Keshe túnde Túrkıada áskerıler búlik shyǵardy. Resmı bılik olardy áskerı tóńkeris jasamaq boldy dep aıyptady. Bir táýlikke jetpeı toıtarys berilgen ol tóńkeristi burynǵydaı (Túrkıada áskerılerdiń uıymdastyrýymen birneshe ret memlekettik tóńkeris bolǵan – red.) áskerdiń joǵarǵy qolbasshylyǵy emes, jekelegen bólinisteriniń basshylary ázirlegeni aıtylýda.
Qalaı bolǵanda da túrik armıasynyń ishinde is basyndaǵy prezıdent Erdoǵan saıasatyna narazy toptardyń bolǵany, bolyp qana qoımaı olardyń oraıy kelse bılikti basyp alýǵa ket ári emestigi aıqyn kórinip otyr. Túrkıadaǵy búlikti kim, qandaı maqsatpen uıymdastyrdy, ol nege tez aıaqtaldy, búlikshilerge qarsy halyqtyq qozǵalysty kim ázirledi degen sıaqty suraqtar kóp. Birshamasyna álemdik sarapshylar, saıasattanýshylar jaýap ta berip jatyr. Bizdiń aıtpaǵymyz ol emes.
Áskerdi saıası maqsattarǵa paıdalaný tájirıbesi álemdik saıasatta da, ózimiz shekpeninen shyqqan KSRO tarıhynda da bolǵan. KSRO qulaǵannan sońǵy ýaqytta da bul dástúr joıylmady. Ýkraınanyń Donbasyndaǵy soǵys, onyń Qyrymnan aıyrylýy da áskerdi saıası maqsat-múddeler úshin paıdalanýdyń jemisi. Qazaqstanda áskerı bólinisterdi, osy salanyń jekelegen qyzmetshilerin el ishindegi ahýal kúrdelengende belgili-bir toptardyń óz oponentterine qarsy qoldanýy, bılik úshin bolatyn saıası tartystarǵa paıdalanýy oryn alǵanda áskerıler halyq jaǵyna shyǵa ala ma? Syndarly sátte máseleniń aq-qarasyn ajyratatyn deńgeıde me? Oılandyratyn másele - osy.
«Áskerılerdi belgili-bir toptar óz oponentterine qarsy qoldanǵan jaǵdaıda» dep senimdi túrde aıtyp otyrǵanymyzdy durys túsiný kerek. Tutastaı qorǵanys mınıstrligi, ıakı qarýly kúshterdiń tekteri men túrleri túgeldeı qolshoshqpar bolyp ketedi deýden aýlaqpyz. Jekelegen áskerı bólinisterdi, olardyń basshylaryn yqpaldy toptar óz maqsattaryna paıdalaný múmkindigin eshkim joqqa shyǵarǵan joq. Túrli qylmystyq, jemqorlyq isterge barýdan arlanbaǵan keı basshylar álgindeı ıntrıgalarda da tartynyp qalady dep senimmen aıtý qıyn. Oǵan kóz jetkizý úshin shymkenttik kásipker Toqtar Tóleshov isi boıynsha tutqyndalǵan eki birdeı áskerı bólimniń komandırin, general, polkovnık shenindegi polısıa basshylaryn eske túsirseńiz jetkilikti.
Odan bólek áskerlerimizdiń kásibı daıarlyǵy da oılandyratyn másele. El qorǵaıdy degen áskerimiz Aqtóbede óz bólimderin ańshy myltyqtarymen qarýlanǵan on bes shaqty salafıtten qorǵaı almaǵanyn eriksiz moıyndadyq. Syn saǵatta túrli toptardyń jetegindegiler áskerılerge taǵy shaýyp, qarýlaryn qoldy etpeı me?
Jaýyngerlerimizdiń saıası saýattylyǵy men rýhanı daıyndyǵy da, aqparat quraldaryndaǵy málimetterge sensek, máz emes sıaqty. KSRO quramynan shyqqan kóp elderdiń áskerı kadrlary, ásirese basshylyq quramy, áli kúnge Reseıde bilim alady, sol eldiń áskerı akademıalarynda biliktigin jetildiredi. Elde reseıshil separatıster bas kóterse ondaı basshylardyń el tutastyǵy men konstıtýsıalyq qurylymyna qorǵan bolaryna kúmándanýǵa haqymyz bar.
Saıası, memlekettik júıesi jetilgen, qoǵamdyq, memlekettik problemalardy sheshýdiń zańdy joldaryn dástúrge aınaldyrǵan Túrkıadaǵy keshegi búlik qazaq bıligin oılandyrýy tıis. Armıamyzdy keńestik júıeni ańsaıtyn, reseıshil separatısterge ishteı qoldaý bildiretin aram pıǵyldylardan tazartýdyń, ondaılardyń qorǵanys salasynda basshylyq laýazymdar ıelenýi bylaı tursyn, áskerı ujymdarǵa enýine tosqaýyl bolarlyq tıidi joldardy qarastyrǵan artyq bolmaıdy.
Jomart Abdollauly
