Búgin memleket basshysy Nursultan Nazarbaev memlekettik bıliktiń tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý máselelerine baılanysty Aqordada keleli keńes ótkizip naqty baǵyt-baǵdardy aıqyndady dep habarlaıdy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.

Nursultan Nazarbaev otyrysta memlekettik bıliktiń tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý máselesi respýblıka damýynyń júıeli jáne zańdy kezeńi bolyp tabylatynyn atap ótti.

– Men usynǵan bes ınstıtýsıonaldyq reformanyń birin iske asyrý Úkimetke ekonomıka salasynda qosymsha atqarýshylyq ókilettikter berýdi kózdeıdi. Bul oraıda qorǵanys qabiletiniń, syrtqy saıasattyń, memlekettik basqarýdyń, Konstıtýsıany qorǵaýdyń jáne memlekettik bılik tarmaqtary arasynda tıimdi jumysty qamtamasyz etýdiń negizgi máseleleri Prezıdenttiń quzyrynda qala beredi, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Memleket basshysy áýel bastan Qazaqstan Prezıdentiniń erekshe quzyryna jatqyzylǵan ókilettikter sanynyń azaıatynyna nazar aýdardy.

– Mysaly, baǵdarlamalardy bekitý, Úkimettegi kadrlyq ózgerister máseleleri, jańa basqarý organdaryn qurý Úkimet pen Parlamenttiń quzyryna berilýi múmkin, – dep atap ótti Nursultan Nazarbaev.

Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti memlekettik basqarý júıesinde Parlamenttiń rólin pármendi túrde kúsheıtý qajettigin atap ótti.

– Bizdiń jaǵdaıda Úkimet jeńiske jetken partıadan nemese fraksıadan jasaqtalady. Osylaısha, kóptegen máseleler boıynsha Parlamenttiń Úkimetke qatysty róli qaıta qaralýǵa tıis, – dedi Memleket basshysy.

Buǵan qosa, Nursultan Nazarbaev júrgizilip otyrǵan reformalar men olardyń sátti iske asyrylýyna memlekettik organdardyń jaýapkershiligi máselesine arnaıy toqtaldy.

Jumys tobynyń jetekshisi Elbasyǵa memlekettik bılik tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý jóninde ázirlengen usynystar týraly baıandady.

– Alǵa qoıylǵan mindetke sáıkes úsh baǵyt boıynsha usynystar ázirlendi.

Birinshi. Konstıtýsıaǵa ózgerister engizýdi qajet etpeıtin, Memleket basshysynyń zańmen belgilengen ókilettikterin qaıta bólý jónindegi usynystar. Buǵan qatysty memlekettik organdardyń usynystary júıelendi. Jalpy, usynystar áleýmettik-ekonomıkalyq sala máseleleri retteletin ókilettikterge qatysty. Olar –  ekonomıkany, qarjyny, memlekettik múlikti basqarý máseleleri, ákimshilik-aýmaqtyq qurylymnyń jekelegen máselelerin sheshýge baılanysty ókilettikter. 

Ekinshi. Joǵarǵy Sot pen Bas prokýratýra sot jáne quqyq qorǵaý júıesiniń qyzmetin odan ári jetildirý jóninde usynystar berdi. Olar da Konstıtýsıaǵa ózgerister engizýdi qajet etpeıdi. Bul sot baqylaýyn kúsheıtýge, prokýrorlardyń azamattyq jáne ákimshilik proseske qatysýyn odan ári shekteýge qatysty usynystar. Barlyǵy sot-quqyqtyq sala boıynsha konstıtýsıalyq ózgeristerdi qajet etpeıtin 13 usynys jasaldy.

Úshinshi. Jumys toby Konstıtýsıa normalaryn túzetýdi kózdeıtin 40-qa jýyq usynysty jeke qarady. Bul máselede depýtattyq korpýs, ǵylymı-sarapshylyq qaýym belsendilik tanytty. Engizilgen usynystar Parlament pen onyń palatalarynyń ókilettikterin keńeıtýdi kózdeıdi, sonyń ishinde olar Úkimet quramyn jasaqtaýǵa da qatysty. Sonymen qatar Úkimettiń Parlament pen onyń palatalary aldyndaǵy eseptiligin kúsheıtý usynyldy.

Buǵan qosa, Úkimettiń derbestigi men jaýapkershiligin kúsheıtý jóninde usynystar kelip tústi. Sot-quqyq salasyn jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan usynystardyń da bir bóligi Konstıtýsıany ózgertý máselesimen baılanysty. Atap aıtqanda, ol Joǵarǵy Sottyń mártebesi men fýnksıalaryn naqtylaý múmkindigine jáne sýdıalarǵa qoıylatyn talaptardy anyqtaýǵa qatysty. Prokýratýra organdarynyń mártebesi men ókilettigin anyqtaıtyn normalarǵa túzetý engizý usynyldy. Konstıtýsıalyq baqylaý tetigin jetildirý týraly usynystar engizildi.

Osylaısha, Sizdiń qaraýyńyzǵa Konstıtýsıany ózgertpeı, zańnamamen  belgilengen ókilettikterdi qaıta bólýdi kózdeıtin bazalyq ustanymdar engizilip otyr.

Sondaı-aq, Konstıtýsıa normalaryna birinshi kezekte Parlamenttiń ókilettigin keńeıtýge, sonymen birge Úkimettiń derbestigi men jaýapkershiligin kúsheıtýge baǵyttalǵan ózgerister engizý múmkindigi jóninde ustanymdar ázirlenip, Sizdiń qaraýyńyzǵa usynylyp otyr, – dedi Á.Jaqsybekov.

Jumys tobynyń múshesi Z.Fedotova usynylǵan túzetýlerdiń syndarly sıpatyna toqtaldy.

– Biz negizinen Úkimet ıelenýge tıisti uıymdastyrý-atqarý fýnksıalaryn berip jatyrmyz. Bul – Úkimettiń de jaýapkershiligi. Parlamenttiń jumysyna qatysty alsaq, biz Májilistiń kóp jaǵdaıda kelisim berý jónindegi ókilettikke ıe ekenin kórip otyrmyz, – dedi Memlekettik basqarý akademıasynyń profesory.

Sonymen qatar, jumys tobynyń múshesi M.Beketaev Prezıdenttiń ókilettigi bekitilgen normalardy anyqtaý jónindegi Úkimet júrgizgen taldaýdy jarıalady.

– 11 konstıtýsıalyq zańǵa, 20 kodeks pen 298 zańǵa taldaý jasaldy. 11 kodeks pen 80 zańda Prezıdenttiń ókilettigin belgileıtin normalar qarastyrylǵan. Úkimet jumys tobymen birlesip, Memleket basshysynyń ókilettigin qaıta bólý jóninde 32 usynys ázirledi. Bul usynystar Konstıtýsıaǵa ózgerister engizbeı-aq, basqa zańdarǵa ózgerister engizýdi kózdeıdi, – dedi Ádilet mınıstri.

Sondaı-aq, «Qazaqstannyń zańgerler odaǵy» respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy júrgizilgen taldaýdyń negizinde barlyq fılıaldarda talqylaýlar ótip jatqanyn aıtty.

– Zańgerler qaýymy júrgizilip jatqan reformanyń ózektiligi men der kezinde jasalyp jatqanyn aıtyp, oǵan qoldaý bildirýde, – dedi R.Muqashev.

Sonymen birge otyrysta jumys tobynyń basqa da músheleri sóz sóıledi.