Ol úıge nege bara beretinimizdi ózimiz túsinbeımiz. Áıteýir ańsarymyz aýyp turatyn. Atanyń qasynan aınalshyqtap shyqpaımyz. Bizdi sol shańyraqqa tartyp turatyn kózge kórinbes «magnıt» – onyń ádemi áńgimesi, apanyń tátti taǵamy men keshqurym oınaıtyn fýtbol edi. Bizdi qyzyqtyrǵany osylar ǵana... Oıyn balasyna budan artyq qandaı rahat kerek deseńshi?!

Onyń ustazǵa tán ustamdylyǵyna áli kúnge deıin tańǵalamyn. Sol ustazymnyń esimi Áshim edi. Ákemnen 5-6 jas úlken bolǵan soń Áshim ata deıtinmin. Óziniń ul-qyzdary da solaı ataıtyn. Jaqyn týysqan bolǵandyqtan, atanyń januıasyn jat kórmeıtinbiz.

Domalaqsha kelgen júzinen únemi jylýlyq sezilip turady. Meni ózine jaqyn tartyp, balam deıtin. Balasha fýtbol oınap, kúresetin.

Oıyn men tamaqqa toıǵan soń súre, duǵa jattaýǵa kirisemiz. Ol Allanyń sózin saýatty oqýdy úıretti. Jattaǵan súremizdi kelesi dáriste jarysa aıtyp beremiz. Balasha rıza bolyp, qolymyzǵa túrli syılyqtar men kámpıt ustatady. Súreni taqyldap aıtyp bergenge ol máz, kámpıt jep, syılyq alǵanǵa biz máz... Saýap jınaǵan ol da utty, biz de oljaly boldyq. Dombyrasyn alyp, kúı shertkende, qazaqsha bylaı tursyn úndi ánderin sánine keltire oryndaǵanda shat-shadyman kúıge enemiz. Onyń oryndy ázilderi men ádemi ánderi bizdi ózine erekshe baýrap alatyn. Osydan keıin ol úıden shyǵyp kór...         

Qazir oılansam, bul shákirt tárbıeleýge qatysty myqty metodıka eken. Bozbalanyń boıyna ımandylyq dánin sebýde taptyrmaıtyn tásil. Áshim ata áýeli ádepti úıretti, adamgershilikke tárbıeledi. Ár iste ózi úlgi kórsetetin.

Oıynnyń qyzyǵyna batyp, dop kózge kórinbeı qalǵanǵa deıin shańǵytyp fýtbol oınaıtyn bizge: «Kún batpaı turyp, tezdetip úılerińe qaıtyńdar. Kún batarda laǵyneti shaıtan kóshe kezedi», – deıtin. Qumanyn qolyna alyp, dárethana jaqqa aıańdaǵan Áshim atany kórgen biz aqsham taıaǵanyn túsinip, sózge kelmeı úı-úıimizge taraımyz... Qazir kesh bolsa balany úıge kirgizýge asyǵamyz. Óıtkeni, bul ádet balalyq shaqta qalyptasty...  

Bir kúni kórshiniń qabaǵan ıti aıaǵymdy tistep, úıden shyǵa almaı qaldym. Shákirtterinen únemi habar alyp, túgendep, jaǵdaıyna úńilip júretin ustaz óz balasynan, ıaǵnı synyptasym Ibrahımnen: «Baýyryń Aǵabektiń jaǵdaıynan habaryń bar ma?» – depti. Ol birden: «Joq», – dese kerek. «Naýqastanǵan musylmannyń jaǵdaıyn surap, ony zıarat etý – úlken saýap. Shuǵyl dosyńnyń úıine júgir...», – dep buıyrypty. Úıge anasy men ápkesin ertip kelgende atanyń osy áńgimesin aıtyp berdi. Qınalǵan kezde saýlyǵyńdy surap kelgen adamnyń jyly sóziniń ózi úlken demeý ǵoı. Osy bir sát áli esimde...

Ol aýyldyń bıresmı moldasy edi. Aýyldaǵy aǵaıyndar oǵan qudaıy as pen toı-tomalaqta tórin usynyp, qurmet kórsetetin. Jasy úlkender jaǵy ózinen kishi bolsa da Ásheke dep syılaıtyn. Qazir oılasam, aýyldaǵy jurt onyń ustanatyn dini men tárbıege tunǵan tulǵasyn qurmettegen eken. Ustazdyń ulaǵatty sózi men ádemi nasıhatynan jasy da jasamysy da áser alatyn. Ásirelep aıtqanym emes, onyń ylǵı jymıyp júretin jyly júziniń ózi ózgeler úshin óz aldyna úlken bir nasıhat edi.

Áshim atanyń boıyndaǵy izgilik pen ustazdyq qasıet anasy Yryskúlden darysa kerek. Qazir aq samaıly, aq jaýlyqty ájeni kórsem Yryskúl áje esime túsedi. Bes ýaqyt namazyna berik, ózi sózge sheshen, mańaıyna jýyǵan jandy birden ózine baýrap alatyn. Bizge batyrlar týraly qıssa-dastandardy áńgimelep bergende aýzymyz ashylyp úıge ketkimiz kelmeı qalady. «Áje» degen atqa laıyq jan edi. Basynan aq jaýlyǵyn tastamaıtyn.

Qazir múftıattyń jer-jerdegi meshitterinde «Ájeler mektebi» ashylyp, «Aqsaqaldar alqasy» quryldy. Dástúrimiz dáriptelip, saltymyz jańǵyrýda. Bul durys bastama jáne kóringenniń sózine senip, oǵan eliktep, sonyń sońynan erip ketýge beıil jastar úshin taptyrmaıtyn tárbıe mektebi. Atanyń aqyly men ájeniń meıirimine qanyp ósken jas býyn dini men dástúrine eshqashan qyryn qaramaıdy. Ata-ájeniń tárbıe mektebinen ótken bala qoǵamda mámileshil hám memleketshil, otanshyl tulǵa bop qalyptasady. Bul túsinikti teris aǵym buza almaıdy. Biz muny tájirıbeden túsindik.

90-jyldardyń basynda sanamyzǵa egilgen din men dástúrdiń altyn dáni búginde búr jara bastaǵandaı... Dinı basqarmanyń san-salaly baǵyttaǵy jumystaryna bolysyp, jaýapkershilik júginiń bir buryshyn kóterisip júrgenimiz – marqum Áshim ustazdyń bizge yqylyspen bergen bilimi men qamqorlyǵynyń jemisi dep uǵamyz. Eńbegi zaıa ketpepti. Bir shákirti Almatyda ımamdyq qyzmette. Qalǵandary – memlekettik qyzmet pen áskerı salada.

Áshim atanyń ómirden ozǵanyna 20 jylǵa jýyqtapty. Ákem Qonarbaı 97-jyly qyryqtyń qyrqasyna shyǵar shaǵynda baqılyq bolǵanda kóz jasy kól bolǵan aǵaıynǵa: «Kóp ezile bermeńder. Ajalǵa amal bar ma? Allanyń jazýyn rızalyqpen qabyl alyńdar. Bárimiz de Qudaıǵa qaıtýshymyz», – depti. Sol kezde onyń: «Allanyń jazýyna razy bolyńdar. Buǵan da shúkir etińder», – degen sózin kópshilik qaýym birden túsine almaǵan kórinedi. Búginde namaz oqıtyn aǵaıyn Áshim atanyń sol kezdegi aıtqan ósıetin endi tereń uǵyndy. 

Alla aýzyna saldy ma eken, ózi de kóp uzamaı dúnıe saldy ǵoı, jaryqtyq... Islamda shákirt tárbıeleýdiń, bir adamdy ıman jolyna salýdyń saýaby sansyz. Etken eńbeginiń saýabyn alyp, rýhy shattyqqa bólenip jatqan shyǵar. Laıym solaı bolǵaı! Alladan sony tileımiz.   

Qolǵa qalam alǵyzǵan jaıt – ustazǵa degen saǵynysh sezimi ǵana edi... Ras, ony qatty saǵynyp qalyppyn. Saǵynyshpen jazylǵan osy bir joldar din qamynda júrgen meshit ustazdaryna da ǵıbrat bolar degen úmittemin.

Aýyl jaqqa jol túsken saıyn beıit basyna baryp, onyń rýhyna Quran baǵyshtaý bizdiń shákirttik paryzymyzǵa aınaldy.

Adamnyń janyn sol kisiniń háline engende túsinedi ekensiń. Dinı salada júrgen soń atanyń qadirin kún saıyn sezinip kelemin. Qaıran ustazymnyń qadiri-aı...

Aǵabek Qonarbaıuly