Saıasatker Ermek Narymbaev elden ketti. Onyń jasyryn shekara asyp, Ýkraınaǵa jetkeni 14 shilde kúni belgili boldy. Keshe uıymdastyrylǵan baspasóz máslıhatynda Ermektiń jeksenbi kúni (10 shilde) Qazaqstanmen irgeles elderdiń biriniń shekarasynan zańsyz ótý arqyly Ýkraınaǵa jetkeni, sonda júrgen oppozısıoner Aıdos Sadyqovpen tabysqany, ol elge jer reformasyna qarsy mıtıńiler qarsańynda ákimshilik qamaýǵa alynǵan belsendi Móldir Ádilovanyń da barǵany osy jıynda aıtyldy.
Ermek Narymbaev ótken jyly saıasatker Serikjan Mámbetálın ekeýi ultaralyq arazdyq týǵyzdy degen aıyppen isti bolǵany, keıin jazalary bostandyqtaryn shekteý túrine aýystyrylǵany belgili. Oǵan sot 3 jyl merzimge bas bostandyǵyn shekteý týraly sheshim shyǵarǵan. Ermek Narymbaev osy jazanyń shekara asýǵa negizgi sebep bolǵanyn aıtyp otyr. Onyń oıynsha, «budan bylaı Qazaqstanda ómir súrý múmkin emes».
«Qazaqstan konstıtýsıasynda kepildik berilgen saıası quqyqtarymdy talap etkenim úshin birneshe ret qylmystyq, ákimshilik jazaǵa tartyldym. Tipti jaqynda meni terrorıster qataryna qosyp qoıdy. Sóıtip bankten ózime tıesili qarajatty alý múmkindiginen aıyrdy. Sot sheshimi boıynsha maǵan bes jylǵa deıin qoǵamdyq jumyspen shuǵyldanýǵa da tyıym salyndy», – deıdi E. Narymbaev.
«Bas bostandyqty shekteý is júzinde úı qamaqqa aınaldy. Maǵan 20 ret polısıa kelip nemese polısıaǵa shaqyrǵan shyǵar», - deıdi ol.
E. Narymbaev sonymen qosa, ózimen birge isti bolǵan saıasatker, ózi sekildi bas bostandyǵyn shekteý jazasyna kesilgen Serikjan Mámbetálınge mundaı shekteýler qoldanylyp otyrǵan joq dep sanaıtyndaı.
Qoǵam músheleri, belsendiler, jeli qoldanýshylary men saıasatkerler E. Narymbaevtyń bul emıgrasıasyn ár qıly baǵalaýda. Bir tarap onyń «Qazaqstanda ádildik joq. Kez-kelgen ýaqytta temir tordyń ar jaǵyna ketýge bolady. Sondyqtan, oı, pikirińdi ashyq bildirý úshin shetel asý kerek» degenimen kelisip, qoldaý bildirse, endi biraz adam Ermektiń elden ketkenin qoldamaıtyndyqtaryn ashyq bildirip jatyr.
Qoǵamdyq belsendi, jer reformasyna narazylyq tanytqany úshin qylmystyq qýdalaýǵa ushyraǵan Mahambet Ábjan Ermektiń shetel asýyn halyq belsendiliginiń tómendigimen túsindiredi.
«Ermek aıaǵyna deıin kúreti. Túrmede de otyrdy, ashtyq ta jarıalady. Halyq úshin densaýlyǵynan, otbasynan aıryldy, bar kúshin saldy. Al, halyq aýzyn ashqan kúıi otyra berdi. Osyndaı halyq úshin taǵy da túrmege otyrýdyń qajeti bar ma degen suraq týady.
«Shańyraq» isi boıynsha Aron Atabekpen birge úsh jigit 10 jyl boldy túrmede otyr. «Shańyraqta» 5000 jer ýchskein zańdastyryp berdi, al, halyq Arondy bosatyp alýǵa asyqpaıdy. Kozlov Jańaózen úshin otyr, ony da jańaózendikter umytyp ketti. Maks (Boqaev – red.) pen Talǵat (Aıan – red.) eki aıdan beri qamaýda, al, Mahambet pen Isataı alańyeda bolǵan 7000 adam qaıda? Halyqqa «Oı biz qarańǵy halyqpyz!» dep otyra berý unaıtyn sıaqty.(...) Mysaldar kóp. Halyq óz batyrlaryn qorǵamaıdy. Al, batyrlar ketip jatyr. Olar turǵyndar emes, Halyq turatyn elge ketýde», - deıdi Mahambet Ábjan.
Al, saıasatker Ámirjan Qosanov E. Narymbaev emıgrasıasynyń saldary aýyr bolýy múmkin dep qaýiptenedi.
«Ol – árkimniń óz isi. Ermek - óziniń naqty prınsıpteri bar, bıliktiń bet-perdesin qoryqpaı ashyp júrgen azamat. Biraq, ol ońaı adam emes, keıbir jaǵdaıda, shynymdy aıtsam, onyń qadamdaryn túsinbeımin. Biraq, jalpy baǵyty durys: pikirin ashyq aıtady, elde ondaı da «buzyqtar» bolýy kerek. Sottaryna baryp, qoldap júrgenim de sodan.
Kıevke ketkeni – onyń óz tańdaýy. Biraq, meni tolǵandyratyn úsh nárse bar.
Ol ana jaqta bılikke tym qatty syn aıtsa, osyndaǵy otbasyna salqyny tıip ketpeı me? Múmkin, otbasyn da alyp ketkeni durys bolar ma edi. Sol kezde onyń ashyqtan-ashyq kúresýine eshnárse qolbaılaý bolmas edi ǵoı.
Ekinshi jaıt onyń jeke basynyń qaýipsizdigine qatysty: endi bizdiń bılik ony sol jaqta taýyp, elge qaıtaryp, ruqsatsyz ketkeni úshin (formaldy túrde sot sheshim bar) qatań jazalamaı ma? Qarjyǵa zárý Ýkraına bıligi munaıly Qazaqstanmen baılanysyn bir adam úshin buza qoıar ma eken?
Úshinshi jaıt – osy presedent bılikke syn aıtyp júrgen tulǵalardyń arasyna taǵy bir syna qaǵyp jatqan sekildi. Biri- qoldaıdy, ekinshisi - dattaıdy, taǵysyn taǵy degendeı. Ol da durys emes», - degen saıasatker «el ishinde bılikke Ermekten de beter qatty syn aıtyp júrgen azamattar bar» ekenin, «olar da sottalyp, qınalyp, jumyssyz» júrgenin, biraq elden ketip jatpaǵanyn eske salady.
Osylaısha, eldegi ádiletsizdikti synap, naqty saıası jumyspen aınalysqan, qarjy júıesindegi antıhalyqtyq sqemalardy aıaýsyz áshkerelegen saıasatkerdiń shetelge ketýi el arasynda túrlishe pikir týǵyzýda. Ýkraınadan saıası baspana suraımyn degen saıasatkerdiń bul qadamy bolashaqta onyń saıası bedelin arttyra túse me, joq álde halyqtan alshaqtaýyna sebep bola ma, ol jaǵy ýaqyttyń enshisinde.
Ermek Narymbaevtyń Kıevte ótkizgen baspasóz máslıhaty
Jomart Abdollauly
