul áıel ómiriniń sońynda erekshe ótinish aıtyp, qabirine temir qulpytas ornatýdy suraǵan.
– Ol ne úshin bulaı ótindi? Bir ǵana maqsatpen – uly Abbas bir kúni Qazaqstanǵa kelip, anasynyń qabirin taba alsyn degen nıetpen. Ókinishke qaraı, Abbas ózi bul jerge kele almady. Biraq 90-jyldary týystarymyzdyń biri kelip, qabirdi taýyp, temir qulpytastyń ornyna tas belgi ornatqan, - deıdi Elshan Rýstamov.
Soǵan qaramastan, jýrnalıs Qazaqstanǵa kelgennen keıin bir jarym jyl boıy qabir ornalasqan naqty jerdi taba almady. Sebebi burynǵy sovhozdyń naqty qaı jerde bolǵany belgisiz edi.
İzdeý jumystary kútpegen jerden oń nátıje beredi. Ol Almaty mańyndaǵy Kókqaınar aýylynda turatyn, 1930-jyldary jer aýdarylǵan ázerbaıjandardyń urpaqtarynyń birimen telefon arqyly sóılesedi.
– Áńgime barysynda men sovhozdy atap óttim. Sóıtsem, ol dál osy jer eken. Ol adam jerlengen oryndy da biledi eken. Bul – aýyldaǵy eń alǵashqy qabirlerdiń biri, 1937 jyly jerlengen ázerbaıjan áıeliniń mazary. Ony bul jerde bári tanıdy, - deıdi jýrnalıs.
Osy málimetten keıin Elshan Rýstamov birden Almatyǵa baryp, arǵy ájesiniń qabirin tabady. Keıin ol bul oqıǵa týraly AZERTADJ agenttigine arnaıy reportaj daıyndaǵan.
Jýrnalısiń aıtýynsha, bul – tek bir otbasynyń ǵana tarıhy emes, tereń maǵynaǵa ıe oqıǵa. Arada 89 jyl ótse de, marqumnyń sońǵy ótinishimen qoıylǵan temir qulpytas onyń esimin umyttyrmaı, urpaqtaryna jol siltegen.
Osyǵan deıin Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta erlikpen qaza tapqan Batys Qazaqstan oblysy Terekti aýdanynyń týmasy Esenǵalı Jandybaev týraly jazǵan edik. Onyń uly ákesiniń jerlengen jerine baryp, taǵzym etkisi keledi.
