Ol dástúrli ánshi, biraq estrada da aıtqan kez-kelgen áni hıtke aınalady desek qatelespeımiz. Ózine ǵana tán qońyr daýysymen talaı júrekti jaýlaǵan Klara Tólenbaevamen jaqynda áńgime-dúken qurǵan edik. Ónerde ǵana emes, otbasynda da úlgili ana, aıaýly jardan  qazirgi qyzdardyń jar tańdaýy, otbasyn qurýy tóńireginde pikirin suradyq.Sizde oqyp kórińiz…

-Ómirlik jar tańdaýda nege mán bergen edińiz?

-Ómirlik jar tańdaý degen basty másele ǵoı. Sheshem adam ómirindegi mańyzdy degen úsh nárseni basa aıtyp otyratyn. Jaqsy mamandyq tańdaý, jar tańdaý, úshinshi – turǵylyqty jerin tańdaý deıtin. Osy úsheýine basty nazar aýdarýdy mindettep aıtatyn. Sol tárbıeniń arqasy bolar, ózimdi jar tańdaýda shataspaǵan, qatelespegen adamdardyń birimin dep aıta alamyn. Allaǵa osy úshin sansyz shúkirshilik aıtamyn.

Joldasym ekeýmiz Semeıden, biraq eki aýdanynanbyz. Ekeýmiz konservatorıada oqyp júrgende tanystyq. Óner adamdarynyń birin-biri túsinýi, bir kózqarasta bolýy mańyzdy. Sondyqtan óner adamynyń jary da ónerden bolǵany durys dep oılaımyn. Odan keıin, óner adamynyń atynan sóz kóp eredi, kóp adamnyń nazary bolǵasyn, ártúrli áńgime bolýy da múmkin. Sonyń bárin durys qabyldaı biletin, ony zańdy dep túsine biletin adamnyń kezdeskeni jaqsy. Al endi basqa saladan bolsa, túsinispeýshilikter, qıyndyqtar bolýy múmkin. Sebebi bizdiń ýaqytymyzda rejım joq. Keıde, tipti, tańǵa deıin sozylatyn konserttar bolady. Daıyndyqtar da ýaqytqa qaramaıdy. Jumysyńnyń osyndaıyn bilip, ony túsinip, jan-júregimen qarasyp otyratyn adam kezdeskeni úshin táýbe deımiz. Jar tańdaýda qatelespedim dep aıta alamyn.

Al, tańdaýda nege mán berdińiz degenge keler bolsam… Qazir ýnıversıtette ózim sabaq beretin jastarmen sóılesemin. Sonda baıqaǵanym olardyń oıy materıaldyq jaǵdaıǵa aýyp ketken. Úıi bolýy kerek, mashınasy, aqshasy bolsyn degen sharttary bar. Mine, osy nárse de kóp jastardyń shatasýyna sebep pe dep oılaımyn. Men de jas boldym, qazir de qartaıyp turǵanym shamaly (kúlip). Biraq men sol etaptan ótkende ondaı materıaldyq dúnıege mán bermeppin. Óner adamy bolǵasyn sahnaǵa shyǵýyma qarsylyq kórsetpeıtin, ánshiligimdi túsinetin jan izdedim. Basynda aýyldas bolyp aralasyp júrdik. Keıin dostyǵymyz mahabbatqa ulasty deýge bolady. Minezimiz úılesim tapty, ol kisiniń minezi jaıdary, adam retinde meıirimdi, júregi jyly azamat. Qaı jaǵynan kelgen de ózime jaqyn adam bolyp kórindi.

—Neshe jasyńyzda turmys qurdyńyz?

-26 jasymda. Oqýymdy bitirip, asperantýrany támamdap baryp turmysqa shyqtym.

—Qyzdardyń qaı jasta otbasyn qurǵany durys dep esepteısiz?

-Meniń oıymsha, 23 jastan keıin otbasyn qurǵan kesh emes sıaqty. Keıbireýler mektep bitirgen soń qyz balasynyń mindeti – turmys qurý, ana bolý dep aıtyp jatady. Biraq osy máselege kelgende onsha kelise bermeımin. Mektep bitirgende bar bolǵany 17 jasta bolady, jıyrma jasta áli ýnııversıtette oqyp júredi. Stýdent kezinde otbasyn qurǵandardyń oqýy shala bolady, otbasy da tolyq bolmaıdy. Kishkentaıy dúnıege kelgen soń onyń da jaǵdaıyn oılaýǵa týra keledi. Osynyń bárine áıel azamattar qınalyp qalady dep oılaımyn. Sol sebepti men mektepten keıin, tórt jyldyq ýnıversıtetin bitirip, qolyna dıplomyn alyp baryp turmys qurǵanyn qalaımyn. Óıtkeni olar maman bolǵannnan keıin tolyqqandy, saýatty maman bolýy kerek. Árıne, jeke pirim ǵoı.

—Eki tárbıe kórgen adamdardyń bir-birine úırenisýi qıyn bolady deıdi. Birigip ketýi úshin keminde on jyl kerek dep jatady. Negizinde otbasy beriktigi myǵym bolýy úshin ne qajet?

-Bul endi eki jaqty prosess qoı. Ózińiz aıtqandaı, eki adam eki túrli tárbıe kóredi. Negizi bul bir-birimen sóz baılasyp júrip júrgen kezde anyqtalatyn nárse ǵoı. Óıtkeni eki-úsh jyl birge júrgen adamnyń minezi, oıy, ortada ózin ustaýy baıqala bastaıdy. Adam retinde ımany qandaı ekenin ańǵarasyń. Sol ýaqytta eger kóńilińe jaqyn bolsa, onymen ári qaraı sóılesýge bolady. Kerisinshe, kóńilińnen shyqpaıtyn jaǵdaılar da bolady. Mysaly, ol ortada tym maqtanshaq bolýy múmkin. Ýáde berip, ony oryndamaýy da múmkin. Olardy kóre tura sen oǵan qalaı turmysqa shyǵasyń? Sonyń bárin anyqtap, kóz jetkizgen jón sıaqty.

—Jańa sózińizde aıtyp qaldyńyz, keminde úsh jyl júrý kerek dep, endi bul sizdiń esebińiz boıynsha. Keıbiri bir-eki aı tanysyp, otbasyn quryp jatady. Jalpy qyz ben jigittiń arasyndaǵy baılanys qandaı bolýy kerek?

-Ol endi árkimniń ózine baılanysty ǵoı. 3 jyl júrý, 5 jyl júrý shart emes qoı. Men ózim basymnan ótken oqıǵaǵa súıenip aıtyp otyrmyn. Jarymmen bes jyl tanystyqtan keıin bas qostyq. Sol ýaqyt aralyǵynda meniń oıymdaǵy adam osy ekenine kózim jetti. Biz endi aıta beremiz ǵoı. Bári Alla qandaı adamǵa buıyrtatynyna baılanysty. Talapty qoıa bergenmen de, Alla sátin salmasa, ol bolmaıdy. Qazaqı turǵyda aıtqanda, mańdaıǵa ne jazdy, sony kóresiń ǵoı. Al qalǵany tek sebepshi bolatyn sózder dep oılaımyn.

—Jalpy, qazaq qyzynyń ıdealy qandaı bolýy kerek?

-Meniń oıymsha, qazaq qyzyna kóp jaǵdaıda salmaqtylyq kerek dep oılaımyn. Jáne oǵan aqyly serik bolý kerek. Aqylyna kórki saı dep qazaq aıtyp ketken ǵoı. Naǵyz sóz – osy. Ózi qandaı ádemi bolsa, minezi soǵan saı bolsyn. «Jaqsy minezdi kisige bir kisilik oryn bar» degendi de qazaq aıtqan.

Adam ortaǵa mineziniń úılesimdiligimen sıyp ketedi. Sondyqtan meniń basty ustanatanym – minezi jaqsy bolsa eken. Ózim de qyz ósirip otyrǵan anamyn. Olarǵa da talapty kóp qoıamyn. Olardyń kóp sóılemeýin, ersi kúlmeýin eskertip otyramyn. Maǵan kóp kúle beretin qyzdar, shyny kerek, unamaıdy. Baıaǵda sheshelerimizden «Osy qyz kúle beredi eken, nege kúledi? Jaqsy nárse emes ol» degendi kóp estip óskennen keıin shyǵar, osy talapty joǵary qoıamyn. Ár nárseniń de orny bar.

-Eki qyzyńyz bar. Olarǵa qanshalyqty kóńil bólip júrsiz?

-Qyzdarym ósip qaldy. Biri 7-synypta, ekinshisi 3-synypta oqyp jatyr. Jasóspirim shaqtary ǵoı. Olarǵa basa nazar aýdarý kerek bul kezeńde. Tárbıelerimen ózim aınalysamyn. Ýaqytymdy kóbirek bólemin. Jasóspirim shaq qıyn kezeń ǵoı, ne úlken emes, ne bala emes. Úlken bolǵysy kelip aıtpaıtyn áńgimelerdi aıtyp qoıatyn, keıde bala bolyp erkelegisi keletin kezderi bolady. Sol kezde olaı jasama, bulaı bolý kerek, sen ósip qaldyń ǵoı, saǵan bulaı jaraspaıdy dep jaımen túsindirý kerek. Nemese mynadaı sózderdi aıtýǵa bolmaıdy dep, aıtatyn jerde aıtyp, tıatyn jerde tyıý kerek. Qyzdarym shúkir, aqyldary bar. Jasóspirim shaqtarymyz dep, maǵan qıynshylyq týdyryp jatqan joq. Ári qaraı da solaı bolady dep senemin.

—Buryn balany atadan qalǵan tálim boıynsha tárbıelese, qazir túrli kitaptar arqyly ósirip júr. Sizdiń metodıkańyz qandaı?

-Negizi qazaq bárin aıtyp, jazyp ketken. «Ata-ananyń qyzyn al» degen sóz bar, ıaǵnı, tekti jerdiń tálimin kórgen qyzdy aıtady. Buryn biz ol materıaldyq jaǵdaı shyǵar dep oılaıtynbyz. Al tegi degenimiz múlde basqa dúnıe eken. Ol – teginen ıman daryǵan, tárbıe kórgen degen sóz. Sol sıaqty, men qazaqı tárbıemen sýsyndatqandy jón kóremin.

—Raqmet, Klara hanym. Otbasyńyz berekeli, ónerińiz óristi bolsyn!

   Materıal Ikerim.kz saıtynan alyndy