Ol týraly el arasynda ańyz kóp. Bireýler onyń emshiligine kúdikpen qarasa, endi bireýler áli kúnge deıin senedi. Ol 80-shi jyldardyń aıaǵynda Sary áýlıe atandy. Sosyn stadıonda kóp halyqty jınap alyp, em júrgize bastady, dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi Caravan.kz medıa-portalyna silteme jasap.
Búginde elge Sary áýlıe atymen tanymal, 54 jastaǵy Marat Esenbaev suhbat bergen edi.
- Ótkende telefon arqyly sóıleskende, «mısıamdy atqaryp júrmin» dedińiz. Ol qandaı mısıa?
- Men adamdarǵa kóbinese rýhanı kómektesemin. Islamı daǵýat beremin. Ekinshiden, adamnyń kúndelikti turmys-tirshiliginde bolatyn sheshilmegen máseleleri bolady, úlken jan azaby bolady. Dáriger, psıholog retinde de jan azabyna qarsy em jasaımyn. Tán azabymen aýyratyn da adamdar bolady. Adamnyń tabıǵaty úsh deneden turady ǵoı. Birinshi dene kózge kórinedi. Ony tán deıdi. Ekinshi dene kózge kórinbeıtin nurdan turady. Onyń aty jan. Ol adamnyń keýdesinde bolady. Al úshinshi deneniń aty – rýh. Adam balasy qaıtys bolǵanda, birinshi dene – tándi jer-ananyń qushaǵyna tapsyryp, qabirstanda jerleımiz. Al qalǵan eki denesi – jany men rýhy. Olar qosylǵanda, árýaq dep atalady. Rýh ǵalamǵa barady. Ony shartty túrde haqı dúnıe deımiz. Adamnyń osy úsh tabıǵatyna da em jasaımyn. Tánine dárigerlik em, janyna psıholog-ǵalym retinde jasaıtyn em, rýhyna quranmen ushtasatyn em.
- Mısıańyz sol ǵoı?
- Iá, meniń mısıam – adamnyń tánine de, janyna da, rýhyna da em jasaý.
- Dárigermin dedińiz. Sonda siz medısına mamandyǵyn oqyǵansyz ba?
- Iá, árıne, dárigerlikti Máskeýde oqydym. Mende eki birdeı halyqaralyq dárejedegi ýnıversıtettiń dıplomdary bar. Sondyqtan bul mamandyqty kásibı deńgeıde meńgergenmin. Germanıanyń Gannover qalasyndaǵy medısına akademıasynda Eýropanyń eń úzdik dárigerlerine de leksıa oqyp, dáris beremin.
- Halyq emshileri ortalyǵyna tirkelgensiz be? Álde derbes jumys isteısiz be?
- Halyq emshileri ortalyǵyna tirkelgenmin. Sonda ustazdyq etemin. Ol jerde esimi álemge tanymal akademık Zıadan Qojalymov degen kisi bar. Sol kisiniń qaýymdastyǵynda emshilerge sabaq bergenmin.
- Qandaı aýrýlardy emdeısiz? Qandaı jolmen emdeısiz?
- Bizdiń dinimizde bul sýnna jolymen dep atalady. Arnaıy quran duǵalary arqyly emdeımin. Kúrdeli aýrýlardy, onkologıalyq aýrýlar, maskúnemderdi, adamnyń otbasynda bolatyn urys-keris, tóbeles, ajyrasý, osy sıaqtylardan emdeımin. Qazir adamdar rýhanı sharshaǵan. Aqshanyń joqtyǵyna, nesıesiniń kóptigine baılanysty kúızeliske túsedi. Sondaılarǵa qarsy óte úlken em kerek. Maǵan Alla-taǵaladan berilgen daryn jan-jaqty, san qıly.
- Jaraıdy, jan jarasyn rýhanı jolmen emdeýge bolady delik. Al endi jańa ózińiz aıtqan qaterli isik sıaqty kúrdeli aýrýlardy, tándegi aýrýlardy duǵamen jazýǵa bola ma?
- Árıne, bolady. Paıhambar Muhammed sallallahý áleıhı ýássálamnyń ózi de talaı adamdardy emdegen. Sol týraly «Sahı hal Býharı», «Sahı hal mýslım» kitaptarynda paıǵambardyń kóz tıgenge, dýaǵa qarsy, jyndarǵa qarsy, adamnyń tánindegi aýrýlarǵa qarsy, bas aýrýlaryna, ishek aýrýlaryna qarsy bizdiń dinimizde óte kóp duǵalar da bar. Sondaı-aq, qoldanatyn shópter de bar. Óz basym Quranmen birge shópti de qoldanamyn. Arnaıy tásilderi bar. Onyń endi syryn ashýǵa bolmaıdy. Biraq men jasaǵan emniń nátıjesi halyq arasynda ańyz bolyp júr ǵoı. Óte kúrdeli aýrýlar emdelip jatyr.
- Bir tok-shoýda jeke emdeý seansy úshin kemi 4 myń dollar alamyn dedińiz. Áli de solaı ma?
- Solaı. Biraq adamdardyń jaǵdaıyna da qaraımyn. Men ózim óte kúrdeli aýrýlardy, mysaly shet elderde emi jarty mıllıon dollarǵa deıin baratyn dertti jazyp shyǵaramyn.
- Aldyńyzǵa kelgen adamnyń bárin 100 paıyz emdep jibere alasyz ba?
- Árıne, mindetti túrde. Tek qana Alla emdeýge ruhsat etken aýrýlar bolady. Eger Allanyń qalaýy bolmasa, emdelmeıdi. Bul dúnıede eki medısına bar. Birinshisi – ǵylymı medısına, ekinshisi – halyq emi. Ekinshisi oqshaý, tylsym dúnıeniń yqpaly. Onyń nátıjesi – Allanyń qalaýy. Jer betindegi eń kúshti degen dáriger, profesorlardyń bári jınalyp bir adamnyń jazylyp ketýine kepildik beretin bolsa, biraq Alla ony qalamasa, em iske aspaıdy. Al endi ekinshi emge kelsek, eger de jer betindegi emshiler, men qosylaıyn, Vanga, Kashpırovskıı, ekstrasensorıka salasynyń barlyq juldyzdary kepildik berse de, Alla ony qalamasa, bul em de iske aspaıdy. Sondyqtan eń tazasy – Allaǵa duǵa qylyp emdeý. Buny ıslam dininde sýnna dep ataıdy.
- Al múldem jaǵdaıy joq adam aldyńyzǵa aýyryp kep tursa, emdeısiz be?
- Iá, sondaı qaıyrymdylyq jasap turamyn. Anda-sanda, qolym bosaǵan ýaqytta.
- Áli de burynǵydaı kóp adamdy birden emdeı beresiz be? Buryn da stadıonǵa jınap emdeýshi edińiz ǵoı.
- Olaı de, jeke de emdeımin.
- Olaı adamǵa em darı ma?
- Árıne. Sol kezde adamnyń tánine de, janyna da, rýhyna da em darıdy. Bul ǵalamatqa zerttegen adamdar tań qalǵan. Al oǵan kúdikpen qaraý saýatsyzdyqtan bolady.Adamnyń kóbi buny bilmeıdi. Mıynyń jalqaýlyǵynyń nátıjesinde «munyń bári de ótirik» dep, qolyn bir silteı salady.
- Sizdiń tórt áıeleńiz bar ǵoı?
- Iá, tórt áıelim bar.
- Olar bir-birimen tatý tura ma?
- Árıne.
- Kishi áıelińiz – Gúlıarmen byltyr úılenip pe edińiz?
- Eki jyl boldy.
- Osy áıelińiz bosanǵanda, qyzyńyzdyń atyn Sýltana dep úı qyzmetshisi qoıdy dedińiz. Sonda úı qyzmetshisin ustaısyz ba?
- Iá. Mende úsh úı qyzmetshisi bar. Sonyń biri – oraldyq Gúlbaıram. Sol kisi kindik sheshe boldy. Óıtkeni onyń januıama sińirgen eńbegi úlken. Sondyqtan týysymdaı bolyp ketken. Olar úı qyzmetshisi dep shartty túrde ǵana atalady. Biraq olar óz januıamnyń adamdary sıaqty.
- Kishi áıelińiz tym jas. Sizden 34 jas kishi eken. Úılengen kezde onyń ata-anasy qalaı qarady?
- Ata-anasynyń qýanyshynda shek joq. Óıtkeni bizdiń toıymyzǵa da, barlyq qýanyshymyzǵa da keldi.
- Tórt áıelden qansha balańyz bar?
- 23 balam bar. 11 ul, 11 qyz edi. Endi 12-shi qyzym bar. Olar ár qalada turady.
- Osydan birneshe jyl buryn úlken qyzyńyzben arada jaısyz jaǵdaı bolyp edi. Shymkenttegi úı úshin sottasqanyńyzdy aıtamyn. Qazir onymen ara qatynasyńyz qalaı?
- Qazir aralaspaımyz. Allanyń aldynda odan teris aınaldym. Sondyqtan aralaspaımyz. Eki úlken qyzymdy balam dep sanamaımyn. Olar jańa aıtqan 23 balanyń ishine kirmeıdi. Olarǵa eshqandaı qarǵysym da joq. Tek tanymaıtyn adam sıaqty júre beremin. Eshqandaı uryssyz, beıbitshilikpen jan-jaqqa kettik.
- Al úı máselesi ne boldy?
- Ol is jabyldy. Olarǵa da qajet emes. Men de bergen joqpyn. Tynyshtyqpen jabyldy.
- Siz taza Islam jolyn ustanasyz ba?
- Keı adamdar bilmeı, meni tarıhatshylarǵa da, sopylarǵa da jatqyzady. Biraq men resmı túrde Imam Aǵzam Ábý Hanıfa an Nuǵman ıbn Sábıttiń mazhabyn ustanamyn. Sálafqa da jatpaımyn.
- Birde siz sálaftyqtan adamdardy qaıtardym dep edińiz...
- Qazir Islamnyń taza din ekenin túsinietin jastar barshylyq. Biraq keı adamdar sálaftardyń arasyna kirip ketip jatyr. Al meniń daǵýattarym arqyly óte kóp adam raıynan qaıtyp, taza Islam jolyna, ıaǵnı Hanafı mazhabyna qaıtadan oralyp jatyr. Qazaqstan boıynsha shamamen 300-den astam otbasy raıynan qaıtty. Olardyń sondaı shaıtannyń sektasyna kirýine sál qalǵan eken. Biraq meniń daǵýatymdy der kezinde estip, raıynan qaıtyp, áke-shesheleri men bala-shaǵalary tabysyp, durys jolǵa túsýge bel baılady.
- Qazaqstan musylmandarynyń óz kıim úlgisi bolady dep jatyr. Áıelder qara jamylmasyn, erler uzyn saqal ósirip, qysqa balaq shalbar kımesin deıdi. Osyǵan siz qalaı qaraısyz?
- Bul – úkimet tarapynan jasalyp jatqan durys qadam. Óıtkeni tosqaýyl qoımasa, bolmaıdy. Al adam balasy jaman nársege úıir. Paıǵambar Muhammed sallallahý aleıhı ýássálam hadıs jetkizgen ýaqytta «arab bolyp ketińder» degen joq. Qazaqtarǵa arab bolý kerek emes. Musylman bolýymyz kerek. Jalpy, bizdiń ulttyq kıimderimiz halal ǵoı. Mysaly, beti ǵana ashyq kımeshek bar. Ulttyq sıpatty joımaı-aq musylmandyqty ustanýǵa bolady ǵoı. Óz basym bul sharany qoldaımyn.
- Jalpy, siz qalaı Sary áýlıe atandyńyz.
- Atyraýda jerlengen naǵashy atam boldy. Esimi – Sarymolda. Ol kisi áýlıe bolyp, óte kóp adamdy musylman qylǵan. Allanyń keremetimen adamdardy emdegen. Meni sol kisiniń qurmetine Sary áýlıe dep ataǵan. Búl – 80-shi jyldardyń aıaǵynda halyqtyń qoıǵan aty.
- Áýlıelik degen Islamǵa qaıshy emes pe? Iaǵnı Allaǵa serik qosý emes pe?
- Joq. Serik qosý bólek nárse. Men kóp adamdy bul áreketten de toqtattym. Meniń ýaǵyzdarym arqyly kóptegen meshitter musylmanǵa toldy.
- Qymbat kólikpen júresiz. Jeke júrgizýshińiz, jańa aıtylǵandaı, úı qyzmetshilerińiz bar. Siz ózińizdi baı adam sanaısyz ba?
- Iá, men dáýletti adamǵa jatamyn. Óte kóp jetimderdi jarylqaımyn. Jaǵdaı joq adamdarǵa qaıyrymdylyq jasaımyn. Óte kóp meshitterge demeýshilik kórsetemin. Bunyń bárin Allanyń rızashylyǵy úshin isteımin.
