Endi jol polısıasynyń birde-bir qyzmetkeri júrgizýshilerdiń ózin fotosýretke jáne beınekameraǵa túsirýine qarsy shyǵyp, tyıym sala almaıdy dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi abctv.kz-ke silteme jasap.
Búgin úkimettiń jalpy otyrystarynda májilis depýtattary qoldanystaǵy «Jol qozǵalysy týraly» zańyna ózgerister engizý týraly» jańa zańnyń jobasyn ekinshi oqylymda qabyldap, senatqa uzatty.
Palatanyń zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Qanat Mýsınniń aıtýynsha, bul zańnamalyq túzetýlerdi májilistegi «halyqtyq komýnıser» fraksıasynyń depýtattary ázirlep shyǵypty.
Bul zańnyń eldi eleń etkizgen bir jańalyǵy bar: ol Qazaqstanda el arasynda «blatnoı» dep atalatyn «bedeldi» avtokólik nómirleriniń tizimin keńeıtedi. «Sybaılas jemqorlyqqa alyp keletin sharttardy joıý maqsatynda «bedeldi» dep atalatyn avtokólik nómirleriniń tizbesi keńeıtiledi. Bular boıynsha da endi joǵarylatylǵan memlekettik baj salyǵy alynatyn bolady», – dep qysqa qaıyrdy Qanat Sergeıuly.
2014 jyldan beri elimizde 100, 111, 200, 222, 300, 333, 400, 444, 500, 555, 600, 666, 700, 800, 888, 900, 999, 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007, 008, 009, 777 sekildi «sıqyrly» sandary bar memnómirler «bedeldi» dep sanalyp, olarǵa 300-400 myń teńge kóleminde joǵary baj salyǵy salynady. Sonymen birge búginde qazaqstandyqtar arasynda «www» sekildi tek sandary ǵana emes, sondaı-aq áripteri de «tartymdy» nómirler keń suranysqa ıe bola bastady. Olardy mysaly, qazirden-aq Astana kóshelerinen kórýge bolady. Bular zańnamalyq retteýden tys qalǵandyqtan, memleketke esh alym túspeıdi. Bul olqylyqty joıý úshin osyndaı túzetý engizilýde. Tıisinshe, osy zań qabyldanǵannan keıin úkimet ondaı nómirler úshin de jeke tólem jasaýdy talap ete alatyn bolady.
Aıtqandaı, kórshi Reseı de Qazaqstan úlgisinde «krýtoı» avtonómirlerdi satý tájirıbesin engizýdiń qamyn jasaýda. Ázirshe, dál qazir Máskeýdegi eń qymbat ári bedeldi avtonómir – «NNN 777 77» bolyp otyr. Ony ıesi 10 mıllıon rúblge satýda.
Al álemdegi eń qymbat avtokólik nómirin 2008 jyly aýksıonda 14 mıllıon 211 myń dollarǵa Abý-Dabı turǵyny Saıd Abdýl Gafýr Khýrı satyp aldy. Nátıjesinde jalǵyz ǵana «1» sany bar avtonómir ony «Pagani Zonda» markaly «temir tulparyna» taǵylǵan.
Jalpy, bul zań arqasynda basqa da jańalyqtar ómirge joldama alady. Mysalǵa, qazirgi kezde polısıa qyzmetkerleri toqtatqan jaǵdaıda, jolaýshylarǵa kólik quralyn tastap shyǵýǵa tyıym salynady. Bul damyǵan elder tájirıbesine sáıkes, engizilgen norma edi. Aıtalyq, AQSH-ta eger toqtatylǵan kólikten ruqsatsyz áldekim shyǵa bastasa, polıseı oǵan qarsy esh eskertýsiz oq jaýdyrýǵa quqyly. Osylaısha, Batysta tártip saqshylarynyń ómiri men densaýlyǵy qorǵalady.
Alaıda Qazaqstan tájirıbesinde bul norma halyqtyń úlken narazylyǵyn týdyrdy. Óıtkeni máselen, taksıdi jol saqshysy toqtatsa, onyń ishindegi klıent ýaqytyn joǵaltpaı, basqa kólikti ustap alý úshin shyǵa almaı qalatyn boldy. Sondyqtan parlamentshiler jańa zańmen bul talaptyń kúshin joıýda.
Jurtshylyq tarapynan kóńiltolmastyq týdyrǵan taǵy bir shekteý – júrgizýshilerge eldi mekenderdiń kósheleri men joldary boıynda avtokóligin qoıýǵa tyıym salý boldy. Qalaýlylar bul normany da qoldanystaǵy zańnamadan túp-tamyrymen julyp alyp tastaýda. Sebebi, mundaı shekteý engizerdeı Qazaqstannyń eldi mekenderinde tıisti ınfraqurylym, avtoturaqtar júıesi damymaǵan.
Májilistegi talqylaý barysynda zań jobasyna jol qozǵalysy qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan qosymsha túzetýler qabyl alyndy. Atap aıtqanda, mas kúıde kólik aıdaǵandar men mastyǵy boıynsha kýálandyrýdan ótý týraly zańdy talapty oryndaýdan bas tartqandar úshin endi júrgizý quqyǵynan aıyrý jazasynyń birdeı merzimi (úsh jyl) belgilenedi. Iaǵnı, dárigerdiń tekserýinen ótýden bas tartqandar avtomatty túrde mas kúıde kólik júrgizgenderge teńestiriledi.
«Júrgizýshi kýáliginen aıyrý jazasy belgilenip, endi múgedek-júrgizýshilerge de kólik júrgizý kezinde spırttik ishimdikter ishýge tyıym salynady», – dedi Qanat Mýsın.
Bul zań arqyly budan bylaı jol boıyndaǵy nemese jol ústindegi belgilerde kórsetilgen talaptardy saqtamaǵany úshin belgilenetin ákimshilik aıyppuldar kólemi tómendetilmek. Bul arzandaýlar 14 ákimshilik quqyqbuzýshylyq quramyn qamtymaq. Áıtpese, buǵan deıin qoǵam ókilderi men sarapshylar Qazaqstanda salynatyn aıyppuldar kólemi tym qatań ekenin jáne halyqtyń tabatyn tabysynyń deńgeıine sáıkes kelmeıtindeı asa joǵary ekenin aıtyp, dabyl qaqqan edi.
İshki ister mınıstrliginiń ákimshilik polısıa komıtetiniń basshysy Igor Lepehanyń túsindirýinshe, joldaǵy apattyq jaǵdaıǵa yqpal etpeıtin ereje buzýshylyqtar boıynsha ákimshilik aıyppuldar mólsheri kemitiledi.
«Erejeni óreskel buzýshylyqtar bar jáne olar joldaǵy apattyq jaǵdaıdyń deńgeıine áser etedi, biz olar boıynsha aıyppuldardyń tómendeýine úzildi-kesildi qarsymyz. Sonymen birge «stop-lınıany» kesip ótý sekildi qasaqana emes buzýshylyqtar da bar. Jerde qar jatqanda, jolǵa muz qatqanda ol syzyqty baıqamaı, metrdeı alǵa shyǵyp ketýi de yqtımal. Bul jerde biz aıyppuldy 5-ten 3 aılyq eseptik kórsetkishke deıin (shamamen 6 myń teńgedeı) azaıtamyz», – dedi Igor Lepeha.
Sondaı-aq múgedekterge arnalǵan turaq ornyna kólikti qoıý úshin de jaza jeńildetiledi. «Qazirgi ýaqytta ol úshin 50 AEK (shamamen 100 myń teńge) aıyppul qarastyrylǵan. Bizdińshe, bul basqa baptarmen salystyrǵanda, tym qatal. Bul baǵytta da eleýli tómendeý kútilýde. Biz sondaı-aq jyldamdyq rejımin saǵatyna 10 shaqyrymǵa asyryp jibergeni úshin de qatańdyq tanytý qajet emes dep sanaımyz. Kez kelgen, tipti tájirıbeli ári adal júrgizýshi de oılanyp ketip, ne áldenege eleńdep, 60 shaqyrymdyq rejim ornyna 70 shaqyrymmen júrip ótýi múmkin. Muny da jumsarttyq» dedi İİM beıindi komıtetiniń tóraǵasy. Sondaı-aq depýtattar kúndiz sham-faryn jaǵyp júrmegen júrgizýshilerdi de birinshi joly jazalamaýdy, tek eskertý jasaýdy surady.
Zań jobasy boıynsha kóliktiń qorap-kýzovyna aerografıalyq úshólshemdi sýretterdi salý da budan bylaı ony paıdalanýǵa tyıym salý úshin negiz bolyp tabylmaıdy.
Depýtattyq túzetýlerge sáıkes, endi qujattardy tekserý quqyǵy bar quzyrly tulǵa kólikti toqtatsa, júrgizýshige ony foto jáne vıdeoquralǵa túsirýge ruqsat etiledi. Alda bul zań jobasyn senat depýtattary talqyǵa salatyn bolady.
