Sońǵy 20 jylda orys tiliniń álemdegi mártebesi túsip keledi dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi Financial Times gazetine silteme jasap. Burynǵy keńestik respýblıkalar óz lıngvısıkalyq táýelsizdigin nyǵaıtýǵa talpynýda.

Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın Ýkraına men Sırıaǵa áskerin kirgizý arqyly derjavanyń bedelin álemdik arenada kúsheıtý áreketine qaramastan, bul Máskeýdiń yqpaly álsirep jatqanyn bildiredi.

BUU-nyń júrgizgen saýalnamasyna sáıkes, bul proses Qazaqstanda jyldam júrýde. Máselen, 2016 jyly qazaqstandyqtardyń 20,7% úıinde orys tilinde sóılese, 1994 jyly onyń paıyzdyq kórsetkishi 33,7% boldy. Onyń ústine Qazaqstan prezıdenti Nursultan Nazarbaev latyn álipbıine kóshý máselesin qozǵady.

Estonıa men Latvıada 1994 jyldan beri orys tilin negizgi til dep esepteıtinderdiń sany 10% kemigen. Mundaı ózgeris Ýkraınada da seziledi.Ázirbaıjan, Lıtva, Túrkmenstan men Ózbekstanda da orys tildilerdiń sany kúrt tómendegen.

«Bul elder keńestik rejımniń quldyǵynda kóp jyldar boıy zardap shekti. Endi olar quldyq týraly eske salatyn barlyǵynan arylýdy oılaıdy. Onyń ishinde til de bar» dedi Krıs Ýıfer Macro-Advisory kompanıasynyń seriktesi Financial Times-qa bergen suhbatynda.

Ýıferdiń sózinshe, KSRO-nyń quramynda bolǵan elder birtendep Reseıdiń mádenı jáne eń aldymen saıası yqpalynan arylyp keledi.

2008 jyly Reseımen soǵysta Grýzıada orys tildilerdiń sany 1,1% kemigen. Eldiń burynǵy prezıdenti Mıhaıl Saakashvılı mekteptegi ekinshi til retinde oqylatyn orys tili pánin aǵylshynǵa aýystyrýǵa tapsyrma berdi.

Tek Belorýssıa ǵana ózge elderden erekshelenip keledi. 1994 jyly halyqtyń jartysynan kóbi orys tilin ana tilim dep eseptese, 2016 jyly belorýsstyqtardyń 71% negizgi til retinde orys tilin tańdaǵan. Oǵan Aleksandr Lýkashenkonyń bılikke kelgennen keıin referendým ótkizip, orys tilin ekinshi memlekettik til mártebesin bergeni zor yqpal etti.