Arheologıa degende kóz aldymyzǵa murty salbyrap, jer qazyp júrgen er kisiler elesteıdi. Jer qazý – arheolog-ǵalymdardyń basty jumysy. Jumystyń nátıjesi sol qazylǵan dúnıede jatyr. Jer astynan tabylǵan dúnıeler álemdi dúr silkindirýi múmkin. Endi, nazarlaryńyzǵa shetel arheologtarynyń eń jan túrshigerlik, ári jumbaq tabystaryn usynbaqpyz.

Kóbine arheologtar adamdardyń súıegin taýyp jatady. Ol súıekter baǵzy zamandardaǵy qupıalardyń ashylýyna septigin tıgizedi. Sondaı tabystardyń biri – Mysyrdaǵy Tepl el-Daba saraıynyń mańyndaǵy tabylǵan adam súıegi. bir qyzyǵy, súıekterdiń bárinde oń qol bolǵan joq. Keıinnen sol oń qoldardyń basqa jerge kómilgeni anyqtaldy. Ǵalymdardyń anyqtaýynsha, súıekter áskerı adamdarǵa tıesili. Al, qoldaryn marapat alý maqsatynda kesip alǵan eken.

Arheologtardyń kelesi bir jantúrshigerlik tabysy – Lbúláláko janartaýynyń mańynan tabylǵan muzdatylǵan balalar denesi. Qudaıǵa qulshylyq jasaý maqsatynda balalardy taýdyń shyńyna ata-analarynyń ózderi jibergen kórinedi. Balalardyń shashtarynan alynǵan taldaý nátıjesinde qudaıǵa qulshylyq jasaý rásimi bir jylǵa sozylǵany anyqtaldy. Aıta keteıik, muzdatylǵan balalardyń shashtary men teri qabyqtary óte jaqsy saqtalǵan.   

Shotlandıa mańynan 3000 jyl buryn kómilgen er adamdyr men áıelderdiń súıegi tabyldy. Ǵalymdar ár súıektiń ár túrli beınede ekendigin aıtyp, tańdanystaryn jetkizdi. 6 túrli adamǵa tıesili súıekter mýmıaǵa aınaldyrý prosesinen ótkendigi anyqtaldy, sol úshin olardy muqıat qadaǵalaǵan eken. Al, onyń sebebi ázirge belgisiz.

Ulybrıtanıadan 54 teńiz jaýyngerleriniń kómilgen jeri tabyldy. Máıitti qazǵanda barlyq súıekter bassyz bolyp shyqty, deneleri ár jerge shashylǵan. Taldaý nátıjesi naqty dáleldenbegen bolsa da, arheologtar ólim jazasy kesilgen jaýyngerler ekenin boljady. Al denelerin ár jerge jerleý basqa jaýyngerlerge úlgi bolsyn degen maqsatta iske asyrylǵan.

Derekkóz: newsbuzz